Boynun ortasında yer alan tiroid bezinin büyümesine guatr denilir. Guatr bezinin tamamının büyümesine de, bezin sadece bir bölümünde şişlik olmasına da guatr adı verilebilir. Tiroid bezi, boynun ortasında ve soluk borusunun (trakea) önünde yer alan kelebek şeklinde sağ ve sol lob olmak üzere iki gözden oluşan bir organdır. Normal durumda tiroid bezi görülmez ve ancak tiroid bezinin büyümesi yani guatr durumunda görülebilir. Tiroid bezinin görevi; tiroksin (T4) and tri-iyodotironin (T3) adı verilen tiroid hormonlarını üretmektir. Tiroid hormonları vücudun bazal metabolizmasını yani enerjisini, hareket yeteneğini, gücünü ve kuvvetini ayarlamaktır. Vücutta birçok hücrenin normal işlevlerini devam ettirebilmek için tiroksin (T4) and tri-iyodotironin (T3) hormonlarına gereksinimi vardır. Guatr hastalarının önemli bir bölümünde, tiroksin (T4) and tri-iyodotironin (T3) düzeyleri etkilenmez. Guatr varlığında tiroid hormonlarının normal seviyede olmasına ötiroidi (eutiroidi) adı verilir. Guatr hastlarının bazılarında tiroksin (T4) and tri-iyodotironin (T3) düzeyleri yükselir, yani tiroid bezi çok çalışır ve bu duruma hipertiroidi adı verilir. Guatr hastlarının bazılarında ise tiroksin (T4) and tri-iyodotironin (T3) düzeyleri azalır, yani tiroid bezi az çalışır ve bu duruma hipotiroidi adı verilir. Tiroid nodülleri nüfusun yaklaşık % 10-30’unda görülür. Tiroid nodüllerinde kanserleşme riski % 10’dur. Kolloid veya foliküler tipteki tiroid nodülleri kanser riski taşımazlar. Nodüller hormon salgılarlarsa ‘otonom nodül’ adını alırlar ve hipertiroidi’ye neden olabilirler. Nodüllerin içinde sıvı veya kan bulunursa ‘kistik nodül’ adını alırlar. Tiroid nodülleri: dışarıdan sıklıkla gözle fark edilmez. Kesin karar ultrasonografi ile verilir. Tiroid nodülü varlığını belirlemede sintigrafi, ultrasonografi kadar etkin değildir (özellikle ılık ve boyutu 1 cm'in altındaki nodüllerde tiroid sintigrafisi yeterli olmaz).
Katı içerikli olan tiroid nodülleri hücreden zengin olduğundan kanser yönünden dikkatle incelenmelidir. Nodülün fonksiyonu en kesin olarak sintigrafi ile değerlendirilir. Büyük ve katı nodüllerde en etkin yaklaşım bunlardan Ultrasonografi altında iğne biopsisi yapmaktır. Tiroid nodülünün hormon düzeyine etkisini araştırmak için FT3, Ft4 ve TSH hormonlarının kan tahlili ile ölçülmesi gerekir.
Nodüllü (nodüler) guatr: sıklıkla 30-50 yaş grubunda görülür.
1. Çok nodüllü guatr (multinodüler guatr): Tiroid bezinin üzerinde çok sayıda nodüle rastlanır. Bu tiroid nodülleri adeta pazardan aldığınız patateslerin üzerinde yer alan yumrulara benzerler.
2. Tek nodüllü guatr (soliter nodül): Tek tiroid nodülleri: kist, adenom (iyi huylu tümör) veya kanser nedeniyle oluşurlar.
Guatr tedavisinde şu durumlarda ameliyat gerekir: Guatr’a bağlı yutma güçlüğü ve ses kısıklığı (ameliyat öncesinde ses tellerinin fonksiyonları araştırılmalı) gibi bası semptomlarının olması, nodüllerden birisinde kanser belirlenmesi, nodüllerde kanser şüphesi olması (foliküler neoplazm durumunda), nodülün çapında giderek artan bir büyüme görülmesi, çok nodüllü (multinodüler) guatr durumunda hipertiroidi olması ve kozmetik kusur yaratmasıdır.
Size ‘TMNG Operasyon için Genel Cerrahi kontrolü önerildi’ denilirken TMNG: toksik multinodüler (çok nodüllü) guatr’ın kısaltmasıdır. Yukarıda da belirtildiği gibi bu guatr hastalığında ameliyat gerektiren durumlar arasında yer alır.
Saygılarımla,
Dr. Korhan Taviloğlu
Genel Cerrahi Profesörü
www.genelcerrah.com
www.drtaviloglu.tv
