Randevu: (0212) 219 84 84 / (0530) 326 06 96
       

Gebelikte Sindirim Sistemi Değişiklikleri   

Video'yu izlemek için tıklayınız. Foruma gitmek için tıklayınız.
İlgili Videolar
Gebelerde sindirim sistemine ait hangi yakınmalar görülür? Gebelerde sindirim sistemi yakınmaları sık mıdır?
Gebelik veya hamilelik döneminde sindirim sistemi yakınmaları en sık rastlanılan sorundur. Gebelerin % 50-90’ında bulantı ve % 25-55’inde kusma görülür. Genç olmak, şişmanlık, ilk gebelik ve sigara tüketimi ile yakınmaların arttığı bilinmektedir. Gebelerin % 90’ında hamileliğin ilk üç ayında (trimester) ve özellikle 4-10. haftalar arasında bulantıya rastlanır.

Gebelerde bulantıyı azaltmak için nasıl önlem alınabilir?
Gebelik veya hamilelik döneminde olan bulantıyı önlemede sık ve az
porsiyonları tercih etmek, düşük karbonhidratlı ve düşük yağlı diyeti tercih etmek yararlıdır. Daha şiddetli bulantısı olan ve aşırı gebelik kusmaları ile seyreden ‘’hiperemezis gravidarum’’ olarak adlandır ve her 1,000 gebelikte 3-10 sıklıkta rastlanılan bu sorunun çözümünde Meclizine, Metoclopramide veya promethazine gibi ilaçlar kullanılabilir. Bulantı, karın ağrısı, % 5 gibi kilo kaybı, karaciğer enzimlerinde yükseklik gibi belirtileri vardır.

Gebelerde reflü hastalığına ne sıklıkta rastlanır?
Gebelerin % 45-80’inde gastro-özofageal reflü hastalığına ait (GÖR) belirtiler görülür. Hamilelerin % 50’sinde gebeliğin ilk üç ayında (trimester), % 25-40’ında ikinci trimesterde ve % 10’unda ise üçüncü trimesterde reflü belirtileri gözlenmektedir. Gebelik veya hamilelik döneminde olan reflüyü azaltmak için az ve sık porsiyonlarla yemek, yatak başını kaldırmak, eğilmeden kaçınmak, yatmadan önceki üç saat içinde gıda alımını kesmek yarar sağlar. Bu önlemler yeterli olmazsa, antiasit ilaçlar, sukralfat, simetidin, ranitidin, famotidin ve lansaprazol grubundan ilaçlar kullanılır.

Gebelerde kabızlık ne sıklıkta görülür?
Gebelerin % 10-40’ında kabızlık belirlenir. Odalovic ve ark. 2016 yılında Sırbistan ve Norveç’te gerçekleştirdikleri çalışmada, gebelerde Sırbistan’da % 12 ve Norveç’te soğuğun etkisi ile % 63 oranında kabızlık olduğu belirlenmiştir. Gebelikte, ince bağırsak ve kalın bağırsağın hareketleri, bulantı ve kusma nedeniyle su alımının azalması, östrojen ve projesteron gibi hormon düzeylerindeki artış, kalsiyum yüksekliği (hiperkalsemi), demir ilaçlarının kullanılması ve büyüyen bebeğin basısı kabızlığa neden olmaktadır. Gebelerin % 15-55’inde, demir eksikliği veya kansızlık (anemi) nedeni ile demir ilaçlarının kullanıldığı bilinmektedir. Van Brummen ve ark. çalışmasında, hamile kadınların % 29’unda ağrılı veya zor dışkılama (disşezi), % 42’sinde dışkının takılma hissi ve % 11’inde dışkının tam boşalmama hissi olduğunu belirlemişlerdir.

Gebelerde kabızlık ile mücadele için hangi önlemler alınabilir?
Hamilelikte kabızlık ile mücadelede bol lifli diyet ile beslenme, aktivitenin arttırılması ve Kegel egzersizleri yararlıdır. Günde 10 bardağın altına düşmemek kaydı ile su tüketmek, bol lifli ve posa bırakan gıdaları tercih etmek yarar sağlar. Düzenli ve kısa yürüyüşler ve sporun ciddi katkıları vardır. Bu amaçla suda eriyen gıdalar grubuna giren sebzelerin ve suda erimeyen gıda grubuna giren baklagillerin (bakla, nohut, fasulye, bezelye ve mercimek) dengeli olarak tüketilmesinde yarar vardır. Uygunsuz kullanılırsa kabızlık ilaçları (laksatifler) hem anneye ve hem de bebeğe zarar verebilir, bu nedenle doktor önerisi dışında bu tür ilaçlar kullanılmamalıdır. Gebelerde kabızlık ile mücadelede laktuloz, sodium docusate, psyllium, senna, bisacodyl türü ilaçlar ve probiyotikler kullanılabilir. Buna karşın; Castor yağı ve mineral yağlar kullanılmamalıdır. Gebeliklerin 1,500 - 65,000’de birinde bağırsak düğümlenmesi görülür.

Gebelerde ishal ne sıklıkta görülür?
Gebelerin % 35’inde ishal görülür. En sık olarak Salmonella, Shigella, Escherichia koli, gibi bakteriler, parazitler veya virüslerle ishal oluşabilir. Bu durumda öncelikle, dışkıda mikrop varlığı araştırılır.

Gebelikte hemoroid ne sıklıkta görülür?
Makat bölgesindeki damar ve bağ dokularının sarkmasına hemoroid, basur veya mayasıl adı verilir. Gebelerde, büyümekte olan bebeğin kalça bölgesindeki toplar damarlara bası yapması ve sık rastlanılan kabızlık nedeniyle ıkınma sonucunda, % 10-40 oranında hemoroid ve bacaklarda varisler daha sık görülür. Hemoroidler gebelerde makatta kaşıntı, makattan kanama, makatta yanma ve makatta ağrıya neden olabilirler. Abramowitz ve ark. çalışmasında, gebeliğin son döneminde (üçüncü trimester) % 8 olan hemoroid pıhtılaşması oranı, lohusalık döneminde % 20’ye dek çıkabilmektedir.

Gebelikte hemoroid oluşumunu önlemek için neler yapılabilir?
Bol su ve lif tüketerek kabızlıktan korunmak, kısa ve düzenli yürüyüşler yapmak, gerekirse doktor denetiminde lif takviyesi veya lif içeren bitkisel ilaçlar kullanmak, kalça (pelvik) tabanı kaslarını güçlendirmeye yarayan Kegel egzersizlerini düzenli olarak yapmak, uzun süreli oturma veya uzun süreli ayaktan durmadan kaçınmak, uzanma ve yatma sırasında sol yanına uzanmak hemoroid oluşumunu önlemek için yararlıdır.

Kegel egzersizleri nedir?
Kegel egzersizleri bir Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı olan Arnold Kegel tarafından 1940 yılında idrar kaçırma sorunu olan kadınlar için tanımlanan egzersizlerdir. Buradaki ana amaç; çatı kemiği (pelvis veya leğen kemiği) tabanında yer alan ve gebelik nedeni ile zayıflayan veya bası altında kalan kasları güçlendirerek, idrar ve gaz ve dışkı kaçırma gibi sorunların oluşmasını engellemektir. Aynı şekilde, Kegel egzersizleri ile makat ve kadınlık organındaki (vajina) kan akımı artacağından bu bölgede yara iyileşmesi de hızlanır. Makattan gaz çıkışını önlemek için nasıl makat kasılırsa, aynı mantıkla hem makat ve hem de kadınlık organı kasılır ve bir kaç saniye bekledikten sonra gevşetilir. Kasma hareketi, bacakların bitiştirilmesi, kalça kaslarının kasılması veya nefesin tutulması ile gerçekleştirilir. Bu egzersizi günde 15 defadan 5 set (75 kez) ve dört ayrı zaman diliminde toplamda 300 kez yapmak gerekir. Aynı şekilde, bu eğitimi almış olan gebe kadınlar, yeterince kasılma olup olmadığını anlamak için doktorlarının izni ile temiz parmağını kadınlık organı (vajina) içine yerleştirdikten sonra kendilerini kasıp parmağın bu kasılmayı hissedip hissetmediğini kontrol edebilirler.

Lohusalık döneminde hemoroid sık mı görülür?
Lohusalığın ilk 6 haftalık döneminde hemoroidlere rastlanır. Lohusalık dönemi hemoroidlerinden, özellikle normal doğum sırasında aşırı ıkınmalar sorumludur. Buna karşın, sezaryen ile doğumlar sonrasında da hemoroide rastlanılmaktadır.

Gebelikte hemoroid durumunda ne yapılmalıdır?
Öncelikle, mutlaka hemoroid durumunda bir Genel Cerrahi Uzmanı’na muayene olmanız gerekir. Ağırlıklı olarak makat bölgesi ve bağırsak sorunları ile ilgilenen bölüme proktoloji, koloproktoloji veya kolorektal cerrahi adı verilir. Bu tür cerrahlar da proktolog veya kolorektal cerrah olarak adlandırılırlar. Makat bölgenize sürmek için özel kremler, ılık su ile oturma banyosu veya paketlenmiş buz uygulaması yarar sağlar. Makat bölgesine ılık ve soğuğun dönüşümlü olarak kullanılması yarar sağlayabilir. Bazı kadınlar nemlendirilmiş temizlik bezleri ile makat bölgesinin silmekten çok yarar görürler. Bu tür tedaviler genellikle bir haftadan kısa süre ile uygulanmalıdır, aksi takdirde o bölgede yoğun şişliğe (ödeme) yol açarlar. Bu tür tedaviler ile hemoroidler gerilemezse, ayaktan tedavi şeklinde boğma tedavisi veya infrared koagülasyon ile tedavi edilebilir.

Gebelikte makat çatlağı ne sıklıkta görülür?
Gebeliğin son döneminde (üçüncü trimester) % 1-20 ve sıklıkla doğumdan sonraki ilk iki ay içinde lohusaların % 10-15’inde makat çatlağı görülür. Gebelikte makat çatlağı veya anal fissür, kabızlık veya ishali takiben makatın zorlanması ile yırtılması sonrasında oluşur. Makatta ağrı, makattan kanama, dışkılama güçlüğü ve makatta kaşıntı ile seyreden bir hastalıktır. İri bebekler, uzun süren doğum süreci, geç doğum ve doğum sonrasında gelişen dışkı kaçırma makat çatlağı için uygun zemin hazırlar.

İltihabi bağırsak hastalığı gebelikte artar mı?
Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi iltihabi bağırsak hastalıklarının gebelik dönemde şiddetlendiği veya alevlendiği görülmektedir. Bu durumda annede % 4-40 oranında komplikasyon gelişir ve bebek % 35-40 oranında kaybedilir.

Gebelerde safra kesesi taşı ne sıklıkta görülür?
Gebelik veya hamilelik döneminde safra kesesi taşı görülme sıklığı artar. Her üç gebe kadından birinde (% 36) safra çamuru oluştuğu ve % 11’inde ise taş geliştiği belirlenmiştir. Karın sağ üst tarafında ağrı, ateş, bulantı ve kusma gibi belirtilere neden olur. Bazı vakalarda cerrahi sarılık veya akut pankreatit sorununa neden olabilir.

Gebelerde gastrit ve ülser nasıl belirti verir?
Gebelik veya hamilelik döneminde mide sıvılarının (sekresyon) azalmasına bağlı olarak genellikle ülser sıklığının azaldığı gözlenir. Buna karşın, sigara tüketimi, alkol kullanımı, stres ile birlikte gebelikte gastrit ve ülser sorununa rastlanabilir. Tedavide sukralfat, simetidin, ranitidin, famotidin ve lansaprazol grubundan ve antiasit ilaçlar kullanılır.

Anahtar kelimeler: ağrılı dışkılama, anal fissür, bağırsak düğümlenmesi, basur, bulantı, Crohn hastalığı, demir eksikliği, dışkı kaçırma, dışkının takılma hissi, dışkının tam boşalmama hissi, disşezi, gaz kaçırma, gebelik, hamilelik, hemoroid, hemoroid boğma tedavisi, hemoroid pıhtılaşması, iltihabi bağırsak hastalığı, infrared koagülasyon, ishal, kabızlık, karın ağrısı, Kegel egzersizleri, kusma, laksatif, makat çatlağı, makat yırtığı, makatta ağrı, makatta kaşıntı, makatta yanma, makattan kanama, oturma banyosu, reflü hastalığı, ülseratif kolit

Kaynaklar
1. Stuart A, Källen K. Risk of abdominal surgery in pregnancy among women who have undergone bariatric surgery. Obstet Gynecol 2017 Apr 4. doi: 10.1097/AOG.0000000000001975.
2. Mayor S. Obesity in early pregnancy may link to epilepsy in offspring, study finds. BMJ 2017 Apr 4;357:j1712. doi: 10.1136/bmj.j1712.
3. van der Weerd K, van Noord C, Loeve M, et al. Endocrinology in pregnancy: case series and review of literature: pheochromocytoma in pregnancy. Eur J Endocrinol 2017 Apr 5. pii: EJE-16-0920. doi: 10.1530/EJE-16-0920.
4. Odalović M, Milanković S, Holst L, et al. Pharmacists counselling of pregnant women: Web-based, comparative study between Serbia and Norway. Midwifery 2016; 40: 79-86.
5. Body C, Christie JA. Gastrointestinal diseases in pregnancy: nausea, vomiting, hyperemesis gravidarum, gastroesophageal reflux disease, constipation, and diarrhea. Gastroenterol Clin North Am 2016; 45 (2): 267-283.
6. Masoumi SZ, Parsa P, Kazemi F, et al. Investigation of nutritional behaviors in the first and second trimesters in pregnant women referring to clinics in Hamadan, Iran, in 2013. Glob J Health Sci 2016; 8 (9): 54473.
7. Rungsiprakarn P, Laopaiboon M, Sangkomkamhang US, et al. Interventions for treating constipation in pregnancy. Cochrane Database Syst Rev 2015 Sep 4;(9):CD011448. doi: 10.1002/14651858.CD011448.pub2.
8. Shi W, Xu X, Zhang Y, et al. Epidemiology and risk factors of functional constipation in pregnant women. PLoS One 2015; 10 (7): e0133521. doi: 10.1371/journal.pone.0133521. eCollection 2015.
9. Cardaropoli S, Rolfo A, Todros T. Helicobacter pylori and pregnancy-related disorders. World J Gastroenterol 2014; 20 (3): 654-664.
10. Saha S, Psonak A, Craighead MA, et al. Patient and referring provider satisfaction with a gastrointestinal consultation clinic for pregnant patients. WMJ 2013; 112 (2): 65-68.
11. Harpsøe MC, Jørgensen KT, Frisch M, et al. Risk of inflammatory bowel disease according to self-rated health, pregnancy course, and pregnancy complications: a study within the Danish National Birth Cohort. PLoS One 2013;8(3):e59698. doi: 10.1371/journal.pone.0059698. Epub 2013 Mar 19.
12. Saha S, Wald A. Safety and efficacy of immunomodulators and biologics during pregnancy and lactation for the treatment of inflammatory bowel disease. Expert Opin Drug Saf 2012; 11 (6): 947-957.
13. Malfertheiner SF, Malfertheiner MV, Kropf S, et al. A prospective longitudinal cohort study: evolution of GERD symptoms during the course of pregnancy. BMC Gastroenterol 2012 Sep 24;12:131. doi: 10.1186/1471-230X-12-131.
14. Shafe AC, Lee S, Dalrymple JS, et al. The LUCK study: Laxative Usage in patients with GP-diagnosed Constipation in the UK, within the general population and in pregnancy. An epidemiological study using the General Practice Research Database (GPRD). Therap Adv Gastroenterol 2011; 4 (6): 343-363.
15. Elias J, Bozzo P, Einarson A. Are probiotics safe for use during pregnancy and lactation? Can Fam Physician 2011; 57: 299-301.
16. Saha S, Manlolo J, McGowan CE, et al. Gastroenterology consultations in pregnancy. J Womens Health (Larchmt) 2011; 20 (3): 359-363.
17. Ebrahimi N, Vohra-Miller S, Koren G. Anorectal symptom management in pregnancy: development of a severity scale. J Popul Ther Clin Pharmacol 2011;18:e99-e105. Epub 2011 Mar 21.
18. Longo SA, Moore RC, Canzoneri BJ, Robichaux A. Gastrointestinal conditions during pregnancy. Clin Colon Rectal Surg 2010; 23 (2): 80-89.
19. Vazquez JC. Constipation, haemorrhoids, and heartburn in pregnancy. Clin Evid (Online) 2010 Aug 3;2010. pii: 1411.
20. Staroselsky A, Nava-Ocampo AA, Vohra S, et al. Hemorrhoids in pregnancy. Can Fam Physician 2008; 54 (2): 189-190.
21. Boyle RJ, Mah LJ, Chen A, et al. Effects of lactobacillus GG treatment during pregnancy on the development of fetal antigen-specific immune responses. Clin Exp Allergy 2008; 38 (12): 1882-1890.
22. Cullen G, O’Donoghue D. Constipation and pregnancy. Best Pract Res Clin Gastroenterol 2007; 21 (5): 807-818.
23. van Brummen HJ, Bruinse HW, de PG V, et al. Defecatory symptoms during and after the first pregnancy: prevalences and associated factors. Int Urogynecol J Pelvic Floor Dysfunct 2006; 17: 224-230.
24. Tytgat GN, Heading RC, Müller-Lissner S, et al. Contemporary understanding and management of reflux and constipation in the general population and pregnancy: a consensus meeting. Aliment Pharmacol Ther 2003; 18 (3): 291-301.
25. Abramowitz L, Batallan A. Epidemiology of anal lesions (fissure and thrombosed external hemorrhoid) during pregnancy and post-partum. Gynecol Obstet Fertil 2003; 31: 546-549.
26. Ramin KD, Ramsey PS. Disease of the gallbladder and pancreas in pregnancy. Obstet Gynecol Clin North Am 2001; 28(3): 571-580.
27. Maringhini A, Ciambra M, Baccelliere P, et al. Biliary sludge and gallstones in pregnancy: incidence, risk factors, and natural history. Ann Intern Med 1993; 119 (2): 116-120.

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Güncelleme tarihi: 12.06.2017

Foruma gitmek için tıklayınız. Geri

Uzmanlık Alanları:
Kolorektal Cerrahi
Proktoloji
Kolonoskopi