Randevu: (0212) 219 84 84 / (0530) 326 06 96
       

Bağırsak ve Makat Hastalıklarında Biofeedback   

Video'yu izlemek için tıklayınız. Foruma gitmek için tıklayınız.
İlgili Videolar

Biofeedback ne demektir?

Biofeedback, bazı elektronik cihazlar ve gelişmiş bilgisayar programlarının yardımı ile kişinin kas ve sinirlerine ait fizyolojik yanıtını ölçümleme yapma, alınan değerleri sağlıklı kişilerin değerleri ile karşılaştırma ve elde edilen sonuçlara göre, görsel veya işitsel uyaranlarla kişinin kendisini geliştirmesine ve bir daha aynı uyarı ile karşılaştığında daha uyumlu bir yanıt vermesine yardımcı olunmasıdır. Bağırsak ve makat bölgesi hastalıklarında biofeedback tedavisi ile, bağırsak ile leğen kemiği (pelvik taban) kaslarının gücünü, tahammül yeteneğini arttırma ve dış uyarılara uyumunun sağlanması hedeflenir. Bu tedavi yöntemi, kognitif tedavi veya davranış tedavisi olarak ta adlandırılmaktadır.

Bağırsak ve makat hastalıklarında biofeedback tedavisi hangi alanlarda kullanılır?

  • Kabızlık: Toplumda erişkinlerin ortalama % 15’inde kronik kabızlık sorununa rastlanmaktadır. 65 yaş üzerindeki nüfusta kadınlarda, erkeklere oranla üç kat daha fazla rastlanmaktadır. Kabızlık sorunu olan hastaların % 50’sinde dışkılama zorluğu olduğu saptanmıştır. Kronik kabızlık ve uzun süreli ıkınma sorunu olan hastalarda, dışkılamayı sağlayan ve gaz ile dışkı tutma işlemine yardım eden pelvik taban kaslarında zayıflık geliştiği bilinmektedir. Roma kriterlerine göre kronik kabızlık tanımına uyan hastalarda biofeedback tedavisi ile olumlu sonuçlar alındığı bilinmektedir.
  • İBS: Huzursuz bağırsak sendromu veya İBS hastalarının tedavisinde, son 30 yılda biofeedback tedavisi giderek çeşitli çalışmalarda ön plana çıkmaktadır. İBS hastalarında biofeedback tedavisi ile, psikolojik belirtilerden bağımsız olarak düzelme olduğu gözlenmiştir. Bu tedavi ile kaygı sonucunda tetiklenen bağırsak ağrısı ve hassasiyeti ilişkisi kırılmakta ve böylece beyin-bağırsak hattındaki bozulan kısır döngü ortadan kalkmaktadır. Burada hastanın eğitilmesi, gevşeme egzersizleri, davranış tedavisi, nefes tedavisi, problemleri çözücü yaklaşım, karşılaşılacak durumlardaki yanıtların düzeltilmesi gibi işlemler yapılmaktadır. Craske ve ark, 10 seanslık biofeedback tedavisini takiben; karın ağrısı, karında huzursuzluk hissi ve acilen tuvalete koşma gibi yakınmalarda belirgin düzelme olduğunu bildirmişlerdir. 
  • Gaz kaçırma ve dışkı kaçırma (gaz veya fekal inkontinens): toplumun yaklaşık % 8-18’ini ve kadınların % 5-24’ünü etkileyen bir sorundur. Schiller’in 2002 yılına ait araştırmasında, toplumda % 7 oranında dışkı ile külotta kirlenme ve % 0.7 oranında dışkı kaçırma sorunu olduğu bildirilmektedir. Gaz ve dışkı kaçırma kadınlarda, erkeklere oranla 8 kat daha fazla görülür. Aynı şekilde, 65 yaş üzerindeki kişilerde görülme sıklığı artar. Bu kaslar aynı şekilde idrar tutmayı da kontrol ettiğinden, bu hasta grubunda sıklıkla hem idrar ve hem de gaz ile dışkı kaçırma birlikte olur.
  • Anismus: Dışkılamada görev yapan dış makat kası ve puborektal kasın çalışma bozukluğuna ‘’anismus’’ adı verilir. Normal bir dışkılama işlemi sırasında dışkı ve gazı tutmayı sağlayan bu kasların gevşemesi gerekir. Dışkılama sırasında, dış makat kası ve puborektal kasta bu gevşemenin olmaması ve tam tersine kasılma yapmalarına anismus adı verilir. Bu durum; "makatın aşırı kasılması", "makatın fazla kasılması" veya "makatın gevşeme kusuru" olarak tanımlanabilir.
  • Makat ağrısı: tetkikler sonucunda nedeni belirlenemeyen makat ağrılarında, biofeedback tedavisinin etkili olduğu bildirilmektedir. 

Pelvik taban kaslarının durumu nasıl değerlendirilir?

Anal manometri ile istirahat basıncı alınır ve sağlıklı kişilerle kıyaslanır. Kasılma anında en yüksek değere bakılır, 10 saniye süreli kasılmanın gücü kaydedilir.

  • Kasılma süresi

0 puan: 5 saniyeden az

1 puan: 5 saniye

2 puan: 5-10 saniye arasında

3 puan: 10 saniyeden uzun

  • Pelvik kasların işleve katılımı

0 puan: yok

10 puan: iyi

  • Ikınma testi (Valsalva manevrası)
  • Bir hafta süresinde ilerleme

0 puan: yok

10 puan: iyi

Bağırsak ve makat hastalıklarında biofeedback tedavisi nasıl gerçekleştirilir?

Her hastaya uygun planlama yapılarak beyin ile bağırsak ve aynı şekilde beyin ile makat kasları arasındaki ilişkinin düzenlenmesi hedeflenir. Biofeedback çalışması, titizlikle hassas farklı bilgisayar programları ve cihazlar aracılığı ile gerçekleştirilir. Burada önemli olan nokta ise uygulamanın, konu üzerinde deneyimli bir hekim tarafından planlanmasının gerekliliğidir. Tedavi sırasında bazen  başarısız olunabilir ve bir defa egzersizin tam olarak sonuca ulaşmaması, başarısızlık olarak kabul edilmemelidir.

Bağırsak ve makat hastalıklarında biofeedback tedavisinin kısa vadedeki hedefleri nelerdir?

  • Kabızlık, İBS, gaz kaçırma, dışkı kaçırma, makatta aşırı kasılma ve makat ağrısı gibi yakınmalarını azaltmak
  • Pelvik taban kaslarının kasılmasını, karın kasları ve kalça kaslarının desteği olmadan gerçekleştirmek ve bu kas grubunun gücünü arttırmak.
  • Cinsel organ bölgesinde ağrı yakınması olan hastalarda, kronik olarak yüksek olan pelvik taban kaslarının gücünü azaltmak.
  • Doktor tarafından öğretilen egzersizleri evde eksiksiz olarak gerçekleştirmek.

Bağırsak ve makat hastalıklarında biofeedback tedavisinin uzun vadedeki hedefleri nelerdir?

Biofeedback tedavisi ile ortalama % 80 civarında bir başarı elde edildiği bildirilmektedir.

Biofeedback işlemine ek olarak bazı önlemler gerekir mi?

Bunun yanında, hastanın beslenmesini düzenlemek ve dışkılama eğitimi vermekte çok önemlidir. Beslenmede doğal buğday ekmeği tüketilmesi, yeterli sıvı alımı ve kahve kısıtlaması gibi önerilerde bulunulur. Gaz veya dışkı kaçırma sorunu olan hastalarda Biofeedback’e ek olarak, hastaya Kegel egzersizleri de önerilebilir. Kegel egzersizleri, 1940’larda Arnold Kegel tarafından tanımlandığından beri, hamile kadınlara da aynı mantıkla makat kaslarını güçlendirmek için önerilmektedir. Gaz veya dışkıyı tutmak için makatı sıkar gibi hastaya 15-20 kez makatını sıkması ve gevşetmesi ve bunu ortalama beş set (75-100 kez) ve günde ortalama üç yada dört ayrı zaman diliminde, yani toplamda 200-300 kez yapması önerilir. Benzer şekilde dizleri birbirine yaklaştırarak 10 kez ve günde üç set (toplam 30 kez) bacakları kapatıp açma şeklinde bir egzersiz veya dizlerin arasına küçük bir top yerleştirerek 10 kez ve günde üç set (toplam 30 kez) dizleri içeriye doğru sıkıştırma önerilmektedir. Ek olarak diyaframdan derin nefesler almak ve elleri ovuşturmak gibi önlemler de yararlı olabilir.

Makat kasları stimülasyonu nedir?

Biofeedback tedavisinde olduğu gibi gaz kaçırma ve dışkı kaçırma gibi sorunların tedavisinde benzer bir teknoloji olarak makat kasları stimülasyonu uygulanmaktadır.

Makat içine serçe parmağı inceliğinde bir plastik (anal prob) yerleştirilir ve düşük akımlarla makat analı içine elektriksel uyarılar verilerek, makat kasları güçlendirilmeye çalışılır. Hafif ve orta şiddetli gaz ve dışkı kaçırma olgularında etkilidir. Çalışma süresi ortalama 20 dakika civarındadır. En az 6 ay kadar çalışmanın yapılması önerilir.

Kime uygulanmaz: kalp pili olanlar, kalpte ritim sorunu (aritmi) olanlar, sara (epilepsi) hastası olanlar, hamilelerde, makatta iltihabi durumu olanlara uygulanmamalıdır.

       
       
       
       
       
     


Anahtar kelimeler: biofeedback, pelvik taban kasları, gaz kaçırma, gaz inkontinensi, dışkı kaçırma, fekal inkontinens, kabızlık, konstipasyon, anismus, tahammül sıkma basıncı, anorektal açı, istirahat basıncı, dışkının tam boşalmaması, ıkınma, dışkı yumuşatıcı, laksatif, Kegel egzersizleri, kolorektal cerrah, proktolog, proktoloji, koloproktoloji

Kaynaklar
  1. Kinsinger SW. Cognitive behavioral therapy for patients with irritable bowel  syndrome: current insights. Psychol Res Behav Manag 2017; 10: 231-237.
  2. Verma A, Misra A, Ghoshal UC. Effect of biofeedback therapy on anorectal physiological parameters among patients with fecal evacuation disorder. Indian J Gastroenterol 2017 Feb 18. doi: 10.1007/s12664-017-0731-y.
  3. Simón MA, Bueno AM. Efficacy of biofeedback therapy in the treatment of dyssynergic defecation in community-dwelling elderly women. J Clin Gastroenterol 2017 Jan 5. doi: 10.1097/MCG.0000000000000794.
  4. Markland AD, Jelovsek JE, Whitehead WE, et al; Pelvic Floor Disorders Network. Improving biofeedback for the treatment of fecal incontinence in women: implementation of a standardized multi-site manometric biofeedback protocol. Neurogastroenterol Motil 2017 Jan;29(1). doi: 10.1111/nmo.12906.
  5. Vasant DH, Solanki K, Balakrishnan S, et al. Integrated low-intensity biofeedback therapy in fecal incontinence: evidence that "good" in-home anal sphincter exercise practice makes perfect. Neurogastroenterol Motil 2017 Jan; 29 (1). doi: 10.1111/nmo.12912.
  6. Sharma A, Rao S. Constipation: pathophysiology and current therapeutic approaches. Handb Exp Pharmacol 2017 Feb 10. doi: 10.1007/164_2016_111.
  7. Boersma K, Ljo ́tsson B, Edebol-Carlman H, et al. Exposure-based cognitive behavioral therapy for irritable bowel syndrome. A single-case experimental design across 13 subjects. Cognitive Behaviour Therapy 2016; 45 (6): 415–430, 2016.
  8. Mazor Y, Hansen R, Prott G, et al. The importance of a high rectal pressure on strain in constipated patients: implications for biofeedback therapy. Neurogastroenterol Motil 2016 Sep 20. doi: 10.1111/nmo.12940.
  9. Murad-Regadas SM, Regadas FS, Bezerra CC, et al. Use of biofeedback combined with diet for treatment of obstructed defecation associated with paradoxical puborectalis contraction (anismus): predictive factors and short-term outcome. Dis Colon Rectum 2016; 59 (2): 115-121.
  10. Kye BH, Kim HJ, Kim G, et al. The effect of biofeedback therapy on anorectal function after the reversal of temporary stoma when administered during the temporary stoma period in rectal cancer patients with sphincter-saving surgery: the interim report of a prospective randomized controlled trial. Medicine (Baltimore) 2016 May; 95 (18): e3611. doi: 10.1097/MD.0000000000003611.
  11. Li L, Xiong L, Zhang S, et al. Cognitive- behavioral therapy for irritable bowel syndrome: a meta- analysis. J Psychosomatic Research 2014; 77 (1): 1-12. 

  12. Leite FR, Lima MJ, Lacerda-Filho A. Early functional results of biofeedback and its impact on quality of life of patients with anal incontinence. Arq Gastroenterol 2013; 50 (3): 163-169.
  13. Costilla VC, Foxx-Orenstein AE, Mayer AP, et al. Office-based management of fecal incontinence. Gastroenterol Hepatol (N Y) 2013; 9 (7): 423-433.
  14. Lee HJ, Jung KW, Myung SJ. Technique of functional and motility test: how to perform biofeedback for constipation and fecal incontinence. J Neurogastroenterol Motil 2013; 19 (4): 532-537.
  15. Vonthein R, Heimerl T, Schwandner T, et al. Electrical stimulation and biofeedback for the treatment of fecal incontinence: a systematic review. Int J Colorectal Dis 2013; 28 (11): 1567-1577.
  16. Chiarioni G, Palsson OS, Asteria CR, et al. Neuromodulation for fecal incontinence: An effective surgical intervention. World J Gastroenterol 2013; 19 (41): 7048-7054.
  17. Jodorkovsky D, Dunbar KB, Gearhart SL, et al. Biofeedback therapy for defecatory dysfunction: "real life" experience. J Clin Gastroenterol 2013; 47 (3): 252-5.
  18. Atkin GK, Suliman A, Vaizey CJ. Patient characteristics and treatment outcome in functional anorectal pain. Dis Colon Rectum. 2011; 54 (7): 870-875.
  19. Satish SC Rao. Biofeedback therapy for constipation in adults. Best Pract Res Clin Gastroenterol 2011; 25 (1): 159–166.
  20. Becker H, Samel S. Alternative approaches to the treatment of fecal incontinence. Dtsch Arztebl Int 2011; 108 (39): 651-652.
  21. Craske MG, Wolitzky-Taylor KB, Labus J, et al. A cognitive-behavioral treatment for irritable bowel syndrome using interoceptive exposure to visceral sensations. Behav Res Ther 2011; 49 (6–7): 413-421.

  22. Ljo ́tsson B, Hedman E, Anderssonetal E. Internet-delivered exposure-based treatment vs. stress management for irritable bowel syndrome: a randomized trial.  Am J Gastroenterology 2011; 106 (8): 1481-1491.
  23. Schwandner T, Hemmelmann C, Heimerl T, et al. Triple-target treatment versus low-frequency electrostimulation for anal incontinence: a randomized, controlled trial. Dtsch Arztebl Int 2011; 108 (39): 653-660.
  24. Hayden DM, Weiss EG. Fecal incontinence: etiology, evaluation, and treatment. Clin Colon Rectal Surg 2011; 24 (1): 64-70.
  25. Bartlett LM, Sloots K, Nowak M, et al. Biofeedback therapy for faecal incontinence: a rural and regional perspective. Rural Remote Health 2011; 11 (2): 1630.
  26. Lee BH, Kim N, Kang SB, et al. The long-term clinical efficacy of biofeedback therapy for patients with constipation or fecal incontinence. J Neurogastroenterol Motil 2010; 16 (2): 177-185.
  27. Myung SJ. Biofeedback therapy in constipation and fecal incontinence. J Neurogastroenterol Motil 2010; 16 (2): 110-112.
  28. Govaert B, van Gemert WG, Baeten CG. Neuromodulation for functional bowel disorders. Best Pract Res Clin Gastroenterol 2009; 23 (4): 545-53.
  29. Chiarioni G, Whitehead WE. The role of biofeedback in the treatment of gastrointestinal disorders. Nat Clin Pract Gastroenterol Hepatol 2008; 5 (7): 371-382.
  30. Rao SS. Dyssynergic defecation and biofeedback therapy. Gastroenterol Clin North Am 2008; 37: 569-586.
  31. Norton C. Fecal incontinence and biofeedback therapy. Gastroenterol Clin North Am 2008; 37: 587-604.
  32. Dunckley P, Aziz Q, Wise RG, et al. Attentional modulation of visceral and somatic pain. Neurogastroenterology and Motility 2007; 19 (7): 569–577. 

  33. Lackner JM, Jaccard J, Krasner SS, et al. How does cognitive behavior therapy for irritable bowel syndrome work? A mediational analysis of a randomized clinical trial. Gastroenterology 2007; 133 (2): 433-444.
  34. Rao SS, Seaton K, Miller M, et al. Randomized controlled trial of biofeedback, sham feedback, and standard therapy for dyssynergic defecation. Clin Gastroenterol Hepatol 2007; 5: 331-338.
  35. Heymen S, Scarlett Y, Jones K, et al. Randomized, controlled trial shows biofeedback to be superior to alternative treatments for patients with pelvic floor dyssynergia-type constipation. Dis Colon Rectum 2007; 50: 428-441.
  36. Chiarioni G, Whitehead WE, Bassotti G. Randomized controlled trial of biofeedback. Clin Gastroenterol Hepatol 2007; 5: 1119.
  37. Ratto C, Parello A, Donisi L, et al. Diagnostic workup in incontinent patients: an integrated approach. In: Fecal Incontinence Diagnosis and Treatment. Ratto C, Doglietto GB (eds), 2007, p 135-147, Springer, Milan, Italy.
  38. Chiarioni G, Whitehead WE, Pezza V, et al. Biofeedback is superior to laxatives for normal transit constipation due to pelvic floor dyssynergia. Gastroenterology 2006; 130 (3): 657-664.
  39. Vickers DE. Biofeedback for Constipation and Fecal Incontinence. In: Complex Anorectal Disorders. Wexner SD, Zbar AP, Pescatori M (eds), 2005, p 494-531, Springer, USA.
  40. Chiarioni G, Salandini L, Whitehead WE. Biofeedback benefits only patients with outlet dysfunction, not patients with isolated slow transit constipation. Gastroenterology 2005; 129 (1): 86-97.
  41. Lea R, Houghton LA, Calvert EL, et al., “Gut-focused hypnotherapy normalizes disordered rectal sensitivity in patients with irritable bowel syndrome,” Alimentary Pharmacology and therapeutics 2003; 17 (5): 635–642.
  42. Schiller LR. Fecal incontinence. In: Feldman M, Friedman L, and Sleisenger MH, editors. Slesinger and Fordtan’s gastrointestinal and liver disease: patho- physiology/diagnosis/management. 7th ed. Philadelphia: Saunders; 2002, p.164-180.
  43. Brown SR, Donati D, Seow-Choen F, et al. Biofeedback avoids surgery in patients with slow-transit constipation: report of four cases. Dis Colon Rectum 2001; 44: 737-739.
  44. Nalibo BD, Derbyshire SWG, Munakataetal J. Cerebral activation in patients with irritable bowel syndrome and control subjects during rectosigmoid stimulation.  Psychosomatic Medicine 2001; 63 (3): 365–375.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Güncelleme tarihi: 13.11.2017

 


Foruma gitmek için tıklayınız. Geri

Uzmanlık Alanları:
Kolorektal Cerrahi
Proktoloji
Kolonoskopi