Mezenter tümörü nedir?

• İnce bağırsak ve kalın bağırsağın atar damar, toplar damar, sinir ve lenf bezlerinin yer aldığı yağlı dokuya mezenter adı verilir. Küçük omentum olarak adlandırılan yapıda, aslında mezenterin bir parçası olarak kabul edilir.
• İnce bağırsağın mezenteri ve kalın bağırsak mezenterinin bir kısmı periton adı verilen karın zarı ile birlikte hareket eder.
• Mezenter dokusundan kaynaklanan tümörlere ‘mezenter tümörü’ adı verilir.
• Mezenter tümörleri sıvı (kistik) veya katı (solid) karakterde olabilirler, olguların % 40-60’ı kist yapısındadır. Oluşma nedenleri ise bilinmemektedir.
• Mezenter tümörlerinin büyük bir bölümü, ince bağırsak mezenteri ve omentumdan (bağırsakları örten yağlı doku) kaynaklanır.

Mezenter tümörleri ne sıklıkta görülür?
Mezenter tümörleri her yaş grubunda ve 200,000 ile 350,000 kişide bir görülür. Mezenter kanserleri kadınlarda erkeklere oranla daha sık görülür.

İyi huylu mezenter tümörleri hangileridir?
Mezenterden kaynaklanan iyi huylu tümörler: lenfanjioma, periton kistleri, bağırsak kistleri, mezenterik mezotelyoma, hamartoma ve lipoblastomadır.

Kötü huylu mezenter tümörleri hangileridir?
Mezenterde görülen kötü huylu tümörler: habis mezenkimal ve stromal tümörlerdir. Retroperitoneal sarkomlar bunarın arasında sayılabilir.

Desmoid tümör nedir?

• Mezenterik desmoid tümörler, kalın bağırsakta çok sayıda poliplerle seyreden  familyal adenomatozis polipozis (FAP) hastalığının hayatı tehdit eden komplikasyonlarından birisidir. Bu duruma Gardner sendromu adı da verilir ve bu durumda APC geninde mutasyon görülür.
• Bu tümörler çok saldırgan olup, mezenter damarlarını sararlar ve hızla büyürler.
• Patolojik sınıflamalara göre iyi huylu tümör olarak kabul edilmelerine karşın, çok hızla büyümeleri nedeniyle, kısa sürede yaşamı tehdit eder hale gelebilirler.
• İnce bağırsağın karsinoid tümörlerinde (özellikle 2 cm’den büyük olanlarda) tanı konulduğunda, hastaların % 40-50’sinde mezenterik lenf düğümlerine metastaz yapmış olurlar. 

Mezenterik lenfoma nedir?
İnce bağırsak lenfomasından farklı olarak, mezenterik lenfoma mezenterin lenf düğümlerini tutar. Karın ağrısı ve karında kitle ele gelmesi ile kendini belli eder.  Sıklıkla, gerçek tanı bilgisayarlı tomografi tetkiki ile konulur.

Mezenterik lipodistrofi nedir?

• Mezenterik lipodistrofi mezenterde kalınlaşmaya ve tespih şeklinde nodül adı verilen kabartılara neden olan bir durumdur.
• Mezenterik lipodistrofi veya diğer adlarıı ile retraktil mezenterit veya mezenterik pannükülit, ender rastlanılan bir durum olup, mezenter tümörü ile karıştırılan bir tablodur ve nedeni bilinmemektedir. Yağlı dokuların aşırı büyümesi, kitle gelişimine ve yağların çürümesine (nekroz) neden olabilir.
• Genellikle karın ağrısı, ateş ve mezenterde kireçlenmelerle seyreder.
• Tanısı biopsi ile konulur ve tedavisi ameliyatsız olarak; tamoksifen, kortizon kolşisin gibi ilaçlarla metabolizmayı destekleyerek yapılır.

Mezenterik lenfadenopati nedir?

• Mezenterik lenfadenopati, mezenterin lenf düğümlerinde büyümeye verilen addır ve sıklıkla Mycobacterium, histoplazmozis ve HİV virüsü (AIDS hastalığı nedeni) enfeksiyonlarından sonra gelişir.
• Bazen, bu lenf bezleri özellikle göğüs boşluğunda dev boyutlara gelerek Castleman hastalığı adı verilen tabloya neden olurlar.
• Bu hastalık, sıklıkla kadınlarda görülür ve demir eksikliğine bağlı kansızlık sonucunda geliştiğine inanılır.
• Karında kitle, karın ağrısı, bulantı, kusma, ishal, aşırı gaz hissi ve kabızlık gibi yakınmalara neden olabilirler. İleri durumlarda, bağırsak düğümlenmesine neden oldukları gözlenmektedir.  

Mezenter tümörlerinde tıbbi yaklaşım nasıldır?

• Katı (solid) bir mezenter tümörü varlığında, öncelikle lenf bezi büyümesi veya lenfoma olmadığı kanıtlanmaya çalışılır, çünkü bu tür bir durumda girişim yapılmaz.
• Seçilmiş vakalarda tümörden biopsi alma seçeneği mevcuttur ve tümörün lenf bezi büyümesi veya lenfoma olmadığı ispatlandığı takdirde çoğunlukla cerrahi olarak çıkartılması gerekir.
• Tesadüfen tetkik sırasında belirlenen mezenter kistleri genellikle izlemeye alınır. Ancak, büyüyerek ağrı oluşturmaları ve kişinin yaşamını kısıtlamaları durumunda cerrahi olarak çıkartılmaları tercih edilir.
• Bağırsakları saran yağlı dokuda yani omentum’da yer alan kistler veya omentum kistleri varlığında, habis bir hastalık olmadığından emin olmak gerekir. 

Mezenter tümörlerinde tanı nasıl konulur?

• Mezenter tümörü tanısında bir kan tetkiki yoktur.
• Ultrasonografi: tanıda etkin bir yöntemdir, ancak tanı değeri tetkiki yapan kişinin deneyimi ile orantılı olduğundan, tanıda sorun olabilir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): tümörün büyüklüğü, şekli, kistik veya katı (solid) yapıda olduğu ve çevre dokularla ilişkisi hakkında detaylı bilgi verir. 
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRG): bazen bilgisayarlı tomografi ile birlikte kullanılır. MRG, BT ile benzer bulgular verir ancak, yağ ve bağ dokusundan kaynaklanan tümörlerin tanısında, BT’ye göre daha üstündür. 
• Anjiografi: mezenter tümörlerinin damarları içine almasından şüphe edildiğinde, ameliyat öncesinde cerrahi tekniğin belirlenmesi açısından anjiografi veya BT anjiografi istenilir. 

Mezenter tümörlerinin tedavisi nasıl gerçekleştirilir?

• Mezenterik lenfoma tedavisinde güçlü kemoterapi tedavisi verilir.
• Büyük mezenterik tümörlerde, cerrahi olarak tümörün çıkartılması hedeflenir.
• Damarların tümörün içinde yer alması durumunda ve habis mezenterik tümörlerde bağırsağın belirli bir bölümünü de tümörle birlikte çıkartmak gerekebilir. Çok büyük tümörlerde, aşırı miktarda bağırsak kitlesinin alınması gerekirse, hastanın beslenmesinde, yağ, protein ve karbonhidrat emiliminde çok ciddi sorunlar doğar. Bu tür bir tabloda, hasta ağız yolu ile beslenemeyebilir ve damardan özel hazırlanmış güçlü serumlar (total parenteral beslenme) verilmesi gerekebilir.   
• Mezenterik desmoid tümörlerde,tümörün mutlaka tamamınını çıkartmak gerekir, çünkü tümörün bir kısmının çıkartıldığı (debulking) durumlarda çok kısa bir süre içinde tümörün eskisinden daha büyük bir şekilde ortaya çıktığı görülmektedir. 
• Mezenterik lenfoma durumunda, kemoterapi etkili bir tedavidir. İnce bağırsak lenfomasında ise farklı olarak cerrahi olarak tümörün çıkartılması ön planda gerçekleştirilir. Tanısında laparoskopik cerrahi ile değerlendirmenin önemi vardır.
• Mezenterik karsinoid tümör durumunda, cerrahi olarak tümörlü doku çıkartılmalıdır.

Mezenter tümörlerinin seyri nasıldır?
Habis mezenter tümörlerinin karaciğer ve akciğere sıçrama (metastaz) yaptığı bilinmektedir. Bu tür tümörlerde 5 yıl sağ kalım oranının % 20-50 civarında olduğu bildirilmektedir.

Anahtar kelimeler: mezenter tümörü, mezenterik tümör,mezenter kisti, lenfanjioma, periton kistleri, bağırsak kistleri, mezenterik mezotelyoma, hamartoma, lipoblastoma, retroperitoneal sarkom, familyal adenomatozis polipozis, FAP, Gardner sendromu, APC geni, desmoid tümör, karsinoid tümör, mezenterik lenfoma, mezenterik lipodistrofi, retraktil mezenterit, mezenterik pannükülit, Castleman hastalığı

Kaynaklar
1. www.barsakcerrahisi.com
2. www.genelcerrah.com
3. www.kansercerrahisi.com
4. www.kanserbilgileri.net
5. www.emedicine.medscape.com
6. www.clevelandclinic.org 
7. www.medicinenet.com 
8. www.robotcerrahisi.com 
9. www.mayoclinic.com
10. www.hemoroiduzmani.com
11. www.merckmanuals.com