Karsinoid tümör nedir?

• Karsinoid tümörler, bağırsak duvarındaki nöroendokrin kök hücrelerden kaynaklanan ve akciğer, göğüs boşluğu, karaciğer, pankreas, bronşlar, yumurtalık, prostat ve böbreklerde de görülebilen tümörlerdir.
• Bağırsak içinde sarı veya gri-kahverengi renkte nodül adı verilen düğme gibi çıkıntılar oluştururlar.
• Karsinoid tümörler polip gibi olup kolaylıkla ülserleşebilirler.
• Her 100,000 kişide 1.5 kişide görülürler.
• Karsinoid tümörlerin büyük bir bölümü yavaş büyür ve belirti vermezler, ancak bazı tipleri ise süratle beyin gibi uzak organlara sıçrama (metastaz) yapma özelliğine sahip ve aşırı saldırgandırlar.
• Genellikle, ince bağırsağın jejunum ve ileum olarak adlandırılan bölgelerinde yer alan ve 1 cm’den büyük olan tümörlerde belirtiler oluşur. Bu tümörler 5-hidroksitriptofan (5-HTP) salgılarlar ve hızla kemiklere sıçrama (metastaz) yapabilirler.

Karsinoid tümörler hangi organlardan kaynaklanır?

• İnce bağırsak: % 40-45
• Apandis: % 25 (çocuklarda en sık bu tiptir)
• Rektum: % 15
• Kalın bağırsak: % 5-7 (kalın bağırsağın yatay ve inen kısımlarında)
• Mide: % 2-4
• Pankreas: % 2-3
• Karaciğer: % 1

Karsinoid tümörlerin belirtileri nelerdir?

• Büyük bir bölümü belirti vermez.
• Aralıklı karın ağrısı
• Yüzde ve boyunda aniden kızarma
• İshal (olguların % 85’inde)
• Kalp kapağı bozuklukları (olguların % 60’ında)
• Nefes darlığı (olguların % 25’inde)
• Kansızlık
• Eklem ağrıları
• Ciltte koyulaşma

Egzersiz, stres ve peynir gibi bazı gıdaların alımı sonrasında bu belirtiler tetiklenebilir. Bazen de hiçbir uyarı olmaksızın belirtilerde alevlenme görülebilir.

Karsinoid tümör krizi ne demektir?
Karsinoid krizi, karsinoid tümörün en önemli komplikasyonudur. Vücuda dışarıdan gelen bir uyarı (ameliyat veya kemoterapi uygulaması gibi) sonrasında aniden gelişen karın ağrısı, yüzde kızarma, ishal, hızlı nabız (taşikardi), tansiyon düşüklüğü veya yüksekliği ve koma durumudur. Tedavisinde somatostatin analogu (SMS-201-995) çok yararlıdır.

Karsinoid tümör tanısı nasıl konulur?

• Karsinoid tümörlerin % 80’i, farklı bir nedenle gerçekleştirilen ameliyat sırasında tesadüfen saptanır.
• MEN 1 adı verilen çok tümörlü kalıtımsal hastalıkta; pankreas, paratiroid, hipofiz ve karsinoid tümörü birlikte olabilir. 
• Karsinoid tümörler; argentafin içerirler ve hormon benzeri birçok kimyasal madde salgılarlar. Bu kimyasal maddeler: asit fosfataz, alfa 1 antitripsin, katekolamin, dopamin, gastrin, glukagon, 5- hidroksiindolasetikasit (5-HİAA), 5-hidroksitriptamin (5-HT), histamin, insülin, kalikrein, kinin, motilin, nöropeptid, nörotensin, pankreostatin, pankreatik polipeptid, prostaglandinler, PDGF, sekretin, serotonin, somatostatin, nöropeptid, TGF-beta, vasoaktif intestinal polipeptidtir (VİP).
• İdrarda ve serumda 5-HİAA tetkiki
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• PET/CT
• Manyetik rezonans (MR) görüntüleme
• Bronkoskopi
• Gastroskopi
• Kolonoskopi

Karsinoid tümörler hangi organlara sıçrama (metastaz) yaparlar?

• Karsinoid tümörler, en sık olarak karın zarı (periton, hastaların % 75’inde mevcuttur), karın içinde mezenter (bağırsak damar ve lenf bezlerini bulunduran yağlı doku), karaciğer, yumurtalık ve dalağa sıçrama (metastaz) yaparlar.
• Uzak organlardan beyin, kemik, akciğer, göğüs boşluğuna sıçrama (metastaz) yaparlar. 
• Genellikle, 1.5 cm'nin altındaki tümörlerde sıçrama (metastaz) görülmez.

Karsinoid tümör tedavisi nasıl gerçekleştirilir?

• Apandiste yer alan küçük tümörlerde apandis’in alınması yeterli olacaktır. Ancak, ilerlemiş olgularda tümöre ek olarak çevre lenf dokuları da çıkartılmalıdır.
• Sınırlı tümörlerde, ameliyat ile % 70-90 arasında sağkalım mevcuttur.
• Rektumda yer alan 1 cm’den küçük tümörlerde endoskopik olarak tümörün çıkartılması birçok olguda yeterli olabilir.
• Apandis’te yer alan 1 cm’den küçük tümörlerde, apandisin alınması (appendektomi) yeterlidir.
• Apandis’te yer alan 2 cm’den büyük tümörlerde, lenf bezleri ile birlikte daha geniş bir bağırsak bölümü (sağ hemikolektomi) çıkartılır. Ancak, bu ebattaki tümörlerde sağ kalım kısalır. Bu tür kolorektal girişimler geçmişte rutin olarak açık cerrahi ile gerçekleştirilirken, günümüzde giderek artan sıklıkta laparoskopik cerrahi veya robotik cerrahi ile gerçekleştirilmektedir.
• Çok büyük karsinoid tümörlerde, şayet tümörün tamamını çıkartabilmek olanaklı değilse, hastanın yakınmalarını azaltacak bir şekilde, tümör yükünü olabildiğince azaltmaya yönelik cerrahi (debulking) yapılabilir.
• Karsinoid tümör tedavisinde 5-florourasil (5-FU), doksorubisin, dakarbazin, aktinomisin D, sisplatin, etoposid, streptozosin, interferon alfa ve somatostatin analogu (SMS-201-995) kullanılır.
• Atardamar içine kemoterapi veya kemo-embolizasyon karaciğer metastazı durumunda yararlıdır.
• Tümörün dondurulması da (kriyoterapi) tedavide yararlıdır.
• İdrarda 5-HİAA varlığının tedaviye rağmen devam etmesi durumunda sağkalım kısalır.

Anahtar kelimeler: karsinoid tümör, nöroendokrin tümör, nöroendokrin hücre, bağırsakta karsinoid tümör, barsakta karsinoid tümör, polip, kolonda polip, bağırsakta polip, barsakta polip, 5-hidroksitriptofan, 5-HTP, karın ağrısı, ishal, kansızlık, ciltte koyulaşma, yüz kızarması, boyunda kızarıklık, yüzde kızarıklık, karsinoid krizi, somatostatin analoğu, SMS-201-995, taşikardi, MEN 1, asit fosfataz, alfa 1 antitripsin, katekolamin, dopamin, gastrin, glukagon, 5- hidroksiindolasetikasit, 5-HİAA, histamin, insülin, kalikrein, kinin, motilin, nöropeptid, nörotensin, pankreostatin, pankreatik polipeptid, prostaglandinler, PDGF, sekretin, serotonin, somatostatin, nöropeptid, TGF-beta, vasoaktif intestinal polipeptid, VİP, appendektomi, laparoskopik cerrahi, robotik cerrahi

Kaynaklar
1. Boudreaux JP ve ark. Ann Surg 2005; 241(6):839-45.
2. Hou W, Schubert ML. Curr Treat Options Gastroenterol 2007;10(2):123-33.
3. Maroun J ve ark. Curr Oncol 2006;13 (2): 67-76.
4. Modlin IM ve ark. Cancer 2003; 97 (4): 934-59.
5. emedicine.medscape.com
6. www.cancer.org 
7. www.barsakcerrahisi.com 
8. www.genelcerrah.com
9. www.kanserbilgileri.net 
10. www.kansercerrahisi.com