Alternatif tıp nedir?
Alternatif tıp, klasik tıp ilminin öğreti ve önerilerinin dışında yer alan ve klasik tıp yöntemleri yerine kullanılan tedavilere verilen genel addır. Çoğu zaman alternatif tıbbın, kanıta dayalı tıp kavramı ile ters düştüğü görülmektedir. Doğal tıp, şifalı bitkiler ve geleneksel Çin tıbbı alternatif tıbbın değişik örnekleridir. Bir ülkede alternatif tıp olarak kabul edilen bir yöntem diğer bir ülkede (Çin, Hindistan, vb) klasik tıbbi bir tedavi olarak görülebilmektedir.

Tıp doktorları neden sadece alternatif tıp ile tedaviyi yeterli görmez?
Klasik tıp çalışmaları kanıta dayalı verilere dayanmak zorundadır. Buna karşın, alternatif tıbbın en büyük farkı net olarak tanımlanmış bilimsel verilerinin olmamasıdır. Doktorların alternatif tıbba sıklıkla karşı çıkması ve kanıta dayalı tıbba ters düşmesi bu noktada başlar.

Alternatif tıp ne sıklıkta kullanılmaktadır?
1998 yılında Cancer adlı prestijli bir Tıp dergisinde Ernst ve ark. tarafından yayınlanan bir araştırmada, 13 ülkede kanser hastalarının % 31’inin doktorlarının standart tedavilerine ek olarak alternatif tıptan yararlandıkları gösterilmiştir. 1998 yılında Eisenberg ve arkadaşlarının JAMA adlı prestijli Amerikan Tıp Dergisinde yayınladıkları çalışmalarında, ABD’de 1990 yılında alternatif tıp kullanımı % 34 oranında iken, 1997 yılında % 42 oranına çıktığı vurgulanmaktadır. 2008 yılında yayınlanan bir çalışmada ise, Afrika ülkelerinde alternatif tıbbın % 80 oranında tercih edildiğini göstermektedir. Pubmed olarak adlandırılan ABD kaynaklı ve dünya genelinde en yaygın olarak kullanılan Tıp Dergilerinin indeksleme sisteminde alternatif tıp ile ilgili 370,000 adet makale yayınlandığı görülmektedir. 2002 yılında Amerikan Ulusal Alternatif Tıp Merkezi’nin istatistiklerine göre, nüfusun % 75’inin yaşamının herhangi bir döneminde alternatif tıp yöntemlerine başvurduğu ve % 55’inin de alternatif tıbbı klasik ilaçlara ek olarak tercih ettikleri anlaşılmaktadır. ABD’de 225 ayrı türde bitkisel ilacın halen satışta olduğu bilinmektedir. Kadınların erkeklere oranla bu tür alternatif tedavileri daha rahat tercih ettikleri gözlenmiştir.

Uluslararası Tıp otoritelerinin alternatif tıbba bakış açısı nasıldır?
Amerikan Tıp Enstitüsü (Insititute of Medicine) ve İngiliz Sağlık Bakanlığı gibi kurumlar alternatif tıbbı, geçmişten beri uygulanan ve yaygın kabul görmeyen bir tedavi yöntemi olarak tanımlamaktadır. ABD’de kullanılan tüm ilaçların % 20’sinin ve psikiyatri ilaçlarının % 30’unun Amerikan Ulusal Gıda ve İlaç Dairesinin (FDA) onayı olmayan gruptan olduğu bilinmektedir. Amerikan Kanser Cemiyetinin (American Cancer Society) aktif olarak kanser tedavisi yapan 200 Onkoloji Uzmanına uyguladığı bir anket sonrasında, % 60’ının zaman zaman Amerikan Ulusal Gıda ve İlaç Dairesinin (FDA) onayı olmayan ilaçları hastalarına önerdikleri belirlenmiştir. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2001 yılına ait alternatif tıp üzerine görüşlerine yer verdiği raporunda, ruh sağlığı, hastalıklardan korunma, kronik hastalığı olan kişilerde hayat kalitesinin arttırılması gibi durumlarda alternatif tıbbın yeri olduğu vurgulanmaktadır.

Destekleyici tıp ne demektir?
Kanser tedavisinde, kanser ilaçları ile ilgisi olmayan ancak hastanın genel olarak iyileşmesine katkısı olan yöntemlerdir. Destekleyici tedaviler hastanın kanser tedavisi ile çakışmadan, kanser tedavisinin bazı yan etkilerini azaltarak, hastanın kendisini daha iyi hissetmesine olanak sağlarlar. Örneğin, akupunktur kemoterapinin yan etkisi olarak oluşan bulantıyı azaltır.

1. Akupunktur: Çin’de 2,000 yılı aşkın bir süreden beri kullanılmakta olan akupunkturun vücudu güçlendirici etkisi olduğu ve ruhsal olarak hastanın kendisini daha iyi hissetmesine yararı olduğu bilinmektedir. Kanserin ve kemoterapi tedavisinin yan etkisi olarak gelişen bulantı, ağrı ve endişenin düzeltilmesi için akupunktur yararlı olmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü 80 ayrı hastalık için, deneyimli ellerde yapıldığında, akupunktur tedavisini onaylamaktadır.
2. Aromaterapi: Bitkilerden elde edilen yağlar ile masaj yapılması işlemidir. Aromaterapi ile stres, bulantı ve ağrıların azaltılması ve hastanın gevşeyip uykuya dalması gibi yararlar sağlandığı bildirilmektedir.
3. Biofeedback: İdrar ve dışkıyı tutma anlamında biofeedback tedavisinin ciddi yararlar sağladığı bilinmektedir.
4. Bioenerji: bulantı, ağrı ve endişenin düzeltilmesinde Reiki türünde bioenerji takviyelerinin yararlı olduğu bildirilmektedir.
5. Hipnoz: hastanın gevşemesinde yararı vardır.
6. Masaj tedavisi: hastanın gevşemesinde ve ağrılarının azaltılmasında yararı vardır.
7. Meditasyon: Meditasyon psikolog veya psikiatristler tarafından yönetilir. Hastanın gevşemesinde ve ağrılarının azaltılmasında yararı vardır.
8. Müzik tedavisi: hastanın gevşemesinde ve ağrılarının azaltılmasında yararı vardır.
9. Tai chi: hastanın gevşemesinde ve ağrılarının azaltılmasında yararı olan bir uzak doğu sporudur.
10. Yoga: hastanın gevşemesinde ve ağrılarının azaltılmasında yararlıdır.

Hastalar neden destekleyici tıbbı tercih ederler?
Hastalar kansere bağlı ağrı, bulantı ve bitkinlik gibi belirtilerin azaltılması, ruhsal olarak güçlenme, vücudun güçlendirilmesi ve kansere bağlı stresin azaltılması gibi nedenlerle destekleyici tıbba başvururlar. Bu tür tedavilere başvururken kanser hastalarının, öncelikle ilgili tedavinin güvenilirliğini araştırmaları ve mutlaka tedavilerini yürütmekte olan hekimlerinin ve özellikle Onkoloji Uzmanı’nın onayını almaları gerekir.

Doğal ilaçların vücuda zararı olabilir mi?
Bağışıklığı arttıran tedavi yöntemleri, köpek balığı kıkırdağı, biyorezonans tedavisi, ozon tedavisi, bazı bitkisel ilaçlar, insülin güçlendirme tedavisi gibi alternatif tedavi yöntemleri; kemoterapi, radyoterapi tedavisi ve anestezi ilaçları ile birlikte uygulandıklarında zararlı olabilirler. Klasik ilaçların yan etkileri bilinmekte ve prospektüslerinde açıklanmaktadır, ancak çoğu alternatif tedavi yönteminde bu imkan yoktur. Risberg ve arkadaşlarının 515 kanser hastası üzerinde 8 yıl süre ile yaptıkları çalışmada, hastaların % 22’sinin kanser tedavisine ek olarak alternatif tedavi yöntemlerine başvurdukları, ancak alternatif tedavi yöntemine başvuran hastalarda ölüm oranının % 30 oranında arttığı belirlenmiştir.

Bazı şiddetli kabızlık durumlarında veya zayıflama amaçlı, bazı bitkisel ilaçlar eklenerek yapılan lavman uygulamaları sonrasında bağırsağın barındırdığı bazı yararlı bakterilerin yok olduğu ve bunun da vücudun dengesini bozabildiği bilinen bir gerçektir. Bu uygulamanın tekrarlanarak uygulanması bağırsakta delinme, bağırsak dengesinin bozulması gibi ciddi kalıcı hasarlara yol açabilir, bu nedenle konunun uzmanı olan bir doktora danışmadan bu tür bir uygulamaya karar vermemek gerekir.

Ülkemizde de ilaçların tümü T.C. Sağlık Bakanlığı onayı ile satılmaktadır, ancak, bazı doğal ilaçlar T.C. Tarım Bakanlığı izni ile de satılabilmektedir. Sağlık Bakanlığı’nın izni ile satılan alternatif tıp ürünleri ‘ara ürün’ adı ile satılmakta ve T.C. Tarım Bakanlığı izni ile satılan alternatif tıp ürünleri ise ‘gıda takviyesi’ olarak adlandırılmaktadır. Bunların dışındaki ilaç veya uygulamalar için dikkatli olmak gerekir. T.C. Sağlık Bakanlığı’nın izni olmadan, değişik yöntemlerle gelişigüzel olarak temin edilen bitkiler veya ilaçlar kişilerin bünyesine ciddi ve kalıcı zararlar verebilir. Bu tercihi yaparken boşa vakit geçirerek, ameliyattan kaçayım derken yaşam riske atılabilir. Aynı şekilde bu grupta yer alan ürünler ABD’de FDA kurumu onayı olmadan pazarlanmakta ve bu tür alternatif tıp ürünlerinin üzerinde ‘Bu ürünün tedavi edici etkinliği klinik çalışmalarla ispat edilmemiştir ve kullanımı geleneksel tecrübelere dayalıdır.’ şeklinde bir uyarı notu yer almaktadır. Bu tür bitkisel veya doğal ilaçların bazılarında bazı mikropların, ağır metallerin bulunabildiği ve bu maddelerin kalp, karaciğer, böbrekler ve sinir sistemi üzerine olumsuz etkileri olabildiği bilinen bir gerçektir. Özellikle, kanser ilaçları veya kemoterapi ilaçları ile birlikte alternatif tıp tedavilerine (bitkisel ilaç veya doğal tedavi) başvurmadan önce mutlaka tedaviyi yürütmekte olan Onkoloji Uzmanı’ndan onay alınması gereklidir. Yakın zaman önce Avrupa Birliği (AB) ve T.C. Sağlık Bakanlığı birçok alternatif tıp ürününe ölümle sonuçlanabilen ağır yan etkileri nedeniyle kısıtlamalar getirmişlerdir.

Hastalar neden alternatif tedavi yöntemlerine başvurur?
Genellikle hastaların alternatif tıbbı, klasik ilaçları kullanmayı ret etmeleri, ilaçların yan etkilerinden ürkmeleri, önerilen girişimlerden kaçınmaları veya ürkmeleri nedeni ile tercih ettikleri görülmektedir. Astin’in 1998 yılında gerçekleştirdiği bir çalışmada, alternatif tıbbı tercih edenlerin % 4’ünün klasik tıbbi tedavilere eşdeğer olarak gördüklerini belirlemiştir. Hastalarda klasik tıbbi tedavilerden yanıt alamama veya tatmin olmama nedeniyle alternatif tıbbı tercih ettikleri gözlenmiştir.

Alternatif tıp, cerrahi girişim gerektiren hastalıkların tedavisinde yeterli midir?
Hayır değildir. Alternatif tıp bir uzman kontrolünde bilinçli olarak ve klasik tıbbi tedavilere ek olarak kullanıldığında yarar sağlayabilir.

Bazı organların cerrahi olarak çıkartılması vücudun dengesini bozar mı?
Evet safra kesesi, apandis, dalak ve böbrek gibi organların çıkartılması vücudun dengesinde bazı değişikliklere yol açar. Ancak, unutulmaması gereken önemli bir nokta, bu değişikliklerin çeşitli diyet önlemleri, ilaçlar ve yaşam stili değişiklikleri ile kontrol altına alınabildiği ve vücudun da doğal süreç içinde bu yeni duruma uyum sağladığı gerçeğidir.

Buna ek olarak, gerek olmadıkça ve elde yeterli bilimsel kanıtlar olmadıkça hekimlerin hiçbir organı almalarının zaten mümkün olmadığı gerçeğidir. Hastanın ameliyat sonrasında cerrahı tarafından önerilen aralıklardaki kontrollere gitmesi durumunda zaten ortada bir sorun kalmayacaktır. Bu nedenle kar ve zarar dengesi göz önüne alınarak safra kesesi taşları nedeniyle hastalıklı olan bir safra kesesi organı alınacaksa, safra kesesini aldırmayıp alternatif tedaviler ile bu taşları eritmeye çalışmak vücutta pankreatit veya tıkanma sarılığı (cerrahi sarılık) gibi komplikasyonlara yol açarak hastalığı çok daha komplike hale getirerek hayati risk yaratabilir.

Basit bir anlatımla ameliyat önerilen ve bu açıdan mutlak gereklilik olan bir durumda ameliyattan kaçmak, hastanın içinde saatli bir bomba taşıması gibidir. Bu nedenle, klasik tıbbi tedavileri ret ederek bu tür bir alternatif tıp seçeneği tercih edilecekse, doğuracağı zararları da iyi öğrendikten sonra bu tür bir yola girmekte yarar vardır..

Hastalığa uygun yaşam stili ve diyet önlemleri tedaviye katkı sağlar mı??
Evet kesinlikle sağlar. Safra kesesi taşı, gastrit, hemoroid, makat çatlağı, divertiküler hastalık, iltihabi bağırsak hastalığı, fibrokistik meme hastalığı gibi durumlarda uygun diyetin ilaçlara ek olarak ciddi artılar sağlayacağı bilinmektedir. Bunun için hemen alternatif tıp seçeneğini yeğlemek yerine, öncelikle önerilen diyeti ve önlemleri uygulamakta yarar vardır.

Anahtar kelimeler: alternatif tıp kanıta dayalı tıp, Çin tıbbı, Ayurveda, meditasyon, biyoenerji, yoga, hipnoz, homeopati, akupunktur, Hint tıbbı, , destekleyici tıp, aromaterapi, biofeedback, bioenerji, biyoenerji,Dünya Sağlık Örgütü, Amerikan Ulusal Alternatif Tıp merkezi, Amerikan Tıp Enstitüsü, FDA, masaj tedavisi, Tai chi, insülin güçlendirme tedavisi, Amerikan Ulusal Gıda ve ilaç Dairesi, Amerikan Kanser Cemiyeti, köpek balığı kıkırdağı, biyorezonans tedavisi, ozon tedavisi, bitkisel ilaç, insulin, kabızlık, güçlendirme tedavisi, safra kesesi ameliyatı, kanser tedavisi, doğal tıp, doğal ilaç, şifalı bitki, Unani, kemoterapi, radyoterapi, ara ürün, gıda takviyesi, safra kesesi taşı, apandisit, dalak hastalığı, pankreatit, cerrahi sarılık, tıkanma sarılığı, gastrit, hemoroid, makat çatlağı, bağırsağın divertiküler hastalığı, divertiküler hastalık, memenin fibrokistik hastalığı, fibrokistik meme hastalığı

Kaynaklar
1. http://en.wikipedia.org
2. Ernst, E; Cassileth, BR. "The prevalence of complementary/alternative medicine in cancer: a systematic review". Cancer 1998; 83 (4): 777–82.
3. Ernst E. Complementary medicine: Common misconceptions. Journal of the Royal Society of Medicine 1995;88(5):244-247.
4. Eisenberg DM, Davis RB, Ettner SL, et al. "Trends in alternative medicine use in the United States, 1990-1997: results of a follow-up national survey". JAMA 1998; 280 (18): 1569–75.
5. Committee on the Use of Complementary and Alternative Medicine by the American Public. (2005). Complementary and Alternative Medicine in the United States. National Academies Press.
6. www.altmedicine.com
7. "Traditional medicine". Fact sheet 134. World Health Organization. 2003-05. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs134/en/.  Retrieved 2008-03-06.
8. Barnes PM, Powell-Griner E, McFann K, Nahin RL. "Complementary and alternative medicine use among adults: United States, 2002". Advance Data 2004; 343: 1–19.
9. Risberg T, et al. Does use of alternative medicine predict survival from cancer? Eur J Cancer 2003; 39(3):372-7
10. Astin JA. "Why patients use alternative medicine: results of a national study". JAMA 1998; 279 (19): 1548–53.
11. Legal Status of Traditional Medicine and Complementary/Alternative Medicine: A Worldwide Review. World Health Organization 2001.
12. www.kildonmesisikayeti.com
13. www.genelcerrah.com
14. http://www.sagliginsesi.com/news_detail.php?id=2980
15. www.webmd.com
16. www.herbs4remedy.com
17. http://www.sagliginsesi.com/news_detail.php?id=2980
18. http://www.abhaber.com/ozelhaber.php?id=8425
19. http://www.haber10.com/haber/227420
20. http://www.kanalahaber.com/altin-cilek-olum-getirdi...-haberi-75307.htm
21. http://www.haberturk.com/saglik/haber/630361-altin-cilek-hapi-mi-oldurdu
22. http://www.haberturk.com/saglik/haber/630727-bitkisel-zayiflama-hapi-adi-altinda-olum-davetiyesi
23. http://www.haberturk.com/saglik/haber/539122-zayiflama-ilaclari-saatli-bomba-mi
24. http://www.hurriyet.com.tr/yasasinhayat/15477504.asp
25. http://www.hurriyet.com.tr/gundem/18230546.asp?gid=381
26. http://www.haberturk.com/saglik/haber/674271-eczacilardan-bitkisel-urun-sikayeti
27. http://www.hemensaglik.com/haber/hepatit-hastalarina-bitkisel-ilac-uyarisi
28. http://www.hurriyet.com.tr/yasasinhayat/18870049.asp
29. hhttp://www.saglikaktuel.com/haber/internetten-yasam-recetesi-almayin-21475.htm
30. http://fesraoz.blogspot.com/2012/01/bitkisel-ilaclara-yeni-genelge.html
31. http://www.hekimedya.org/oku.php?yazi_id=2968
32. http://theconversation.edu.au/alternative-medicine-can-be-scientific-say-besieged-academics-5058