Dalak kisti nedir?
Dalakta yer alan ve içi sıvı dolu, kanser riski taşımayan tümörlere, dalak kisti adı verilir. Benzer olarak, parazit kistleri (kist hidatik), apseler ve nadir olarak ta habis tümörler yer alırlar.

Dalak kistlerinin hangi tipleri vardır?

• Yalancı (psödokist) kistler (tip 2): dalak kistlerinin % 80’ini oluştururlar. En sık olarak yaralanma, enfeksiyon ve dalak enfarktüsü sonrasında görülürler.
• Hidatik kistler: olguların yaklaşık % 10’unu oluşturlar.
• Doğuştan (konjenital) olan kistler: gerçek Tip 1 kistlerdir.
• Damar kaynaklı kistler: dalak yaralanması, pıhtı oluşumu, hemanjiomatozis
• Ventrikülo-peritoneal şant: beyin ile periton arasında kateter yerleştirilmesi durumudur.
• Enfeksiyon: karaciğer apseleri % 0.1-0.7 sıklıkta görülür. Tüberküloz (verem) ve parazit kistleri (hidatik kist) dalak kistine neden olan diğer enfeksiyonlardır. Hidatik kistler Afrika ve OrtaAmerika’da sık olarak görülür.

Dalak kistlerinin tanısı nasıl konulur?
Hastaların % 30 – 60’ında belirti vermezler. Karın sol üst bölümünde ağrı, bulantı ve kusma gibi yakınmalara neden olurlar.

• Ultrasonografi: herhangi bir yakınma nedeniyle veya tarama sırasında belirlenebilirler.
• Bilgisayarlı tomografi: Özellikle bilgisayarlı tomografi kullanımı sonrasında dalak kistlerinin belirlenme sıklığı artmıştır. Çoğu dalak kisti başka bir amaçla yapılan tomografi tetkiki sırasında tesadüfen belirlenir.

Dalak kistlerinin tedavisi nasıl gerçekleştirilir?
Delinme (rüptür) ve kanama riskleri nedeniyle 5 cm’in üzerinde olan kistlerin çıkartılması önerilir. Dalak kisti ameliyatı günümüzde ağırlıklı olarak laparoskopik cerrahi veya robotik cerrahi yöntemleri ile sıklıkla kistin çıkartılması (kistektomi) veya dalağın kısmen veya tamamının alınması (splenektomi) gerçekleştirilir. Ameliyat sırasında damar kapatma sistemleri veya ultrasonik dissektörün (Ligasure®, Ultracision®) kullanılması ameliyat sırasındaki kanama riskini azaltır. Laparoskopik olarak dalağın ön yüzünde yer alan kistlerin alınması daha kolayken, arka yüzde yer alanlarda kistin alınması teknik ulaşım güçlüğü açısından daha zordur, robot cerrahisinde ise dalağın arka yüzüne ulaşmak biraz daha kolaydır.

Zorunlu olmadıkça, bağışıklık sistemindeki önemli rolü nedeniyle, dalağı almaktan (splenektomi) kaçınılır ve dalağı koruyarak sadece bir kısmını almaya çalışılır. Dalağın alınması halinde, bu hastalar yaşam boyu % 5 oranında mikroplar ile kan zehirlenmesi (ölümcül postsplenektomi sepsisi - OPSI) tehdidini taşırlarki, bu durum % 40-70 arasında ölümcül seyreder. Dalağın alınmasının (splenektomi) yerine uygulanabilecek diğer teknikler ise: kistin alınması (kistektomi), dalağın bir kısmının alınması (parsiyel splenektomi) ve kist kapsülünün alınması (dekapsülasyon) ve kistin tepesinde ortalama 3 cm çapında bir delik açarak, karın zarına (periton) ağızlaştırılmasıdır (unroofing işlemi).

Dalak kisti ameliyatının sonuçları nasıldır?
Robertson ve ark. 2004 yılında laparoskopik olarak dalak kisti alınan 32 hastayı incelemişler ve hastaların % 22’sinde kistin tekrarladığı (nüks), ancak bunların % 3’ünün tekrar girişim gerektirdiğini belirlemişlerdir. Dalak kistinin ameliyat sonrası nüksünü önlemek için kist duvarının büyük bir bölümünün çıkartılmasında veya kist içine omentum adı verilen bağırsakları saran yağlı dokunun doldurulmasında yarar vardır.

Anahtar kelimeler: dalak kisti, hidatik kist, dalak apsesi, dalak tümörü, psödokist, dalak enfarktüsü, konjenital kist, hemanjiomatozis, ventrikülo-peritoneal şant, dalak tüberkülozu, dalak veremi, laparoskopik cerrahi, robotik cerrahi, splenektomi, ölümcül postsplenektomi sepsisi, OPSİ, kistektomi, dekapsülasyon, unroofing

Kaynaklar
1. www.taviloglu.com
2. www.drtaviloglu.tv
3. www.kanserbilgileri.net 
4. www.kansercerahisi.com 
5. www.genelcerrah.com
6. www.robotcerrahisi.com 
7. www.medicinenet.com 
8. www.mayoclinic.com 
9. www.emedicine.medscape.com 
10. www.emedicinehealth.com 
11. Robertson FM, Doski JJ, Cofer B, Kidd J. Laparoscopic splenic cystectomy: A rational approach. Paediatr Endosurg Innovative Tech 2004;8:321-6.