Özel Sekreter ve Randevu: (0212) 219 84 84 / (0530) 326 06 96
       

Pankreas Kanseri   

Video'yu izlemek için tıklayınız. Foruma gitmek için tıklayınız.
İlgili Videolar
Pankreas nedir?
Pankreas sünger şeklinde, 15 cm uzunluğunda ve midenin arkasında yer alan bir organdır. Pankreas’ın baş, gövde ve kuyruk olmak üzere bölümleri vardır. Pankreas’ın en geniş kısmı baş ve en dar kısmı kuyruk bölümüdür. Pankreas’ın baş kısmı karnın sağ tarafında duodenum adı verilen onikiparmak bağırsağı ile bağlantısı vardır. Pankreas’ın kuyruk kısmı ise karnın sol tarafında dalak ile komşuluk gösterir.

Pankreasın işlevi nedir?
Pankreas organının başlıca iki işlevi vardır. Birincisi sindirim görevi ve ikincisi hormon salgılama görevidir. 1. Sindirim görevi: Pankreas kanalı aracılığı ile sindirimde görev alan kimyasal maddeler (enzimler) bağırsağa akar. Bu enzimler nişastaları sindirmeye yarayan amilaz, yağları sindirmeye yarayan lipaz ve proteinleri sindirmeye yarayan tripsinojendir. 2. Hormon salgılama görevi: pankreas’tan başlıca şeker düzeyini düşürmeye yarayan insülin ve şeker düzeyini arttırmaya yarayan glukagon adlı hormonlar salgılanır. Pankreas sıvıları, pankreas kanalı boyunca seyreder ve pankreas kanalı, pankreas başı düzeyinde ana safra kanalı ile birlikte onikiparmak bağırsağına açılır.

Pankreas kanseri nedir?
Pankreas kanseri, pankreas organının herhangi bir bölümünden kaynaklanan habis (malign) veya kötü huylu tümörüdür. Toplamda yüzden fazla kanser türü bilinmekte ve bu pankreas organından da birçok tipte kanser gelişebilmektedir. Kanserin yayılmasına veya sıçramasına metastaz adı verilir. Pankreas kanseri sıklıkla lenf damarları ile yayılır ve yayılmış olan pankreas kanserine metastatik pankreas kanseri adı verilir.

Pankreas kanseri için risk faktörleri nelerdir?
  • Yaş: pankreas kanseri için risk 50 yaşından sonra başlar ve pankreas kanseri olgularının çoğu 60-80 yaş grubundadır.
  • Sigara: pankreas kanseri, sigara içenlerde içmeyenlere oranla 2-3 kat fazla görülür. Pankreas kanseri hastalarının % 30’unun sigara içtiği bilinmektedir.
  • Şeker hastalığı (diabet)
  • Erkek olmak
  • Siyah ırk
  • Ailede pankreas kanseri bulunması: olguların % 15’inde ailede pankreas kanseri olduğu bilinmektedir. Ailede pankreas kanseri olması durumunda, o birey için riskin 2-3 kat arttığı bildirilmektedir.
  • Kronik pankreatit
  • Fazla yağlı diyetle beslenme
  • Şişmanlık: Boy ve ağırlığın oranı ile hesaplanan vücut kitle indeksinin (VKİ) 25’in üzerinde olması, şişmanlık veya obezite pankreas kanseri açısından risk faktörü oluşturur.
  • Ailede bazı hastalıkların varlığı ile de pankreas kanseri riski artar:
Tablo 1. Bazı kalıtsal hastalıklarda pankreas kanseri riski
Hastalık Gen bozukluğu (mutasyon) Kanser riski kaç kat arttığı
Meme kanseri ve yumurtalık kanseri BRCA1 ve BRCA2 mutasyonu 10
Ailevi atipik multipl mol melanom sendromu P16 15-65
Peutz-Jeghers Sendromu STK11 130
Herediter (kalıtsal) Non-Polipozis Kolorektal Kanser (HNPCC) MLH1, MSH2, MSH6 2
Kalıtsal pankreatit Tripsinojen 50
Familyal (ailevi) adenomatozis polipozis (FAP) APC 5

Pankreas kanseri ne sıklıkta görülür?

Pankreas kanseri, her 10,000 kişide bir kişide görülür. Her insanda yaşamının herhangi bir döneminde pankreas kanseri oluşma şansı % 1.3’tür. Tüm kanserler içinde ortalama % 2’lik bir oranı vardır. Pankreas kanseri, kansere bağlı ölümler içinde 4. sırada yer alır.

Tablo 2. Sıklık sırasına göre kansere bağlı ölümler
1 Akciğer kanseri
2 Bağırsak kanseri
3 Meme kanseri
4 Pankreas kanseri
5 Prostat kanseri
6 Nonhodgkin lenfoma
7 Mesane kanseri
8 Böbrek kanseri
9 Rahim kanseri
10 Cilt kanseri ve melanom

Pankreas kanseri belirtileri nelerdir?

Pankreas kanseri genellikle sessiz hastalık olarak adlandırılır, çünkü erken dönemde çoğu zaman belirti vermez. Sık rastlanılan belirtileri ise:
  • Halsizlik
  • İştahsızlık
  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • Bulantı
  • Kusma
  • Sarılık: pankreas kanserinde safra kanalı tıkanır ve safra bağırsağa boşalamazsa, hastanın derisi, göz altları sararır, idrarı çay rengi gibi koyulaşır, dışkı rengi camcı macunu gibi açılır. Bu duruma cerrahi sarılık, mekanik ikter veya safra yolu tıkanıklığı adı verilir.
  • Ağrı: kanserin basısına veya ilerlemesine bağlı olarak, karnın üst kısmında ve özellikle sırt bölgesinde şiddetli ağrılar olur.
  • Ani gelişen diyabet (şeker hastalığı)
  • Kan şekeri düşmesi: pankreas’tan kaynaklanan ve insülin salgılayan bazı ender tümörlerde (insülinoma), kan şekeri seviyesi düşer ve halsizlik, baş dönmesi, titreme, fenalık hissi veya bayılma görülebilir.
  • Karında sıvı (ascites) toplanması
Pankreas kanseri tanısı nasıl konulur?
Pankreas kanseri tanısında muayene, yakınmaların geçmişi, kan tahlilleri ve radyolojik incelemeler kullanılır. Bu sonuçlara göre hastanın pankreas kanserinin hangi evresinde olduğu anlaşılabilir. Başlangıç evresi 1. evre adını alırken, en ileri evre 4. evre adını alır.
  • Kan tetkikleri: bilürübin, CEA ve CA 19-9 değerleri yükselir
  • Ultrasonografi
  • Bilgisayarlı tomografi: Günümüz teknolojisi ile dakikalar içinde tamamlanabilen bir araştırma yöntemidir. X ışınları ile çalıştığından hasta bu tetkikte radyasyon alır.
  • Manyetik rezonans görüntüleme (MRG): Avantajı radyasyon içermemesidir. Ancak, tetkik 1-1.5 saatlik bir sürede tamamlanabilir.
  • Perkütan transhepatik kolanjiografi (PTK): tanı ve tedavide yeri vardır. Karaciğerin içine ince bir iğne yardımı ile girilerek ilaç verilir ve safra yollarının röntgeni çekilir ve tıkanmış safra yolları dışarıya boşaltılıp, hastanın sarılığı giderilebilir.
  • Manyetik rezonans kolanjio-pankreatografi (MRCP): MRG’den yararlanılarak pankreas kanalı ve safra yollarının detaylı olarak görüntülenmesi işlemidir.
  • Pozitron emisyon tomografisi (PET/BT veya PET/CT): vücuttaki hürelerin metabolik aktivitelerini inceleyen ve bu şekilde kanser tanısı koyabilen bir tetkik yöntemidir. PET/BT veya PET/CT’nin avantajı 1 cm3 büyüklüğündeki tümörleri dahi gösterebilmesidir. İlaç verilmesini takiben tetkikin tamamlanması yaklaşık üç saat kadar sürer.
  • Endoskopik retrograd kolanjio-pankreatografi (ERKP veya ERCP): tanı ve tedavide yeri vardır. Endoskopik olarak pankreas kanalı ve ana safra yolunun görüntülenmesi, parça alınması (iğne biyopsisi veya fırça biyopsisi yolu ile) ve safra akımının sağlanması için stentleme, papillotomi gibi işlemler gerçekleştirilmesine olanak tanır.
  • Endoskopik ultrasonografi (EUS): endoskopi cihazının ucuna eklenmiş bir ultrason bulunması ve bu sayede normal ultrasona göre çok daha detaylı bir inceleme imkanı tanıması ve çok daha küçük tümörlerin teşhisine olanak sağlaması açısından çok yararlı bir tetkiktir. Endoskopik ultrasonografi veya endosonografi ile şekilde detaylı biyopsi alma olanağı da tanır.
  • Anjiografi: tümör ile damarların ilişkisini ortaya koymakta yararlıdır. Günümüzde, klasik olarak damar içine ilaç verilerek yapılan anjiografiye ek olarak bilgisayarlı tomografi (BT anjiografi) ile ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG anjiografi) ile de yapılan anjiografi teknikleri mevcuttur.
Pankreas kanseri tanısı için biyopsi alınacak hastalara açıklanması gereken noktalar
  • Hangi biopsi türünün tercih edileceği
  • İşlemin süresi
  • Anestezi şekli
  • İşleme bağlı ağrı durumu
  • İşlemin riskleri
  • Sonuçların ne zaman belli olacağı
  • Açıklamanın ne zaman ve kimin tarafından yapılacağı
Pankreas kanserinin hangi türleri izlenir
  • Duktal karsinom (olguların % 90’ı)
  • Diğerleri: asiner hücreli karsinom, karışık tipte karsinom (duktal ve asiner hücreli), papiller müsinöz karsinom, taşlı yüzük hücreli karsinom, adenoskuamöz karsinom, indifferansiye karsinom, müsinöz karsinom, küçük hücreli karsinom, kistadenokarsinom, pankreatoblastoms, papiller kistik neoplazm (Frantz tümörü)
Pankreas kanseri nasıl tedavi edilir?
Pankreas kanseri tedavisinde ameliyat (cerrahi), ışın tedavisi (radyoterapi), ilaçlı kemoterapi ve hedefli tedavi kullanılmaktadır. Günümüzde bazı biyolojik tedavilerin kullanılması için çeşitli araştırmalar devam etmektedir.

Pankreas kanseri ameliyatı nasıldır?
  • Pankreas kanseri tanısı konulan hastaların ancak % 20’si ameliyat edilebilir.
  • Pankreas kanseri, organın baş kısmında yer alırsa pankreas başı ile birlikte, komşuluğu nedeniyle onikiparmak bağırsağı, ve midenin bir kısmı da alınabilir, bu ameliyata Whipple ameliyatı adı verilir.
  • Pankreas organının kuyruk bölümünde yer alan kanserlerde pankreas’ın kuyruk bölümü çoğu zaman dalağı yerinde bırakarak, tümörün dalağa da ilerlemesi halinde dalağı da alarak çıkartılır (distal pankreatektomi ameliyatı).
  • Pankreas’ın boyun veya gövde kısmında yer alan merkezi tümörlerde, sadece orta bölüm çıkartılıp, baş ve kuyruk kısımları yerinde bırakılabilir (santral pankreatektomi ameliyatı).
  • Bazı hastalarda pankreas organının tamamının çıkartılması (total pankreatektomi) gerekebilir
  • Pankreas kanserinin çok ilerlediği ve çıkartılamayacağı durumlarda tıkanmış olan safra kanalı ve bazen mide çıkışı ile bağırsak arasında bir irtibat (bypass veya köprüleme işlemi) yaparak safra veya gıdaların normal şekilde akımı temin edilmeye çalışılır. Bu bypass ameliyatına eşdeğer olarak uygun olgularda ERCP ile safra yoluna stent (şemsiye) yerleştirilebilir.
  • Geçmişte tüm pankreas kanseri ameliyatları açık cerrahi yöntemle yapılırken, günümüzde uygun vakalarda laparoskopik cerrahi ve robotik cerrahi yöntemleri tercih edilmektedir.
  • Pankreas ameliyatı büyük bir cerrahi girişim olup, vücutta ciddi bir tahribat ve değişikliğe yol açar, hastaların ameliyat nedeniyle kaybedilme oranı % 1-16 arasındadır. Hastanede yatış döneminde ilk günlerde yemeğe izin verilmez ve hastalar serum ile beslenir.
Pankreas kanseri ameliyatı sonrası nasıl seyreder?
Pankreas kanseri, ameliyatından sonra hastanın diyeti ayarlanır ve düzenli olarak ağırlığı kontrol edilir, çünkü uygun şekilde besin düzenlemesi yapılmaması halinde hızla kalori ve kilo kaybı olur. Hastalar az ve sık yedikleri zaman rahat ederler, fazla yemek durumunda şişkinlik sorunu yaşarlar. Pankreas cerrahisine bağlı olarak insülin ve pankreas sıvıları olumsuz yönde etkilenebilir ve bu nedenle bazı ilaçlar ile takviye gerekebilir. Pankreas kanseri ameliyatına ek olarak ışın tedavisi (radyoterapi) ve ilaçlı kanser tedavisi (kemoterapi) gerekebilir.

Pankreas kanserinde radyoterapi nasıldır?
Pankreas kanseri için ışın tedavisi veya radyoterapi, haftada beş gün olarak 5-6 hafta süre ile yapılır. Radyoterapi tedavisi sırasında hastada halsizlik, ciltte kızarıklık, ciltte kuruma, üst karın bölgesine uygulanması durumunda bulantı ve kusma gelişebilir.

Pankreas kanserinde kemoterapi nasıldır?
Pankreas kanseri için ilaçlı kanser tedavisi veya kemoterapi tek veya birkaç ilaç ile birlikte yapılabilir, başlıca kullanılan ilaçlar 5-FU, gemsitabindir (Gemzar®), docetaxel (Taxotere®), cis-platinum (Platinol®) ve haftada bir gün olarak üç hafta boyunca verilir ve bir hafta arayı takiben tekrar üç hafta kemoterapi ve bir hafta ara verilir. Ayrıca, kapasitabin de (Zeloda®) tedavide kullanılmaktadır. Günümüzde bevakizumab, vatalanib setuksimab ile tedaviler devam etmekte ve Erlotinib (Tarceva®) ile çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Bu ilaçlar hap olarak veya damardan serum ile verilebilir. Kemoterapi tedavisi sırasında kan yapan hücreler, sindirim sistemi, saç ve deri olumsuz etkilenir. Hastalarda halsizlik, iştahsızlık, bulantı, kusma ve ağız yaraları gibi yan etkiler oluşabilir.

Pankreas kanserinde hedefli tedavi nasıldır?
Pankreas kanseri hedefi tedavi ajanı olarak erlotinib (Tarceva) kullanılmaktadır. Günümüzde hem pankreas kanserinin damarlara sıçramasın önleyecek ilaçlar, hem de pankreas kanserinin aşısını geliştirmek yönünde çalışmalar devam etmektedir. Ayrıca, birçok hastanın pankreas kanseri tedavisinde giderek artan sıklıkta alternatif tedavi yöntemlerine başvurdukları görülmektedir.

Pankreas kanserinde ağrı nasıl giderilir?
Pankreas kanserinde cerrahi, radyoterapi ve kemoterapinin hastanın ağrısının azaltma yönüne etkisi vardır. Ayrıca, ağrıyı oluşturan sinir köklerine bazı iğneler yapılarak (sinir bloğu) veya akupunktur ile ağrı kesilebilir.

Pankreas kanserinde evrelendirme nasıl yapılır?

Evre 0:
Karsinoma insitu: pankreas kanseri için risk oluşturan hücrelerin belirlenmesi
Evre 1A: tümör pankreas’ın içinde ve 2 cm veya daha ufaktır.
Evre 1B: tümör pankreas’ın içinde ve 2 cm’den büyüktür.
Evre 2A: tümör pankreas’a komşu organlara yayılmış, ancak çölyak damarlar, süperior mezenterik arter ve lenf düğümleri tutulmamıştır.
Evre 2B: tümör pankreas’a komşu organlara yayılmış, ancak çölyak damarlar, süperior mezenterik arter tutulmamış, ancak lenf düğümleri tutulmuştur.
Evre 3: tümör pankreas’a komşu organlara ve damarlara yayılmıştır, ancak uzak organlara yayılmamıştır.
Evre 4: tümör uzak organlara yayılmıştır.

Ameliyata uygun tümör: rezektabıl tümör adı da verilir, damarları tutmayan ve cerrahi olarak çıkartılabilecek tümör anlamına gelir.

Lokal ileri tümör: cerrahi olarak çıkartılmaya uygun olmayan (irrezektabıl), ancak uzak organlara yayılmamış tümör anlamına gelir.

Metastatik tümör: cerrahi olarak çıkartılmaya uygun olmayan (irrezektabıl), ancak uzak organlara yayılmış tümör anlamına gelir.

Pankreas kanserinde sonuçlar nasıldır?
Pankreas kanserinde genel olarak beş yıllık sağ kalım oranı % 5 civarındadır.

Kanser türü Beş yıllık sağ kalım oranı (%)
Pankreas kanseri 4.6
Akciğer kanseri 15.3
Bağırsak kanseri 14.1
Böbrek kanseri 64.6
Mesane kanseri 81.8
Rahim kanseri 84.4
Meme kanseri 88.2
Cilt kanseri ve melanom 91.6
Tiroid kanseri 96.6
Prostat kanseri 99.8

Anahtar kelimeler:
pankreas, duodenum, pankreas başı, pankreas kuyruğu, pankreas gövdesi, pankreas boynu, glukagon, amilaz, lipaz, tripsinojen, pankreas kanseri, malign tümör, kötü huylu tümör, metastatik pankreas kanseri, diyabet, obesite, şişmanlık, kronik pankreatit, meme kanser, yumurtalık kanseri, over kanseri, BRCA1 mutasyonu, BRCA2 mutasyonu, ailevi atipik multipl mol melanom sendromu, P16 mutasyonu, STK11 mutasyonu, Peutz-Jeghers Sendromu, Herediter Non-Polipozis Kolorektal Kanser, kalıtsal Non-Polipozis Kolorektal Kanser, HNPCC, MLH1 mutasyonu, MSH2 mutasyonu, MSH6 mutasyonu, kalıtsal pankreatit, ailevi adenomatozis polipozis, APC mutasyonu, cerrahi sarılık, mekanik ikter, safra yolu tıkanıklığı, ascites, insülinoma, bilürübin, CEA, CA 19-9, perkütan transhepatik kolanjiografi, PTK, manyetik rezonans kolanjio-pankreatografi, MRCP, pozitron emisyon tomografisi, PET/BT, PET/CT, endoskopik retrograd kolanjio-pankreatografi, ERCP, ERKP, endosonografi, endoskopik ultrasonografi, EUS, BT anjiografi, MRG anjiografi, duktal karsinom, asiner hücreli karsinom, karışık tipte karsinom, papiller müsinöz karsinom, taşlı yüzük hücreli karsinom, adenoskuamöz karsinom, indifferansiye karsinom, müsinöz karsinom, küçük hücreli karsinom, kistadenokarsinom, pankreatoblastoma, papiller kistik neoplazm, Frantz tümörü, Whipple ameliyatı, distal pankreatektomi, santral pankreatektomi,

5-FU, gemsitabin, Gemzar®, docetaxel, Taxotere®, cis-platinum, Platinol®, kapasitabin, Zeloda®, bevakizumab, vatalanib setuksimab, Erlotinib, Tarceva®

Kaynaklar
1. www.kanserbilgileri.net 
2. www.kansercerrahisi.com
3. www.genelcerrah.com
4. www.robotcerrahisi.com 
5. www.emedicine.medscape.com 
6. www.cancer.gov 
7. www.cancer.org 
8. www.cdc.gov/cancer 
9. www.oncologychannel.com 
10. www.medicinenet.com 
11. www.mayoclinic.com 
12. http://pancreasmd.org

Foruma gitmek için tıklayınız. Geri

Uzmanlık Alanları:
Genel Cerrahi
Kolorektal Cerrahi
Laparoskopik Cerrahi
Kanser Cerrahisi
Robotik Cerrahi
Endoskopi
Meme Hastalıkları