Randevu: (0212) 219 84 84 / (0530) 326 06 96
       

İrritabıl (huzursuz) Bağırsak Sendromu   

Video'yu izlemek için tıklayınız. Foruma gitmek için tıklayınız.
İlgili Videolar
İrritabıl bağırsak sendromu (İBS) nedir?
İrritabıl veya huzursuz bağırsak sendromu veya kısaltılmış adı ile İBS, bağırsak alışkanlıklarında değişiklikle seyreden bağırsağın fonksiyonel bir sorunudur. İlk olarak 1892 yılında Osler tarafından müköz kolit adı verilmekle birlikte, huzursuz bağırsak sendromu, spastik kolon, spastik kolit, irritabıl kolon, sinirli kolon veya hasta mide adları da İBS ile eş anlamlı olarak kullanılır. Bağırsakta kolonoskopi, sanal kolonoskopi, sigmoidoskopi, kapsül endoskopisi, vb. tetkikler ile herhangi bir hastalık bulunamaması durumunda, hastanın yakınmalarına dayanarak konulan klinik bir tanıdır.

Huzursuz bağırsak sendromu (İBS) neden olur?
Huzursuz bağırsak sendromu (İBS) belirtileri sinir sistemi ile bağırsak kasları veya beyin ile bağırsak arasındaki ileti kusuru sonucunda gelişir. Özellikle, kalın bağırsaktaki düşük dalga türündeki hareketlerde ve ince bağırsakta gıdaların iletiminde kusur gelişir. Bu düzensiz yönetim, bağırsak düz kasında aşırı bir hassasiyet veya huzursuzluk yaratır. Bağırsaklar ağrıyı çok daha yoğun bir şekilde algılar (viseral hiperaljezi) duruma gelirler. Bağırsak duvarındaki kaslar aşırı güçlü veya çok zayıf ve yavaş bir şekilde kasılabilirler. Gerçek anlamda bir tıkanıklık bulunmamasına rağmen, hastada şiddetli karın krampları ve fonksiyonel bir tıkanıklık tablosu oluşur. Bu durum uzun dönemde hastanın psikolojik durumunu da olumsuz yönde etkiler. Bazı İBS olgularında aynı anda reflü hastalığı bulguları da mevcut olabilir.

Huzursuz bağırsak sendromu’nda (İBS) stresin etkisi var mıdır?
Huzursuz bağırsak sendromu (İBS), psikolojik bir bozukluk nedeniyle değil, ancak duygusal bir stres sonucunda gelişir. Birçok kişide heyecanlı, stresli veya sinirli olduğu dönemlerde bulantı veya ishal gelişebilir. Stresin bağırsak üzerinde yaratacağı olumsuz etkileri kontrol etme olanağımız olmadığından, yaşantımızdaki stres etkenlerini yok etmek veya azaltmak yararlı olabilir. Creed ve ark. çalışmasında, İBS hastalarının % 20-30’unda kaygı bozukluğu (vesvese) veya anksiete sorunu olduğu saptanmıştır. Kim ve ark. çalışmasında, sağlık çalışanları gibi vardiyalı görevlerde İBS yakınmalarının şiddetlendiği vurgulanmıştır.

Huzursuz bağırsak sendromu (İBS) ne sıklıkta görülür?
  • Huzursuz bağırsak sendromu veya İBS sorunu, ortalama olarak % 10 oranında görülür. Batı ülkelerinde görülme sıklığı % 20 civarına kadar çıkarken, Kore’de % 5, İran’da % 6 civarında görüldüğü bildirilmiştir.
  • Yıllık oluşma sıklığı % 1-2 civarındadır.
  • Hastaların yaklaşık % 35’inin hekime başvurduğu bilinmektedir.
  • Batı toplumlarında, kadınlarda erkeklere oranla 2-3 kat daha fazla rastlanır.
  • Hastaların % 50’sinde İBS yakınmaları 35 yaştan önce ve nerede ise tümünde 50 yaştan önce başlar.
  • Bağırsak yakınmaları nedeniyle başvuran hastaların % 25-50’sini oluşturur.
  • Longstreth ve Sandler’in çalışmalarında ABD’deki yıllık İBS tedavi maliyetinin 30 milyar $ civarında olduğu hesaplanmıştır. Benzer şekilde Akehurst ve ark. çalışmasında da İngiltere’deki yıllık İBS tedavi maliyetinin 200 milyon £ civarında olduğu hesaplanmıştır.
Huzursuz bağırsak sendromu (İBS) belirtileri nelerdir?
Kadınların belirtilerinde adet dönemi öncesinde artış gözlenir. Migreni olan hastaların % 25’inde İBS yakınmalarına rastlandığı bilinmektedir.

Manning ve ark. 1978 yılında İBS tanısı için 6 belirti tanımlamışlardır.
1. Sıklaşan bağırsak hareketleri ile birlikte gelişen karın ağrısı
2. Daha hafif bağırsak hareketleri ile birlikte gelişen karın ağrısı
3. Dışkılama ile birlikte geçen karın ağrısı
4. Karında gözle görülebilir şişkinlik
5. Olguların yaklaşık % 25’inde dışkının tam boşalamama hissi
6. Olguların % 25’inde dışkıdan sümüksü akıntı gelmesi (mukore)

2016 yılında ise, İBS için güncel olarak kullanılan Roma IV kriterleri kabul edilmiştir. Bu kriterlere göre:
Huzursuz bağırsak sendromunun (İBS) hangi tipleri vardır?
İrritabıl (huzursuz) bağırsak sendromu’nun (İBS) başlıca dört tipi vardır.
1. İshalin hakim olduğu tip
2. Kabızlığın hakim olduğu tip
3. İshal ve kabızlığın bir arada olduğu tip
4. İshal ve kabızlığın dönüşümlü olarak yer aldığı tip

Yaklaşık bir yıl içinde hastaların % 75’inde İBS tipinin değiştiği gözlenir ve hastaların yaklaşık % 30’unda kabızlığın hakim olduğu İBS tipinden, ishalin hakim olduğu İBS tipine dönüşüm gözlenir.

Huzursuz bağırsak sendromu (İBS) hangi hastalıklarla karışabilir?
  • İltihabi bağırsak hastalığı
  • Bağırsak kanseri
  • İnce bağırsak tümörleri
  • Mikrobik ishal (gastroenterit)
  • Laktoz veya fruktoz tahammülsüzlüğü (intoleransı)
  • Gıda allerjisi (intoleransı)
  • Tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi)
  • Tiroid bezinin çok çalışması (hipertiroidi)
  • Kronik mezenterik iskemi (bağırsak atar damar tıkanması)
  • Mezenter ven trombozu (bağırsak toplar damar tıkanması)
  • Gastrinoma
  • Çölyak hastalığı
  • Endometriozis
  • Safra ağrısı
  • Pankreas kanseri
  • Pankreas iltihabı (pankreatit)
  • Feokromasitoma (böbreküstü bezi tümörü)
Huzursuz bağırsak sendromu (İBS) için ne tür tetkikler yapılır?
Huzursuz bağırsak sendromunda (İBS) nasıl bir diyet tercih edilmelidir?
Hastanın kendisini rahatsız eden gıdaların anlaşılabilmesi açısından günlük tutması büyük önem taşır. Hafif ve orta dereceli belirtiler ile çoğunlukla bazı diyet değişiklikleri ile başa çıkmak mümkündür. İBS hastalarında gıda alerjisi nadiren görülür. Bortolotti ve ark. ile Esmaillzadeh ve ark. çalışmalarında baharatlı gıdaların tüketiminin, İBS hastalarına olumlu etkileri olduğu vurgulanmıştır.

İBS için yararlı

İBS için zararlı

Küçük porsiyonlu gıdalar

Büyük porsiyonlu gıdalar

Yavaş yemek

Hızlı yemek

Yemekleri bol miktarda çiğneyerek tüketmek

Kahve

Öğün atlamamak

Alkol

Turunçgiller

Tam tahıllı gıdalar

Selüloz, tahıl ve kepek sindirim sisteminde hareketi sırasında içine su çekeceğinden ishal sıklığını azaltır.

Fasulye, lahana, Brüksel lahanası, karnabahar, karalahana, soğan gibi gaz yapan gıdalar

Baklagiller

Sorbitol, früktoz adlı şekerler karın krampları ve ishale neden olabilir.

Keten tohumu

Çikolata

Baharatlı gıdalar

Fındık

Akşam yemeklerini erken saatte yemek

Süt (İBS hastalarında laktoz tahammülsüzlüğü yaygındır)

Yürüyüş ve yüzme gibi sporlar yapmak

Fazla miktarda sebze

Dinlenme ve gevşeme (yoga, vb.)

Fazla miktarda meyve (elma)

Probiyotiklerin kullanım

Fazla miktarda karbonhidrat tüketimi: ekmek, pirinç, makarna, patates

 

Cips, pizza, sarımsaklı ekmek

 

Sosis, pastırma


Huzursuz bağırsak sendromu (İBS) hastalarında probiyotikler yararlı mıdır?
Evet, bazı İBS olgularında probiyotikler kullanılabilir. Probiyotikler; vücut için yararlı olduklarına inanılan bazı canlı mikroorganizmalardır. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Organizasyonu ve Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımlamalarına göre bazı canlı mikroorganizmaların (probiyotikler) yeterli miktarlarda alınması durumunda vücuda bazı yararlar sağlayacağı bildirilmektedir. Probiyotik olarak en yaygın olarak kullanılan maddeler laktik asit bakterisi (laktobasillus), bifidobakter ve Saccharomyces boulardii’dir. Bu bakteriler, laktik asit ve asetik asit gibi bazı asitler üreterek, bağırsağın pH değerini düşürür ve bağırsak hareketlerini (peristaltizm) arttırırlar. Probiyotik anlamında bazı bakteri ve mantarlar vücuda yararlı olmaları amacı ile kullanılır. ‘’Pro’’ Yunanca da ‘’için’’ anlamında ve ‘’bios’’ da
eki de ‘’yaşam’’ anlamında kullanılan eklerdir, yani özetle ‘’probiyotik’’ kelimesi ‘‘yaşam için’’ karşılığında kullanılmaktadır. Günümüzde probiyotikler özellikle, huzursuz bağırsak sendromu (İBS), antibiyotik kullanımı sonrasında gelişen ishal, laktoz tahammülsüzlüğü, idrar yolu enfeksiyonları vb. hastalıklar ile mücadele amacı ile tercih edilmektedir. Benzer şekilde, vücutta yararlı mikroorganizmaların üretilmesine olanak sağlayan gıda takviyeleri verilmesine ise ‘’prebiyotikler’’ adı verilir. Bu tür takviyelerin mutlaka doktor yada diyetisyen onayı ile kullanılması çok önemlidir ve kesinlikle gelişigüzel kullanılmamalıdır.

Huzursuz bağırsak sendromunda (İBS) nasıl bir tedavi tercih edilir?
İHuzursuz bağırsak sendromu’nun (İBS) ciddi veya yaşamı tehdit eden bir hastalık olmadığının hastaya açıklanması ve ikna edilmesi endişe veya stresi azaltabilir. İBS hastalarının sadece % 10-20’sinde tedavi gerekir. Orta ve şiddetli düzeyde yakınmaları olan kişiler deneyimli hekimler tarafından önerilecek olan bazı ilaçlardan yarar görebilirler. Bu ilaçlar huzursuz bağırsak sendromu belirtilerini azaltır, ancak hastalığı tedavi etmezler. Bu ilaçların etki mekanizması bağırsak kaslarının hareketlerini normale döndürmek üzere programlanmıştır.
  • Probiyotikler
  • Prokinetikler: cisaprid, tegaserod
  • Antikolinerjik ilaçlar: disiklomin hiroklorid, hyosiyamin sülfat
  • Antidiyareik ilaçlar: loperamid, atropin sülfat, difenoksilat hidroklorür
  • Trisiklik antidepresanlar: imipramin, amitriptilin
  • Çeşitli: linaklotid, lubiproston, prukaloprid, naronaprid, velusetrag, alosetron, cilansetron, ramosetron, rifaksimin, otilonyum bromür, iberis amara
  • Dışkı gevşetici ilaçlar (laksatif): metil sellüloz, metamusil
  • Biofeedback tedavisi: stresin azaltılması, davranış tedavisi, gevşeme ve ağrının giderilmesi hastanın yakınmalarını azaltır veya ortadan kaldırır. Özellikle, kabızlık sorunu olan hastalarda biofeedback tedavisi ile ciddi ilerleme sağlanmaktadır.
  • Dışkı nakli: Sağlıklı bir kişiden alınan dışkı örneğinin bir mikrofiltrasyon sisteminden geçirildikten sonra; lavman, kolonoskopi, tablet, burundan takılan mide sondası yolu ile bağırsak sorunu olan kişilere verilmesidir. Fekal mikrobiota transplantasyonu (FMT) olarak adlandırılan bu yöntem, ilk olarak yoğun antibiyotik kullanımı sonrasında bağırsaktaki yararlı bakterilerin azalması veya yok olması nedeni ile oluşan Clostridium difficile enfeksiyonunun (CDE) tedavisinde kullanılmıştır. CDE yoğun antibiyotik kullanımı sonrasında gelişen ishallerin % 15-25’inden sorumludur. Daha sonra ise huzursuz bağırsak sendromu ve iltihabi bağırsak hastalığı tedavisinde kullanılmıştır. Bu tür tedaviler Gastroenteroloji Uzmanları tarafından gerçekleştirilmektedir. Henüz yeni sayılabilecek bir tedavi yöntemi olduğundan, uzun dönem sonuçları hakkında yeterli bilgi birikimi yoktur. Bu tedavi yöntemi ile, sarılık (hepatit), AİDS hastalığı (HİV) gibi virüslerin dışkı nakli yapılan kişiye iletimi konusunda çekinceler mevcuttur
Huzursuz bağırsak sendromu (İBS) belirtileri ne kadar zamanda düzelir?
Belirtilerin düzelmesi çoğunlukla uzun bir süre alır. Belirgin bir düzelme sağlayabilmek için sıklıkla 6 ay veya daha uzun bir süre gerekmektedir. Bu sorunun düzelmesinde sabırlı olmak çok önemlidir. Uygun diyet ve ilaçların birlikte verilmesi huzursuz bağırsak sendromu tedavisinde büyük önem taşır.

Huzursuz bağırsak sendromu (İBS) daha ciddi hastalıklara neden olur mu?
Huzursuz bağırsak sendromu; bağırsak kanseri, kanama ve iltihabi bağırsak hastalığı gibi sorunlara neden olmaz. Ancak, kronik ve tekrarlayıcı yapısı nedeniyle hastalarda geçici iş kaybına ve psikolojik sorunlara neden olabilir.

   
 

Anahtar kelimeler: Alosetron, Amitriptilin, antidiyareik ilaç, antikolinerjik ilaç, biofeedback, Cisaprid, Crohn hastalığı, Çölyak hastalığı, dışkıdan sümüksü akıntı, dışkılamada değişiklik, Disiklomin hydrochloride, endometriozis, fruktoz tahammülsüzlüğü, gastrinoma, huzursuz bağırsak sendromu, Hyosiyamin sülfat, IBD, IBS, İBS, İBS Roma kriterleri, iltihabi bağırsak hastalığı, iltihabi barsak hastalığı, İmipramin, irritabıl bağırsak sendromu, irritabıl barsak sendromu, irritabıl kolon sendromu, karın ağrısı, karın şişkinliği, karında şişkinlik, laksatif, laktoz tahammülsüzlüğü, Loperamid, Metamucil, Metil sellüloz, mukore, müköz kolit, prokinetik, Seratonin reseptör antagonisti, spastik kolon, spastik kolit, sürekli ıkınma, Tegaserod, tenesmus, tenezm, tenezim, trisiklik antidepresan, ülseratif kolit,

Kaynaklar
1. Whitehead WE, Palsson OS, Simrén M. Irritable bowel syndrome: what do the new Rome IV diagnostic guidelines mean for patient management? Expert Rev Gastroenterol Hepatol 2017 Feb 22:1-3. doi: 10.1080/17474124.2017.1292130.
2. Ghoshal UC, Shukla R, Ghoshal U. Small intestinal bacterial overgrowth and irritable bowel syndrome: a bridge between functional organic dichotomy. Gut Liver 2017; 11 (2): 196-208.
3. Baniasadi N, Dehesh MM, Mohebbi E, et al. Assessing the sleep quality and depression-anxiety-stress in irritable bowel syndrome patients. Arq Gastroenterol 2017 Feb 23:0. doi: 10.1590/S0004-2803.201700000-08.
4. Valentin N, Camilleri M, Carlson P, et al. Potential mechanisms of effects of serum-derived bovine immunoglobulin/protein isolate therapy in patients with diarrhea-predominant irritable bowel syndrome. Physiol Rep 2017 Mar;5(5). pii: e13170. doi: 10.14814/phy2.13170.
5. Corsetti M, Whorwell P. New therapeutic options for IBS: the role of the first in class mixed µ- opioid receptor agonist and δ-opioid receptor antagonist (mudelta) eluxadoline. Expert Rev Gastroenterol Hepatol 2017 Mar 1:1-8. doi: 10.1080/17474124.2017.1298442
6. Gobert AP, Sagrestani G, Delmas E, et al. The human intestinal microbiota of constipated-predominant irritable bowel syndrome patients exhibits anti-inflammatory properties. Sci Rep 2016 Dec 16;6:39399. doi: 10.1038/srep39399.
7. Camilleri M, Ford AC. Irritable Bowel Syndrome: Pathophysiology and Current Therapeutic Approaches. Handb Exp Pharmacol 2016 Dec 20.
8. Azpiroz F, Dubray C, Bernalier-Donadille A, et al. Effects of scFOS on the composition of fecal microbiota and anxiety in patients with irritable bowel syndrome: a randomized, double blind, placebo controlled study. Neurogastroenterol Motil 2016 Jul 31. doi: 10.1111/nmo.12911. [Epub ahead of print]
9. Raskov H, Burcharth J, Pommergaard HC, et al. Irritable bowel syndrome, the microbiota and the gut-brain axis. Gut Microbes 2016 Jul 29:0. [Epub ahead of print]
10. Bowman KA, Broussard EK, Surawicz CM. Fecal microbiota transplantation: current clinical efficacy and future prospects. Clin Exp Gastroenterol 2015; 8: 285-291.
11. Hevia A, Delgado S, Margolles A, et al. Application of density gradient for the isolation of the fecal microbial stool component and the potential use thereof. Sci Rep 2015 Nov 19;5:16807. doi: 10.1038/srep16807.
12. Sarowska J, Choroszy-Król I, Regulska-Ilow B, et al. The therapeutic effect of probiotic bacteria on gastrointestinal diseases. Adv Clin Exp Med 2013; 22 (5): 759-766.
13. Esmaillzadeh A, Keshteli AH, Hajishafiee M, et al. Consumption of spicy foods and the prevalence of irritable bowel syndrome. World J Gastroenterol 2013; 19 (38): 6465-6471.
14. Farzaneh N, Ghobaklou M, Moghimi-Dehkordi B, et al. Effects of demographic factors, body mass index, alcohol drinking and smoking habits on irritable bowel syndrome: a case control study. Ann Med Health Sci Res 2013; 3 (3): 391-396.
15. Bixquert M. Treatment of irritable bowel syndrome with probiotics: growing evidence. Indian J Med Res 2013; 138: 175-177.
16. Alvarez-Sánchez A, Rey E. Probiotics for irritable bowel syndrome: Should we give them full names? Rev Esp Enferm Dig 2013; 105 (1): 1-2.
17. Sood R, Ford AC. Linaclotide: new mechanisms and new promise for treatment in constipation and irritable bowel syndrome. Ther Adv Chronic Dis 2013; 4 (6): 268-276.
18. Kim HI, Jung SA, Choi JY, et al. Impact of shiftwork on irritable bowel syndrome and functional dyspepsia. J Korean Med Sci 2013; 28 (3): 431-437.
19. Choi CH. Are bloating and abdominal distention attributed to gas production and visceral sensitivity in irritable bowel syndrome? (Am J Gastroenterol 2013;108:1516-1525). J Neurogastroenterol Motil 2013; 19 (4): 544-546.
20. Harkness EF, Grant L, O'Brien SJ, et al. Using read codes to identify patients with irritable bowel syndrome in general practice: a database study. BMC Fam Pract 2013 Dec 2;14:183. doi: 10.1186/1471-2296-14-183.
21. De Ponti F. Drug development for the irritable bowel syndrome: current challenges and future perspectives. Front Pharmacol 2013 Feb 1;4:7. doi: 10.3389/fphar.2013.00007. eCollection 2013.
22. Bortolotti M, Porta S. Effect of red pepper on symptoms of irritable bowel syndrome: preliminary study. Dig Dis 28 Sci 2011; 56: 3288-3295.
23. Creed F, Ratcliffe J, Fernandez L, et al; North of England IBS Research Group. Outcome in severe irritable bowel syndrome with and without accompanying depressive, panic and neurasthenic disorders. Br J Psychiatry 2005; 186: 507-515.
24. Celebi S, Acik Y, Deveci SE, et al. Epidemiological features of irritable bowel syndrome in a Turkish urban society. J Gastroenterol Hepatol 2004; 19: 738-743.
25. Longstreth GF, Wilson A, Knight K, et al. Irritable bowel syndrome, health care use, and costs: a U.S. managed care perspective. Am J Gastroenterology 2003; 98: 600-607.
26. Sandler RS, Everhart JE, Donowitz M, et al. The burden of selected digestive diseases in the United States. Gastroenterology 2002; 122: 1500-1511.
27. Akehurst R, Kaltenthaler E: Treatment of irritable bowel syndrome: a review of randomised controlled trials. Gut 2001; 48 (2): 272-282.
28. Francis CY, Morris J, Whorwell PJ. The irritable bowel severity scoring system: a simple method of monitoring irritable bowel syndrome and its progress. Aliment Pharmacol Ther 1997; 11 (2): 395-402.
29. Manning AP, Thompson WG, Heaton KW, et al. Towards positive diagnosis of the irritable bowel. Br Med J 1978; 2 (6138): 653-654.
30. http://www.theromefoundation.org/assets/pdf/19_RomeIII_apA_885-898.pdf

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Güncelleme tarihi: 07.08.2017

Foruma gitmek için tıklayınız. Geri

Uzmanlık Alanları:
Kolorektal Cerrahi
Proktoloji
Kolonoskopi