Randevu: (0212) 219 84 84 / (0530) 326 06 96
       

Ameliyata Nasıl Hazırlanmalı   

Video'yu izlemek için tıklayınız. Foruma gitmek için tıklayınız.
İlgili Videolar
Ameliyat birçok hasta için ciddi korkuları ve endişeleri beraberinde getirmektedir. Hastalarda özellikle genel anestezi (narkoz) alacakları durumlarda ‘’ameliyat sonrasında uyanamama korkusu’’ olduğu gözlemlenmektedir. Ancak, bilinmesi gereken önemli bir gerçek; anestezi ve tıp alanındaki gelişmeler sonrasında, ameliyatlar sırasında anesteziye bağlı komplikasyonların 100.000’de bir oranında rastlandığıdır. Sonuçların iyileşmesinde: ameliyat öncesi dönemde uygulanan konsültasyon, tanı ve tedavi yöntemleri etkili olmaktadır. Ameliyat öncesi hastaların değerlendirilmesinde bazı skorlama sistemleri kullanılmaktadır.

ASA skorlama sistemi nedir?
ASA skorlama sistemi veya ASA sınıflaması, Amerikan Anestezi Cemiyeti tarafından, ameliyat öncesi dönemde, hastaların ameliyata uygunluğunu değerlendirmek amacı ile tanımlanan ve halen dünya genelinde en yaygın olarak kullanılan sınıflama sistemidir.

ASA 1: normal sağlıklı bir insan
ASA 2: hafif düzeyde genel vücut hastalığı (tansiyon, şeker hastalığı vb.) olması
ASA 3: ileri düzeyde genel vücut hastalığı olması
ASA 4: yaşamı tehdit eden ileri düzeyde genel vücut hastalığı olması
ASA 5: ameliyat gerçekleştirilmezse, yaşama ümidi olmaması
ASA 6: beyin ölümü gerçekleşen ve organ nakli için organların alınacak olması

POSSUM skorlama sistemi nedir?
1991 yılında Copeland ve ark. tarafından geliştirilen POSSUM skorlama sistemi (Physiological and Operative Severity Score for the enumeration of Morbidity and mortality) ameliyatlara bağlı komplikasyon (morbidite) ve ölüm (mortalite) oranlarını derinlemesine inceleme olanağını sağlayan bir yöntemdir. POSSUM, 1996 yılında Whiteley ve ark tarafından 1,485 hasta üzerinde İngiltere’de geniş bir şekilde incelenmiştir. Ardından, 1998 yılında aynı ekip tarafından bazı değişiklikler yapılarak, P-POSSUM (Portsmouth POSSUM) olarak adlandırılmıştır.

Tablo 1. POSSUM skorlama sistemi

Fizyolojik kriterler Ameliyat kriterleri
Yaş Ameliyatın şiddeti
Kalp hastalığı Toplam kan kaybı
Akciğer hastalığı Peritonda (karın zarı) kirlenme
Tansiyon Kanser varlığı
Nabız Cerrahi türü
Hemoglobin düzeyi (kan sayımı) Çok sayıda girişim
Glasgow Koma Skoru  
Lökosit sayısı  
Üre düzeyi  
Sodyum düzeyi  
Potasyum düzeyi  
Kalp elektrosu (EKG)  

Bu skorlama sistemlerinden de anlaşılabileceği gibi, ağır kalp hastalığı, astım veya kronik bronşit gibi bazı kronik akciğer hastalıkları (KOAH), ileri düzeyde şeker hastalığı, kronik böbrek yetersizliği, kronik karaciğer yetersizliği, obezite, vb. sorunları olan hastaların düzenli takibinde oldukları hekim veya sağlık kuruluşlarından gerekli onay ve önerileri aldıktan sonra ameliyat için hazır duruma geleceklerdir. Riskli koroner arter (kalp) hastalığı olan kişilerde ameliyat döneminde % 1-5 oranında kalp krizi (myokard enfarktüsü) tehdidi olduğu bildirilmektedir. Bu risk meme, fıtık ameliyatı gibi düşük riskli ameliyatlarda % 1 iken; bağırsak kanseri, rektum kanseri, yemek borusu kanseri, mide kanseri, pankreas kanseri, karaciğer kanseri vb. ameliyatlarda % 5’e dek artmaktadır.

Sigara
Ameliyat öncesinde sigaranın bırakılması akciğerlerin daha iyi duruma gelmesini, hastanın ameliyata daha iyi uyum sağlamasına ve daha az öksürmeye neden olacaktır.

Bilgilendirme
Ameliyat öncesi dönemde, cerrah ameliyatın neden gerektiğini, ameliyat uygulanmazsa neler olabileceğini, uygulanabilecek teknikleri, bunların avantaj ve dezavantajlarını, komplikasyonlarını, ameliyat süresini, anestezi şeklini, ameliyattan sonra ne şekilde beslenileceğini, işe ne zaman geri dönülebileceğini, banyo durumunu hastaya açıklayacaktır. Ameliyatın açık, laparoskopik, robotik cerrahi ile yapılması durumunda detayları, stapler, lazer vb. teknolojiler kullanılacaksa avantaj ve dezavantajları hakkında bilgi istenilmesi yararlı olur.

Psikolojik hazırlık
Hastanın ameliyat öncesinde cerrahına tam olarak güvenmesi ve bunun beraberinde cerrahında hastasını tam olarak sahiplenmesi gerekir. Güven ilişkisinin esas alınarak ameliyatta yol çıkılması, ameliyat sırasında ve sonrasında doğabilecek bazı sorunların ortadan kaldırılmasına olanak sağlar. Bu nedenle hastanın cerrahı ile bu güven ilişkisini sağlaması çok önemlidir.

Kullanılan ilaçlar
Yaşlı nüfusun yaklaşık olarak % 25’inin Aspirin® kullandığı bildirilmektedir. Kan sulandırıcı ilaçlar (Aspirin®, Coraspin®, Ecoprin®, Dispril®, Coumadin®, Heparin®, Plavix®, Pradaxa® vb.) ameliyat sırasında ve sonrasında kanama riskini arttıracaklarından doktor kontrolünde ameliyattan 7-10 gün önce kesilmeleri gerekir. Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların bazıları yapay kalp kapağı vb. protezler taşımaları nedeni ile bu tür ilaçları zorunlu olarak kullanmaları gerekebilir ve işte bu gruptaki hastalar için takibi altında oldukları Kardiyoloji veya İç Hastalıkları Uzmanları tarafından düşük molekül ağırlıklı heparin (DMAH) türünde bazı iğneler ile bu 7-10 günlük süreci tamamlamaları gerekebilir. Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların, tüm cerrahi girişimlerden önce doktorlarını uyarmaları gerekir. Ameliyat sonrasında kanama konusunda bir şüphe yoksa 24 saat içinde doktor kontrolünde tekrar kan sulandırıcı ilaçlara başlanabilir. Benzer şekilde, sakinleştirici (antidepresan vb.) ilaç kullanan hastaların doktorlarını uyarmaları gerekebilir. Ayrıca, tüm kullandığınız ilaçların adlarını bir liste olarak ameliyatınızı gerçekleştirecek cerraha vermeniz yararlı olacaktır.

Diyet
- Ameliyat öncesindeki gün, mümkünse saat 19’dan önce hafif gıdalar ile beslenmek (yağlı ve kızartmalı gıdalardan kaçının) ve doktorunuz önerirse demir haplarının alınması avantaj sağlar.
- Ameliyattan ortalama 6 ile 8 saat önce veya bir önceki gece yarısında sıvı ve yemek alımı kesilir ve ameliyat sabahı aç ve susuz (Ramazan orucu gibi) hastaneye gelinir.

Ameliyat öncesi özel önlemler
- Banyo ve kıl tıraşı: Ameliyattan bir gece önce antibakteryel bir sabun ile yıkanmak sizin için avantaj sağlar. Ameliyat öncesi kıl tıraşı sıklıkla odanızda veya ameliyathanede deneyimli personel tarafından yapılır.
- Takılar ve cihazlar: Ameliyat sırasında koter, lazer vb. elektrikli aletler sık olarak kullanılmakta olduğundan metal takı kullanılmaması gerekmektedir. Takma dişler, işitme cihazları, kontakt lensler, tırnak ojesi, makyaj, saç tokası vb. cisimler çıkartılır.
- Bağırsak hazırlığı: Bağırsak ve makat bölgesi ameliyatlarında bağırsak temizliği (kolon temizliği, müshil ilacı) veya lavman gerekebilir. Sıklıkla, lavmanın evde veya sabah hastanede yapılması önerilir.
- Enfeksiyonlardan korunma: Cerrahi yara enfeksiyonları, hastane enfeksiyonlarının % 15-25’ini oluştururlar. Teknoloji alanındaki tüm gelişmelere rağmen ameliyat sonrası enfeksiyonlar halen sorun olmaya devam etmektedir. Bazı ameliyatların öncesinde, sıklıkla anestezi girişimi sırasında enfeksiyon riskini azaltmak amacı ile, koruyucu (profilaktik) antibiyotikler verilebilir. ASA skoru düşük olan hastalarda, laparoskopi, meme, guatr ve fıtık ameliyatlarında daha az oranda enfeksiyon geliştiği bilinmektedir. Sıklıkla birinci kuşak sefalosporin, amoksisilin vb. antibiyotikler koruyucu (profilaktik) olarak kullanılmaktadır.
- Giysi: Tüm elbiseleriniz çıkartılıp size özel ameliyat önlüğü giydirilecektir.
- Tetkikler: Kan testleri, idrar testi, akciğer röntgeni, kalp elektrosu vb. tetkikler yapılabilir.
- Onam formu: Sizden ameliyat öncesinde rızanızın alınması amaçlı onam formunu doldurmanız istenecektir.
- Sakinleştirici: Ameliyat öncesi size bir sakinleştirici iğne yapılabilir ve kolunuzdan serum takılabilir.

Anestezi şekli
- Genel anestezi: tam uyuma (narkoz) olarak adlandırılabilir.
- Bölgesel anestezi: sadece bir vücut bölgesinin uyuşturularak hasta uyanık iken bir girişim yapılmasına verilen addır.
- Belden uyuşturma: epidural veya spinal anestezi, hasta uyanık durumda iken omurilik boşluğundan uyuşturulma şeklidir.

Ameliyat sonrası dönem
- Uyanma: Hastalar ameliyat sonrasında uyanma veya derlenme odasına alınırlar. Kolunuza serum, yüzünüzde oksijen maskesi, burnunuzdan bir hortum ile mide sondası ve ayrıca idrar sondası takılmış olabilir. Ameliyat bölgenizde ise dren adı verilen borular yer alabilir. Ameliyattan çıkınca kısa bir süre için titreme, baş ağrısı, bulantı, kusma, boğaz ağrısı gibi yakınmalar olabilir.
- Ağrı kontrolü: Ameliyat sonrasında ilaçlar ile kontrol altına alınabilen ağrınız olacaktır.
- Kan nakli: Kan seviyesinin düşük olduğu durumlarda kan veya kan ürünlerinin (eritrosit, taze donmuş plazma, trombosit) verilmesi (transfüzyon) gerekebilir.
- Beslenme: Öncelikle, sıvı gıdalar verilecek ve ardından katı gıdalar verilecektir.
- Ayağa kalkma: Gücünüz yerine gelince doktor ve hemşireler bir an önce ayağa kalkmanızı isteyecektir. Ameliyat sonrasında, ayağa ne kadar çabuk kalkarsanız vücudunuzdaki borular (dren ve kateterler) o kadar erken dönemde çıkartılacaktır.

Taburculuk
- Taburculuk zamanı: Hastalar genellikle ameliyattan birkaç saat veya birkaç gün sonra eve gönderilirler.
- Kısıtlamalar: Evdeki diyetiniz, ilaçlarınız, banyo ve cinsel yaşamınız size tarif edilecektir. Spor, ağır yük kaldırma gibi kısıtlamalar size açıklanacaktır.
- İşe başlama: İşe ideal geri dönme süreniz size açıklanacaktır.
- Kontrol zamanı: Kontrol zamanınız size açıklanacaktır.

Anahtar kelimeler: ameliyat öncesi, ameliyattan önce, ameliyat hazırlığı, ameliyata hazırlanma, ameliyata nasıl hazırlanmalı, genel anestezi, narkoz, epidural anestezi, spinal anestezi, ASA skoru, şeker hastalığı, kalp hastalığı, astım, kronik bronşit, kronik akciğer hastalığı, KOAH, obezite, meme ameliyatı, fıtık ameliyatı, bağırsak kanseri, rektum kanseri, yemek borusu kanseri, mide kanseri, pankreas kanseri, karaciğer kanseri, laparoskopik cerrahi, robotik cerrahi, kan sulandırıcı ilaç, düşük molekül ağırlıklı heparin, DMAH, kıl tıraşı, bağırsak temizliği, kolon temizliği, müshil ilacı

Kaynaklar
1. Anwer M, Manzoor S, Muneer N, et al. Compliance and effectiveness of WHO surgical safety check list: a JPMC audit. Pak J Med Sci 2016; 32 (4): 831-835.
2. Göransson K, Lundberg J, Ljungqvist O, et al. Safety hazards in abdominal surgery related to communication between surgical and anesthesia unit personnel found in a Swedish nationwide survey. Patient Saf Surg 2016 Jan 13;10:2. doi: 10.1186/s13037-015-0089-y.
3. Reed S, Ganyani R, King R, et al. Does a novel method of delivering the safe surgical checklist improve compliance? A closed loop audit. Int J Surg 2016; 32: 99-108.
4. Giles K, Munn Z, Aromataris E, et al. Use of surgical safety checklists in Australian operating theatres: an observational study. ANZ J Surg 2016 May 25. doi: 10.1111/ans.13638. [Epub ahead of print]
5. Eyelade O, Sanusi A, Adigun T, et al. Outcome of anesthesia in elective surgical patients with comorbidities. Ann Afr Med 2016; 15 (2): 78-82.
6. El-Jurdi NH, Saif MW. Should ageism be a stratification factor in patients with pancreatic cancer? JOP 2014; 15 (2): 147-150.
7. Elbur AI, Yousif MA, El-Sayed AS, et al. Prophylactic antibiotics and wound infection. J Clin Diagn Res 2013; 7 (12): 2747-2751.
8. Ahuja A, Pal R. Prognostic scoring indicator in evaluation of clinical outcome in intestinal perforations. J Clin Diagn Res 2013; 7 (9): 1953-1955.
9. Andronescu AM, Nechita AC, Ittu G, et al. Perioperative evaluation of cardiac surgical risk: particularities in the emergency surgery - from the guidelines to the clinical practice. J Med Life 2013; 6 (3): 310-315.
10. Avital I, Langan RC, Summers TA, et al. Evidence-based guidelines for precision risk stratification-based screening (PRSBS) for colorectal cancer: Lessons learned from the US Armed Forces: Consensus and future directions. J Cancer 2013; 4 (3): 172-192.
11. Enestvedt BK, Eisen GM, Holub J, et al. Is the American Society of Anesthesiologists classification useful in risk stratification for endoscopic procedures? Gastrointest Endosc 2013; 77 (3): 464-471.
12. Pahwa A, Arbab-Zadeh A, J Brotman D, et al. Potential role of coronary computed tomography-angiography for guiding. Perioperative cardiac management for non-cardiac surgery. Heart Int 2013 Jan 22; 8 (1): e1. eCollection 2013.
13. Szczeklik W, Devereaux PJ. Troponin T level and mortality risk after noncardiac surgery: practical implications of the VISION study. Pol Arch Med Wewn 2012; 122 (10): 499-503.
14. Hua M, Brady JE, Li G. A scoring system to predict unplanned intubation in patients having undergone major surgical procedures. Anesth Analg 2012; 115 (1): 88-94.
15. Rao JY, Yeriswamy MC, Santhosh MJ, et al. A look into Lee's score: peri-operative cardiovascular risk assessment in non-cardiac surgeries-usefulness of revised cardiac risk index. Indian Heart J 2012; 64 (2): 134-138.
16. Park SJ, Choi JH, Cho SJ, et al. Comparison of transthoracic echocardiography with N-terminal pro-brain natriuretic Peptide as a tool for risk stratification of patients undergoing major noncardiac surgery. Korean Circ J 2011; 41 (9): 505-511.
17. Biccard BM, Rodseth RN. Utility of clinical risk predictors for preoperative cardiovascular risk prediction. Br J Anaesth 2011; 107 (2): 133-143.
18. Weinstein H, Steingart R. Myocardial perfusion imaging for preoperative risk stratification. J Nucl Med 2011; 52 (5): 750-760.
19. Haga Y, Ikejiri K, Wada Y, et al. A multicenter prospective study of surgical audit systems. Ann Surg 2011; 253: 194-201.
20. Gupta PK, Gupta H, Sundaram A, et al. Development and validation of a risk calculator for prediction of cardiac risk after surgery. Circulation 2011; 124 (4): 381-387.
21. Vasudeva P, Goel A, Sengottayan VK, et al. Antiplatelet drugs and the perioperative period: What every urologist needs to know. Indian J Urol 2009; 25 (3): 296-301.
22. Cohen ME, Bilimoria KY, Ko CY, et al. Development of an American College of Surgeons National Surgery Quality Improvement Program: morbidity and mortality risk calculator for colorectal surgery. J Am Coll Surg 2009; 208: 1009-1016.
23. Bowater RJ, Stirling SA, Lilford RJ. Is antibiotic prophylaxis in surgery a generally effective intervention? Ann Surg 2009; 249: 551-556.
24. Fleisher LA; American College of Cardiology/American Heart Association. Cardiac risk stratification for noncardiac surgery: update from the American College of Cardiology/American Heart Association 2007 guidelines. Cleve Clin J Med 2009; 76 Suppl 4: S9-15.
25. Tekkis PP, Prytherch DR, Kocher HM, et al. Development of dedicated risk-adjusted scoring system for colorectal surgery (colorectal POSSUM). Br J Surg 2004; 91: 1174-1182.
26. Haga Y, Wada Y, Takeuchi H, et al. Estimation of physiologic ability and surgical stress (E-PASS) for a surgical audit in elective digestive surgery. Surgery 2004; 135: 586-594.
27. Senagore AJ, Warmuth AJ, Delaney CP, et al. POSSUM, p-POSSUM, and Cr-POSSUM: implementation issues in a United States health care system for prediction of outcome for colon cancer resection. Dis Colon Rectum 2004; 47: 1435-1441.
28. Haga Y, Wada Y, Takeuchi H, et al. Estimation of surgical costs using a prediction scoring system Estimation of Physiologic Ability and Surgical Stress. Arch Surg 2002; 137: 481-485.
29. Haga Y, Ikei S, Wada Y, et al. Evaluation of an Estimation of a Physiologic Ability and Surgical Stress (E-PASS) scoring system to predict postoperative risk: a multicenter prospective study. Surg Today 2001; 31: 569-574.
30. Haga Y, Ikei S, Ogawa M. Estimation of Physiologic Ability and Surgical Stress (E-PASS) as a new prediction scoring system for postoperative morbidity and mortality following GI surgery. Surg Today 1999; 29: 219-225.
31. Prytherch DR, Whiteley MS, Higgins B, et al. POSSUM and Portsmouth POSSUM for predicting mortality: physiological and Operative Severity Score for the enUmeration of Mortality and morbidity. Br J Surg 1998; 85: 1217-1220.
32. Whiteley MS, Prytherch DR, Higgins B, et al. An evaluation of the POSSUM surgical scoring system. Br J Surg 1996; 83: 812-815.
33. Copeland GP, Jones D, Walters M. POSSUM: a scoring system for surgical audit. Br J Surg 1991; 78: 355-360.
34. Keats AS. The ASA classification of physical status--a recapitulation. Anesthesiology 1978; 49 (4): 233-236.
35. Owens WD, Felts JA, Spitznagel EL Jr. ASA physical status classifications: a study of consistency of ratings. Anesthesiology 1978; 49 (4): 239-243.11111111.

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Güncelleme tarihi: 12.06.2017

Foruma gitmek için tıklayınız. Geri

Uzmanlık Alanları:
Kolorektal Cerrahi
Proktoloji
Kolonoskopi