Randevu: (0212) 219 84 84 / (0530) 326 06 96
       

Stoma   

Video'yu izlemek için tıklayınız. Foruma gitmek için tıklayınız.
İlgili Videolar
Stoma nedir?
Bir iç organın deriye ağızlaştırılması işlemine ''stoma' veya 'ostomi' adı verilir. En sık görülen stoma (ostomi) tipleri ileostomi ve kolostomidir.
  • Faringostomi: Yutağın (farinks) boyun derisine ağızlaştırılmasıdır.
  • Gastrostomi: Midenin karın derisine ağızlaştırılmasıdır.
  • Duodenostomi: ince bağırsağın üst kısmının, karın derisine ağızlaştırılmasıdır.
  • Jejunostomi: ince bağırsağın orta kısmının, karın derisine ağızlaştırılmasıdır.
  • İleostomi: ince bağırsağın, kalın bağırsak ile birleştiği alt kısmının karın derisine ağızlaştırılmasıdır.
  • Kolostomi: kalın bağırsağın karın derisine ağızlaştırılmasıdır.
Halk arasında, ileostomi veya kolostomi terimleri yerine; ‘’bağırsak kesesi’’, ‘’bağırsak torbası’’ ve ‘’pislik torbası’’ ifadeleri kullanılmaktadır.

Geçici stoma (ostomi) nedir?
Geçici stoma (ostomi) işlemi, sıklıkla alt rektum kanseri ameliyatlarında, rektum adı verilen kalın bağırsağın son kısmında bağırsağı karşılıklı birleştirdikten sonra % 2-15 oranında görülen sızıntı (anastomoz kaçağı) riskini önlemek amacı ile ortalama 7-12 hafta gibi bir süre ile ''ileostomi'' uygulanmasıdır. Aynı şekilde, bağırsak kanseri delinmeleri, bağırsak fistülü, bağırsak düğümlenmesi, bağırsak yapışıklığı, bağırsak divertikülü delinmeleri, rektovajinal fistül, vb. durumlarda, bir ameliyat bölgesi yada yarayı dışkı ile kirlenmekten korumak için geçici stoma gerekebilir. Bazı olgularda kalın bağırsağın makata yakın kısmı kapatılıp, üst kısmı karın derisine ağızlaştırılır ve bu ameliyat tekniğine ''Hartmann ameliyatı'' veya ''Hartmann girişimi'' adı verilir.

Stoma (ostomi) kapatılması sonrasında ne sorunlar yaşanabilir?
Geçici stomalar açık cerrahi veya laparoskopik cerrahi ile kapatılabilir. Stoma kapatılması sonrasında % 0-13 oranında yara ayrışması ve % 0-45 oranında yara enfeksiyonu geliştiği belirlenmiştir.

Kalıcı stoma (ostomi) nedir?
Alt rektum'u ve dışkı tutma kaslarını tutan rektum kanseri olgularında kalıcı stoma gerekebilir. Bu saptırıcı uç kolostomi şeklinde veya makatın iptal edildiği ve kalın bağırsağın üst kısmının uç kolostomi şeklinde karın cildine alındığı ''Miles ameliyatı'' şeklinde olabilir.

Uç stoma (ostomi) nedir?
Uç stoma (ostomi) işlemi, kalın bağırsağın makata yakın olan bölümünün kapatılıp, üst bölümünün dışarı alınmasına verilen addır. Ayrıca, kalın bağırsağın ince bağırsağa yakın olan üst bölümü uç stoma (ostomi) şeklinde dışarı alınıp, ayrıca makata yakın olan bölümde müköz fistül olarak dışarı alınabilir.

Loop stoma (ostomi) nedir?
Loop stoma (ostomi) işlemi, kalın bağırsağın kanser veya delinmelerinde ince bağırsağa daha yakın olan bir yerinden dışarıya alınmasıdır. Bu bağırsak bölümü kalın bağırsaktan dışarı alınırsa loop kolostomi, ince bağırsağın son kısmı dışarı alınırsa loop ileostomi adını alır.

Bağırsak hareketleri nasıl kontrol edilir?
Stoma (ostomi) uygulanmasından sonra cerrah veya stoma hemşiresi hastaya stoma hakkında gerekli bilgileri ve eğitimi verir. Dışkı stoma (ostomi) etrafına yerleştirilen ve boşaltılabilen bir plastik torba (stoma torbası, kolostomi torbası veya ileostomi torbası) içine alınır. Stomanın (ostominin) etrafına deriyi bağırsak sıvılarının tahrişinden koruyacak bir yapışkan konulur. Bu torbalar kötü kokuları uzaklaştırmak için filtre sistemi içerirler. Beslenme şekli, stoma (ostomi) tipi ve ameliyat öncesi bağırsak hareketlerinin durumu, bağırsak boşalmasının sıklığı ve şeklini belirler. Bağırsak hareketlerini kontrol etme konusunda tüm hastalar bilgilendirilir.

Stoması (ostomisi) olan kişiyi çevresindekiler fark edebilir mi?
Normal giysiler ile stoma belli olmaz ve kişi kendinde stoma olduğunu ifade etmeden, diğer kişiler bunu anlayamaz.

Stomanın (ostominin) yeri nasıl belirlenir?
Bir stoma (ostomi) yapılmadan önce ameliyat öncesi dönemde karın duvarında cerrah veya stoma (ostomi) hemşiresi tarafından stomanın (ostominin) yerinin çizilmesinde yarar vardır. Kolostomi karnın sıklıkla sol tarafına yerleştirilirken, ileostomi sağ tarafına yerleştirilir. Değişik çalışmalarda, ortalama olarak hastaların % 40'ının stomanın yerinden memnun olmadıkları ve stoma torbasının giysilerine takıldığı veya günlük hareketlerini kısıtladığı saptanmıştır.

Stoma (ostomi) kişide ne tür değişiklikler yol açar?
  • Sosyal sorunlar: Bazı hastalar stomanın varlığından, kokusundan rahatsız olurlar. Ancak, genelde stoma (ostomi) uygulanan kişilerin günlük aktivitelerinde aşırı bir düşüş gözlenmez. Stoma ile hastada oluşan değişiklikler Danielsen'in Danimarka'da gerçekleştirdiği araştırmada; stoma tipi, yaş, cinsiyet, yandaş hastalıklar, kişilik, dindarlık, meslek ve medeni durum gibi bazı kriterlere göre değişkenlik gösterdiği saptanmıştır.
  • Stoma ile cinsel yaşam: Gemmill ve ark. çalışmasında stoma girişimi öncesinde hastaların % 70'i aktif cinsel yaşam sürerken, stoma sonrasında bu oranın % 55'e gerilediği belirlenmiştir.
  • Denize girme: Mevcut stoma torbaları ile denize girme sorun olmaktan çıkmıştır.
Stomanın (ostominin) ne komplikasyonları vardır?
  • Ciltte tahriş: "cilt iritasyonu", "stoma dermatiti" adları da verilir ve % 10-60 oranında rastlanır. Bu tür bir duruma uygun pasta ve kremler ile ve bir stoma hemşiresinin bakımı ile kolaylıkla önlenebilir veya tedavi edilebilir.
  • Bağırsak düğümlenmesi: sıklıkla bağırsak yapışıklığı sonucunda gelişir ve ortalama % 6 oranında görülür.
  • Darlık
  • Retraksiyon: stoma'nın karın içine kaçmasıdır ve ortalama % 4 oranında rastlanır.
  • Prolapsus: Bağırsağın stoma'nın yanından dışarı çıkmasıdır ve ortalama % 2 oranında rastlanır.
  • Parastomal herni: stoma (ostomi) yanından fıtıklaşma olmasıdır ve % 3 oranında rastlanır. Obezite, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (astım, KOAH), karında sıvı toplanması (ascites) gibi nedenlerin fıtıklaşmayı kolaylaştırdığı bilinmektedir. Bu sorunun çözümünde stoma'nın karnın farklı bir bölgesine alınması, kas zarının (fasya) onarımı, yama (greft) ile onarım tekniklerinden birisi tercih edilir. Yama (greft) tekniği dışındaki tekniklerle fıtığın onarımı durumunda % 33-76 oranında fıtığın nüks ettiği belirlenmiştir.
  • Parastomal fistül: stoma'nın kenarından bağırsak fistülü gelişmesidir ve % 3 oranında görülür.
  • Böbrek yetersizliği: stoma varlığında şiddetli ishal olması durumunda aşırı sıvı kaybı ve buna bağlı olarak akut böbrek yetersizliği ve potasyum yüksekliği gelişebilir.

   
 


Anahtar kelimeler: stoma, ostomi, ileostomi, jejunostomi, kolostomi, faringostomi, gastrostomi, stoma torbası, kolostomi torbası, ileostomi torbası, stoma hemşiresi, stoma prolapsusu, parastomal herni

Kaynaklar
1. Miyo M, Takemasa I, Ikeda M, et al. The influence of specific technical maneuvers utilized in the creation of diverting loop-ileostomies on stoma-related morbidity. Surg Today 2017 Mar 9. doi: 10.1007/s00595-017-1481-2.
2. Uchino M, Ikeuchi H, Bando T, et al. Is an ostomy rod useful for bridging the retraction during the creation of a loop ileostomy? A randomized control trial. World J Surg 2017 Mar 15. doi: 10.1007/s00268-017-3978-7.
3. Kuczynska B, Bobkiewicz A, Studniarek A, et al. Conservative measures for managing constipation in patients living with a colostomy. J Wound Ostomy Continence Nurs 2017; 44 (2): 160-164.
4. Suárez J, Marín G, Vera R, et al. Stent placement prior to initiation of chemotherapy in patients with obstructive, nonoperative left sided tumors is associated with fewer stomas. J Surg Oncol 2017 Feb 15. doi: 10.1002/jso.24588.
5. Jayarajah U, Samarasekera DN. Psychological adaptation to alteration of body image among stoma patients: a descriptive study. Indian J Psychol Med 2017; 39 (1): 63-68.
6. Brandsma HT, Hansson BM, Aufenacker TJ, et al; Dutch Prevent Study group. Prophylactic mesh placement during formation of an end-colostomy reduces the rate of parastomal hernia: short-term results of the Dutch PREVENT-trial. Ann Surg 2016 Jul 29. [Epub ahead of print]
7. Bauer C, Arnold-Long M, Kent DJ. Colostomy irrigation to maintain continence: An old method revived. Nursing 2016; 46 (8): 59-62.
8. Skeps R, McMullen CK, Wendel CS, et al. Changes in body mass index and stoma related problems in the elderly. J Geriatr Oncol 2013; 4 (1): 84-89.
9. Hong SY, Oh SY, Lee JH, et al. Risk factors for parastomal hernia: based on radiological definition. J Korean Surg Soc 2013; 84 (1): 43-47.
10. Seo SI, Yu CS, Kim GS, et al. The role of diverting stoma after an ultra-low anterior resection for rectal cancer. Ann Coloproctol 2013; 29 (2): 66-71.
11. Lin SC, Chen PC, Lee CT, et al. Routine defunctioning stoma after chemoradiation and total mesorectal excision: a single-surgeon experience. World J Gastroenterol 2013; 19 (11): 1797-1804.
12. Connelly TM, Koltun WA. The surgical treatment of inflammatory bowel disease-associated dysplasia. Expert Rev Gastroenterol Hepatol 2013; 7 (4): 307-321; quiz 322.
13. Sica GS, Biancone L. Surgery for inflammatory bowel disease in the era of laparoscopy. World J Gastroenterol 2013; 19 (16): 2445-2448.
14. Grundmann RT. Primary colon resection or Hartmann's procedure in malignant left-sided large bowel obstruction? The use of stents as a bridge to surgery. World J Gastrointest Surg 2013; 5 (1): 1-4.
15. Poletto D, da Silva DM. Living with intestinal stoma: the construction of autonomy for care. Rev Lat Am Enfermagem 2013; 21 (2): 531-538.
16. Danielsen AK. Life after stoma creation. Dan Med J 2013; 60 (10): B4732.
17. Anaraki F, Vafaie M, Behboo R, et al. Quality of life outcomes in patients living with stoma. Indian J Palliat Care 2012; 18 (3): 176-180.
18. Sohn YJ, Moon SM, Shin US, et al. Incidence and risk factors of parastomal hernia. J Korean Soc Coloproctol 2012; 28 (5): 241-246.
19. Guriţă P, Popa R, Bălălău B, et al. Parastomal hernia mesh repair, variant of surgical technique without stoma relocation. J Med Life 2012; 5 (2): 157-161.
20. Meisner S, Lehur PA, Moran B, et al. Peristomal skin complications are common, expensive, and difficult to manage: a population based cost modeling study. PLoS One 2012; 7 (5): e37813. doi: 10.1371/journal.pone.0037813. Epub 2012 May 24.
21. Beck SJ. Stoma issues in the obese patient. Clin Colon Rectal Surg 2011; 24 (4): 259-262.
22. Danielsen AK, Correa-Marinez A; SSORG (Scandinavian Outcomes Research Group). Early closure of temporary ileostomy--the EASY trial: protocol for a randomised controlled trial. BMJ Open 2011 Jul 29;1(1):e000162. doi: 10.1136/bmjopen-2011-000162.
23. Williams NS, Nair R, Bhan C. Stapled mesh stoma reinforcement technique (SMART)--a procedure to prevent parastomal herniation. Ann R Coll Surg Engl 2011; 93 (2): 169. doi: 10.1308/003588411X12851639107313d.
24. Thornell A, Angenete E; Scandinavian Surgical Outcomes Research Group, SSORG. Treatment of acute diverticulitis laparoscopic lavage vs. resection (DILALA): study protocol for a randomised controlled trial. Trials 2011 Aug 1;12:186. doi: 10.1186/1745-6215-12-186.
25. Löffler T, Seiler CM; HASTA Trial Group. Hand-suture versus stapling for closure of loop ileostomy: HASTA-Trial: a study rationale and design for a randomized controlled trial. Trials 2011 Feb 8;12:34. doi: 10.1186/1745-6215-12-34.
26. Bischoff A, Levitt MA, Lawal TA, et al. Colostomy closure: how to avoid complications. Pediatr Surg Int 2010; 26 (11): 1087-1092.
27. Shabbir J, Britton DC. Stoma complications: a literature overview. Colorectal Dis 2010; 12: 958-964.
28. Gemmill R, Sun V, Ferrell B, et al. Going with the flow: Quality-of-life outcomes of cancer survivors with urinary diversion. J Wound Ostomy Continence Nurs 2010; 37: 65-72.

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Güncelleme tarihi: 12.06.2017

Foruma gitmek için tıklayınız. Geri

Uzmanlık Alanları:
Kolorektal Cerrahi
Proktoloji
Kolonoskopi