Endoskopik Ultrasonografi (Endosonografi)

Endoskopik ultrasonografi (endosonografi) standart endoskopiden farkı nedir?
Endoskopi sindirim sistemini incelemeye yarayan esnek (fleksibıl) bir alet olup, ultrasonografi ise yüksek frekanslı ses dalgaları ile yemek borusu, mide, karaciğer, safra kesesi, pankreas, rahim ve yumurtalıklar vb. organlardan görüntüler elde etmeyi sağlayan bir cihazdır. Endoskopik ultrasonografi (EUS) veya endosonografi, endoskopi ile ultrasonografiyi tek bir alette birleştirmektedir. EUS, standart endoskopide olduğu gibi sindirim sisteminin içini (mukoza bölümü) göstermekte ve ek olarak sindirim sisteminin dış katmanlarını (submukoza ve seroza bölümleri) ve etrafındaki dokuları (lenf bezleri ile komşu organlar) incelemeye olanak sağlayan gayet gelişmiş bir araştırma tekniğidir.

Endoskopik ultrasonografi’nin (endosonografi) standart ultrasonografiden farkı nedir?
Endoskopik ultrasonografi (EUS) veya endosonografi endoskopi ile yapıldığından organların iç kısmına girilir ve böylelikle görüntüler çok daha yakından ve detaylı bir şekilde alınır, damarların içindeki kan akımını gösterir. Buna karşın standart ultrasonografi ise deri üzerinden (transkutanöz) yapıldığından çok daha uzaktan ve daha az detay verebilen görüntüler almaktadır. Endoskopik ultrasonografi (EUS) veya endosonografi, iç organlardaki lenf düğümlerinden biyopsi örneği almakta standart ultrasonografi’ye göre daha üstündür.  

Endoskopik ultrasonografi (endosonografi) işlemi öncesinde ne gibi bir hazırlık gerekir?
Endoskopik ultrasonografi (EUS) veya endosonografi işlemi öncesinde; alerji (özellikle iyot allerjisi), kronik akciğer hastalığı, kalp hastalığı, şeker hastalığı (diyabet) gibi rahatsızlıklarınızı doktorunuza bildiriniz. Endoskopik ultrasonografi (EUS) veya endosonografi işlemi sırasında bir kitle veya sıvı belirlenmesi durumunda iğne ile biyopsi veya örnek alınabileceğinden kanama sorunu doğabilir. Bu nedenle, Kumadin gibi kan sulandırıcı ilaç veya aspirin, Motrin, ibuprofen vb. antiromatizmal veya ağrı kesici yada pıhtılaşmayı bozan ilaçları kullanıyorsanız, ilaçlarınızı doktorunuza belirterek, kan sulandırıcıları doktorunuzun denetiminde, işlemden 5-7 gün önce kesmeniz gerekecektir.

Endoskopik ultrasonografi (endosonografi) işlemi nasıl gerçekleştirilir?
  • İşlem öncesinde doktor veya hemşireniz işlem için size risklerinin açıklandığına dair bir onam formunu imzalamanızı isteyecektir.
  • EUS, rektum veya kalın bağırsak için yapılacaksa size işlem öncesinde, makat yolu ile lavman veya müshil ilacı verilecektir.
  • Doktorunuz işlem sırasında bir televizyon ekranından (monitör), sindirim sisteminizin içinin görüntülerini izler ve diğer bir ekrandan (monitör) ise ultrasonografi görüntülerini takip eder. İşlem iğne biyopsisi yapılıp yapılmamasına göre 30 ile 90 dakika arasında sürer.
  • İşlem sırasında görüntünün rahat sağlanabilmesi için geçici olarak sindirim sistemi içine verilen havaya bağlı olarak, işlem sonrasında gaz, sıkışma hissi olabilir.
  • İşlemin ertesinde şiddetli bulantı, kusma, titreme ve ateş gibi sorunlarınız olursa doktorunuz ile irtibata geçmenizde yarar vardır.
Endorektal ultrasonografi (ERUS) nedir?
Endorektal ultrasonografi (ERUS), rektum adı verilen kalın bağırsağın makata yakın olan son kısmının (rektum) incelenmesinde, ultrasonografi cihazından yararlanılan bir tetkik yöntemidir. Endorektal ultrasonografi (ERUS) işlemi öncesinde, makatın son kısmına sıkılan lavman adı verilen bir fitil ile dışkı uzaklaştırıldıktan sonra gerçekleştirilir.

Endorektal ultrasonografi (ERUS) hangi hastalıklar için kullanılır?
  • Rektum kanseri, makat kanseri, ameliyat sonrası takipte nüks bulgularının araştırılması, ameliyat öncesinde ışın tedavisi (radyoterapi) verildi ise tümör çapındaki gerilemenin araştırılması, rektum etrafındaki komşu organlarda (prostat, mesane, vajina), lenf bezlerinde ve damarlarda kanser tutulumunun incelenmesi ve tümörün derecesinin (T1, T2, T3, T4) belirlenmesinde % 90 civarında etkili olduğu bildirilmektedir.  
  • Makat fistülü: tanısı ve sınıflandırılması, fistülün makat kasları (anal sfinkter) ile ilişkisinin anlaşılması
  • Makat apsesi: tanısı, sınıflandırılması ve bazı durumlarda boşaltılması (drenaj işlemi)
  • İltihabi bağırsak hastalığı: özellikle kalın bağırsağın tamamının alınmasını gerektiren ülseratif kolit olgularında, ameliyat sonrasında makat kaslarının durumunu değerlendirmek amacı ile
  • Gaz ve dışkı kaçırma: makat kaslarının kalınlığını ve durumunu değerlendirmek amacı ile
Endoskopik ultrasonografi (endosonografi) işleminin riskleri nelerdir?
  • Endoskopik ultrasonografi (EUS) veya endosonografi işlemi genelde deneyimli ellerde gerçekleştiren emniyetli bir girişimdir.
  • İşlem sırasında iğne biyopsisi veya aspirasyon (sıvı çekme) yapılmaz ise komplikasyon 2,000 işlemden birinde görülür. Bu oran standart endoskopi girişimlerinden farklı değildir.
  • İşlem sonrasında hastalarda deri döküntüleri, bulantı ve kusma gibi sorunlara rastlanabilir.
  • Endoskopik ultrasonografi (EUS) veya endosonografi işlemi sonrasında başlıca çekinilecek komplikasyon, özellikle iğne ile doku örneği alınması veya apse boşaltılması gibi işlemlere bağlı enfeksiyon ve bağırsak delinmesidir (rektum perforasyonu). Bu komplikasyonun oranı ise yine ender olup, % 0.5-1.0 arasındadır. Sıklıkla, bu tür komplikasyonlardan korunma amacı ile antibiyotik verilebilir.
Endorektal ultrasonografi’yi (ERUS) hangi hekimler yapar?
  • Endorektal ultrasonografi başlıca; özel eğitim almış olan Radyoloji Uzmanları, Genel Cerrahi Uzmanları veya Gastroenteroloji Uzmanları tarafından gerçekleştirilir.
  • Radyoloji uzmanları, rektal prob (transrektal ultrasonografi) adı verilen özel tasarlanmış ultrason ucunu kullanarak tetkiki gerçekleştirirler.    
  • Endorektal ultrasonografi (ERUS) endoskopist (Genel Cerrahi veya Gastroenteroloji Uzmanı olabilir) tarafından ucunda minik bir ultrason aleti olan özel bir kolonoskop kullanarak gerçekleştirilir. Bağırsak ve makat hastalıkları üzerinde çalışan Genel Cerrahlara; proktoloji uzmanı, kolorektal cerrah, veya proktolog ve bu bölüme ise proktoloji veya kolorektal cerrahi adı verilir.
ERUS ile anorektal fistül görünümü ERUS ile rektum’da leiomyom görünümü
ERUS ile rektum kanseri görünümü ERUS ile rektum kanseri görünümü

Anahtar Kelimeler: endoskopik ultrasonografi, endosonografi, EUS, endorektal ultrasonografi, ERUS, yemek borusu kanseri, özofagus kanseri, mide kanseri, pankreas kanseri, rektum kanseri, anal kanser, makat kanseri, kanser evrelemesi, kronik pankreatit, pankreas kisti, bağırsak inkontinensi, dışkı kaçırma, gaz kaçırma, safra kanalı kanseri, karaciğer tümörü, sedasyon, monitör, iğne biopsisi, sıvı aspirasyonu, bağırsak delinmesi, duodenum perforasyonu, pankreatit, endoanal ultrasonografi (EAUS)

Kaynaklar
  1. Wang X, Gao Y, Li J, Wu J, et al. Medicine (Baltimore) 2018; 97 (43): e12899. Diagnostic accuracy of endoscopic ultrasound, computed tomography, magnetic resonance imaging, and endorectal ultrasonography for detecting lymph node involvement in patients with rectal cancer: A protocol for an overview of systematic reviews.
  2. Liu S, Zhong GX, Zhou WX, et al. Can endorectal ultrasound, MRI, and mucosa ıntegrity accurately predict the complete response for mid-low rectal cancer after preoperative chemoradiation? A prospective observational study from a single medical center. Dis Colon Rectum 2018; 61 (8): 903-910.
  3. Kida M, Kawaguchi Y, Miyata E, et al. EUS diagnosis of subepithelial lesions. Dig Endosc 2017 Mar 3. doi: 10.1111/den.12854.
  4. Venkatachalapathy S, Nayar MK. Therapeutic endoscopic ultrasound. Frontline Gastroenterol 2017; 8 (2): 119-123.
  5. Sharma SS, Jain M, Maharshi S. High diagnostic yield of endoscopic ultrasound-guided fine needle aspiration without an on-site cytopathologist. Indian J Gastroenterol 2017 Mar 9. doi: 10.1007/s12664-017-0730-z.
  6. Belluco C, Forlin M, Olivieri M, et al. Long-term outcome of rectal cancer with clinically (EUS/MRI) metastatic mesorectal lymph nodes treated by neoadjuvant chemoradiation: role of organ preservation strategies in relation to pathologic response. Ann Surg Oncol 2016 Aug 3. [Epub ahead of print]
  7. Li N, Dou L, Zhang Y, et al. The use of sequential endorectal ultrasonography to predict the tumor response of preoperative chemo-radiotherapy in rectal cancer.
  8. Fábián A, Bor R, Farkas K, et al. Rectal tumour staging with endorectal ultrasound: is there any difference between western and eastern European countries? Gastroenterol Res Pract 2016;2016:8631381. doi: 10.1155/2016/8631381. Epub 2015 Dec 24.
  9. Tsung PC, Park JH, Kim YS, et al. Miniprobe endoscopic ultrasonography has limitations in determining the T stage in early colorectal cancer. Gut Liver 2013; 7 (2): 163-168.
  10. Sirikurnpiboon S, Awapittaya B, Jivapaisarnpong P. Ligation of intersphincteric fistula tract and its modification: Results from treatment of complex fistula. World J Gastrointest Surg 2013; 5 (4): 123-128.
  11. Swartling T, Kälebo P, Derwinger K, et al. Stage and size using magnetic resonance imaging and endosonography in neoadjuvantly-treated rectal cancer. World J Gastroenterol 2013; 19 (21): 3263-3271.
  12. Cağlar E, Hatemi I, Atasoy D, et al. Concordance of endoscopic ultrasonography-guided fine needle aspiration diagnosis with the final diagnosis in subepithelial lesions. Clin Endosc 2013; 46 (4): 379-383.
  13. Maleki Z, Erozan Y, Geddes S, et al. Endorectal ultrasound-guided fine-needle aspiration: a useful diagnostic tool for perirectal and intraluminal lesions. Acta Cytol 2013; 57 (1): 9-18.
  14. Şişman G, Hatemi İ, Erzın Y, Coşkun M, et al. Endosonography-assisted transmural endoscopic drainage of pancreatic pseudocysts: a single center experience. Turk J Gastroenterol 2012; 23 (6): 741-746.
  15. Zhang HW, Han XD, Wang Y, et al. Anorectal functional outcome after repeated transanal endoscopic microsurgery. World J Gastroenterol 2012; 18 (40): 5807-5811.
  16. Gouda BP, Gupta T. Role of endoscopic ultrasound in gastrointestinal surgery. Indian J Surg 2012; 74 (1): 73-78.
  17. Ünsal B, Alper E, Baydar B, et al. The efficacy of endoscopic ultrasonography in local staging of rectal tumors. Turk J Gastroenterol 2012; 23 (5): 530-534.
  18. Tennyson N, Mendenhall WM, Morris CG, et al. Transanal excision with radiation therapy for rectal adenocarcinoma. Clin Med Res 2012; 10 (4): 224-229.
  19. Yimei J, Ren Z, Lu X, et al. A comparison between the reference values of MRI and EUS and their usefulness to surgeons in rectal cancer. Eur Rev Med Pharmacol Sci 2012; 16 (15): 2069-2077.
  20. Ren JH, Guo FJ, Dai WD, et al. Study of endorectal ultrasonography in the staging of rectal cancer. Chin Med J 2012; 125 (20): 3740-3743.
  21. Ommer A, Herold A, Berg E, et al. German S3-Guideline: rectovaginal fistula. Ger Med Sci 2012;10:Doc15. doi: 10.3205/000166. Epub 2012 Oct 29.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Güncelleme tarihi: 07.01.2019

 

Üye Girişi
Taviloğlu Forum Sorularınızı Yanıtlayalım Kolorektal Cerrahi, Proktoloji, Kolonoskopi