İNCE BAĞIRSAK DÜĞÜMLENMESİ

İnce bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) neden olur?
İnce bağırsak tıkanıklığı % 60 ameliyat sonrası bağırsak yapışıklığı, % 20 kötü huylu tümörler (kanser), % 10 fıtıklar, % 5 Crohn hastalığı ve % 3 bağırsak dönmesi (volvulus) nedeniyle olur. Cerrahi kliniklerinde acil başvuruların % 20’si ince bağırsak tıkanıkları nedeniyle olur.

İnce bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) hangi ameliyatlardan sonra olur?
En sık olarak bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) oluşturan ameliyatlar apandisit, kalın bağırsak ameliyatları (kolorektal cerrahi), jinekolojik ameliyatlar, mide ve onikiparmak bağırsağı ameliyatlarıdır. Alt karın bölgesi ameliyatlarının üst karın bölgesi ameliyatlarına oranla daha fazla bağırsak düğümlenmesine (tıkanıklığı) neden olduğu bilinmektedir.

İnce bağırsak düğümlenmesinin (tıkanıklığı) kaç türü vardır?
İnce bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) kısmi veya tam, yada basit veya boğulmuş olabilir. Bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) vakalarının % 40’ında boğulma söz konusudur ve bağırsak yapışıklığı veya bağırsağın mezenter adı verilen bağırsağın yağlı dokusu etrafında dönmesi sonucunda gelişir.

İnce bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) bağırsakta ne gibi değişiklikler yaratır?
Bağırsak tıkanıklığı olan bölümün üst kısmındaki bağırsakta genişleme olur ve bu bölümde sindirim sistemi salgıları ve yutulan hava birikir. Bu bağırsak genişlemesi daha fazla salgı yapılmasını uyarır ve biriken sıvılar giderek artar. Bunun sonucunda hem tıkanıklığın üzerinde ve hem de altında bağırsak hareketleri artar ve hasta sık ve yumuşak bir şekilde dışkılama yapar ve gaz çıkartır. Üst seviyelerdeki, bağırsak tıkanıklarında kusma gerçekleşir, bu durum bağırsağı sıkıştırarak bağırsaktaki şişliği (ödem) daha da arttırır.

İnce bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) uygun şekilde tedavi edilmezse ne olur?
Bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) uygun şekilde tedavi edilmezse, bağırsağın beslenme bozukluğu, sonuçta kangrenine (nekroz veya çürüme) ve ardından da bağırsak delinmesine ve peritonit adı verilen yaygın karın zarı iltihabına neden olmaktadır. Bu tablo acilen tedavi edilmediği takdirde ölümcül seyreder. İlk 36 saatte ameliyat yapılırsa ölüm oranı % 8’e düşer ve 36 saatten sonra girişim yapılan vakalarda ölüm oranı ise % 25’e çıkar.

İnce bağırsak düğümlenmesinin (tıkanıklığı) başlıca belirtileri nelerdir?
- Karın ağrısı: kramp şeklinde ve şiddetli olur.
- Bulantı
- Kusma
- İshal (başlangıç aşamasında görülür)
- Kabızlık
- Ateş
- Nabız yüksekliği
- Geçirilmiş bir karın ameliyatı
- Geçirilmiş bağırsak kanseri veya yumurtalık kanseri ameliyatı

İnce bağırsak düğümlenmesinin (tıkanıklığı) ayırıcı tanısında hangi hastalıklar yer alır?
- Düşük tehdidi
- Apandisit
- Safra yolu iltihabı (kolanjit)
- Safra kesesi iltihabı (kolesistit)
- Kabızlık
- Divertiküler bağırsak hastalığı
- Endometriozis
- Sindirim sisteminde yer alan yabancı cisimler
- İltihabi bağırsak hastalığı
- Mezenter damar tıkanması
- Kalın bağırsak tıkanıklığı
- Pankreatit
- Yumurtalık dönmesi (torsiyon)
- İdrar yolu iltihabı

İnce bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) tanısında hangi görüntüleme yöntemleri kullanılır?
- Karın röntgeni: Karın röntgeni ile % 30 gibi yanılma payı vardır. Ancak bağırsaklarda seviyelenmelerin görülmesi ile tanı konulur.
- Bilgisayarlı tomografi: Bilgisayarlı tomografinin (BT) ince bağırsak tıkanıklığında tanı değeri % 50 ve yerini göstermedeki başarısı % 95 civarındadır. Yabancı cisimleri de ayırt etmeye yarar.
- Enteroklizis: ince bağırsakların baryum adı verilen madde verilmesi sonrasında röntgenin alınmasıdır.
- Bilgisayarlı tomografi (BT) ile enteroklizis: BT enteroklizis günümüzde giderek klasik enteroklizis’in yerini almaktadır. BT enteroklizis’in ince bağırsak tıkanıklığında tanı değeri % 90 ve yerini göstermedeki başarısı % 100 civarındadır.
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRG): ağır hasta durumdaki kişileri MRG cihazına sokmak kolay değildir ve bu nedenle bilgisayarlı tomografi (BT) kadar pratik değildir.
- Ultrasonografi: ince bağırsak tıkanıklığında ultrasonografi ucuz bir tanı yöntemi olup, tanıda % 90’a yakın değeri vardır.
- Kapsül endoskopisi: Kapsül endoskopisi (mini-robot veya mini-kamera), 1x3 cm ebadında (11 mm x 26 mm) ve 4 gram ağırlığında ve içinde bir mikroçip veya mini-kamera olan bir kapsülün yutulması ve bu cihazın sindirim sisteminde seyahat ederek görüntüler alması ve sonunda hastanın bu kapsülü dışkısı ile çıkartması işlemidir. İnce bağırsağın kısmi tıkanıklıklarında kullanılabilecek bir yöntemdir, tam tıkanıklıklarında ise kullanılmamalıdır.

İnce bağırsak düğümlenmesinin (tıkanıklığı) tedavisinde nasıl yaklaşılır?
- Öncelikle burundan mideye giden bir sonda (nazogastrik tüp) yerleştirilir ve böylelikle ince bağırsakta birikmiş olan sıvılar  dışarıya alınır. Bu sonda ortalama 3 gün yerinde bırakılır. Bu tedavi ile başarı oranı % 65-80 civarındadır.
- Daha sonra serum takılarak hastanın sıvı ve tuz açığı kapatılmaya çalışılır.
- Yapışıklık gibi uygun vakalarda laparoskopik cerrahinin rolü büyüktür. Genel eğilim üç veya daha fazla sayıda açık karın ameliyatı (laparotomi) geçirmiş hastalarda laparoskopik cerrahi yerine açık ameliyatın tercih edilmesidir. Aynı şekilde, radyolojik görüntüleme sonucunda ince bağırsak çapının 4 cm’i aşması durumunda laparoskopi yerine açık ameliyat (laparotomi) tercih edilir.
- Habis tümörlerde ideal tedavi uygun şartlar oluşturulduktan sonra tümörlü bölümün çıkartılmasıdır.
- İltihabi bağırsak hastalığında yüksek dozda kortizon ve serum verilir. Bu tedaviye yanıt alınamaması durumunda cerrahi girişim düşünülebilir.
- Boğulmuş fıtık durumunda, fıtık kendiliğinden karın içine giderse hasta gözlenir ve uygun koşullar oluştuğunda hasta fıtık ameliyatına alınır, ancak şartlar buna olanak vermezse acilen fıtık boğulması nedeniyle ameliyata alınır.

İnce bağırsak düğümlenmesinin (tıkanıklığı) komplikasyonları nelerdir?
- Bağırsak delinmesi
- Kan zehirlenmesi (sepsis)
- Karıniçi apse
- Yara ayrışması
- Ölüm

KALIN BAĞIRSAK DÜĞÜMLENMESİ

Kalın bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) neden olur?
Kalın bağırsak tıkanıklığı % 60 bağırsak kanseri, % 20 bağırsak divertiküliti ve % 5 oranında kalın bağırsak dönmesi (volvulus) nedeniyle olur. Tıkanıklık en sık olarak kalın bağırsağın sağ bölümünde yer alır.

Kalın bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) bağırsakta ne gibi değişiklikler yaratır?
Kalın bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) durumunda bağırsağın üst bölümünde genişleme olur. Bu bağırsak genişlemesi, bağırsakta şişmeye (ödem) yol açar, daha fazla salgı yapılmasını uyarır ve biriken sıvılar giderek artar.

Kalın bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) uygun şekilde tedavi edilmezse ne olur?
Kalın bağırsak düğümlenmesi durumunda % 3-15 oranında bağırsak delinmesi, % 35 oranında bağırsakta beslenme bozukluğu ve % 15 oranında ölüm riski vardır.
 
Kalın bağırsak düğümlenmesinin (tıkanıklığı) belirtileri nelerdir?
- Karın ağrısı (sıklıkla kramp şeklinde)
- Bulantı
- Kusma
- Dışkının çapında incelme
- Bağırsak delinmesi: en sık kör bağırsak (çekum) delinmesi gözlenir.

Kalın bağırsak düğümlenmesinin (tıkanıklığı) ayırıcı tanısında hangi hastalıklar yer alır?
- Yaşlıların karın ağrıları
- Kabızlık
- Divertiküler hastalık
- İnce bağırsak tıkanıklığı

Kalın bağırsak düğümlenmesi (tıkanıklığı) tanısında hangi görüntüleme yöntemleri kullanılır?
- Karın röntgeni: Karın röntgeni ile % 30 gibi yanılma payı vardır. Ancak bağırsaklarda hava-sıvı seviyelenmelerinin görülmesi ile tanı konulur.
- Bilgisayarlı tomografi: Bilgisayarlı tomografinin (BT) kalın bağırsak tıkanıklığında tanı değeri ve yerini göstermedeki başarısı yüksektir.

Kalın bağırsak düğümlenmesinin (tıkanıklığı) tedavisinde nasıl yaklaşılır?
- Öncelikle hastanın yeterince sıvı alamamsı ve bağırsaktaki genişlemesi nedeniyle serum takılır.
- Kusma varsa burundan mideye giden bir sonda (nazogastrik tüp) yerleştirilir ve böylelikle birikmiş olan sıvılar  dışarıya alınır.
- Antibiyotik verilir.

Kalın bağırsak düğümlenmesinin (tıkanıklığı) komplikasyonları nelerdir?
- Bağırsak delinmesi
- Kan zehirlenmesi (sepsis)
- Karıniçi apse
- Ölüm

Bağırsak düğümlenmesi durumunda hangi doktora başvurmak gerekir?
Bağırsak düğümlenmesi ile Genel Cerrahi Uzmanları ilgilenir. Ana uğraşı alanı bağırsak cerrahisi (kolorektal cerrahi, koloproktoloji) olan cerrahlara ise kolorektal cerrah adı verilir.

Anahtar Kelimeler: bağırsak tıkanıklığı, bağırsak düğümlenmesi, bağırsak kanseri, barsak kanseri, kolon kanseri, kolon ca, rektum kanseri, rektum ca, iltihabi bağırsak hastalığı, iltihabi barsak hastalığı, Crohn hastalığı, ülseratif kolit, kolitis ülseroza, bağırsak volvulusu, barsak volvulusu, barsak torsiyonu, bağırsak torsiyonu, apandisit, kolorektal cerrahi, koloproktoloji, kolorektal cerrah, mezenter, karın ağrısı, kabızlık, safra yolu iltihabı, kolanjit, safra kesesi iltihabı, kolesistit, bağırsak divertikülü, divertiküler hastalık, divertikülozis koli, kolon divertikülü, pankreatit, enteroklizis, kapsül endoskopisi, laparoskopik cerrahi, boğulmuş fıtık, bağırsakta ödem, barsakta ödem, dışkı çapında incelme, bağırsak delinmesi, barsak delinmesi, genel cerrahi, kolorektal cerrahi, koloproktoloji, kolorektal cerrah, koloproktolog
 
Kaynaklar
1. www.taviloglu.com 
2. www.drtaviloglu.tv 
3. www.kanserbilgileri.net 
4. www.kansercerrahisi.com
5. www.barsakcerrahisi.com 
6. www.genelcerrah.com
7. www.robotcerrahisi.com 
8. www.fitikforumu.com 
9. www.fascrs.org 
10. www.cancer.gov 
11. www.cancer.org 
12. www.oncologychannel.com 
13. www.coloncancer.about.com
14. www.medicinenet.com 
15. www.mayoclinic.com 
16. www.emedicine.medscape.com