Anismus nedir?
Dışkılamada görev yapan dış makat kası ve puborektal kasın uygun çalışmamasına anismus adı verilir. Normal bir dışkılama işlemi sırasında dışkı ve gazı tutmayı sağlayan bu kasların gevşemesi gerekir. Dışkılama sırasında, dış makat kası ve puborektal kasta bu gevşemenin olmaması ve tam tersine kasılma yapmaları anismus olarak adlandırılır. Anal sfinkter dissinerjisi (makat kası uyumsuzluğu), spastik pelvik taban sendromu, dissinerjik defekasyon (uyumsuz dışkılama), paradoksal puborektal kontraksiyon (zıt puborektal kasılma) ve pelvik taban dissinerjisi (çatı kemiği tabanı uyumsuzluğu) anismus ile eş anlamlı olarak kullanılır.

Anismus neden olur?

• Çocuk hastalarda encoprezis varsa % 35-50 arasında görülür
• Sıklıkla nedeni bilinmemektedir.
• Rektosel
• Makat sarkması (rektal prolapsus)
• Rektal intussusepsiyon
• Soliter rektal ülser sendromu
• Cinsel istismar

Anismus nasıl belirti verir?
Anismus zor dışkılama ile kendini belli eder. Ayırt edici belirtisi ise dışkının makatın ağzına gelip, bir türlü dışarıya atılamamasıdır. Burada dışkı adeta makat çıkışına dek gelir ve orada bir tıkanma yaşar. Bu hastalar sıklıkla cinsel yaşamlarında mutsuzluk yaşarlar. Ancak, çok benzer yakınmalar; rektal inertia, makat çatlağı (anal fissür) ve basur (hemoroid) gibi hastalıklarda da görülebilir. Birçok kişide anismus sorunu olmasına karşın belirti vermeyebilir.

Anismus tanısı nasıl konulur?
Anismus kadınlarda daha sık görülür ve bazı vakalar cinsel istismar nedeniyle oluşabilir. Çocuklarda ise doğumdan itibaren görülebilir ve bu konu ile Çocuk Cerrahları ilgilenir. Özellikle bağırsak cerrahisi (kolorektal cerrahi, proktoloji, kolo-proktoloji) konusunda deneyimli hekimler (kolorektal cerrah, proktolog), anismus tanısını büyük ölçüde muayene sırasında koyarlar. Ancak, bu tanıyı bazı tetkikler ile pekiştirmek gerekir. Burada kullanılan tetkik yöntemleri şunlardır:

• Anoskopi: makat kanalının anoskop ile incelenmesi işlemidir.
• Rektoskopi: rektumun rektoskop ile incelenmesi işlemidir.
• Sigmoidoskopi: kalın bağırsağın sol bölümünün endoskopi ile incelenmesi işlemidir.
• Kolonoskopi: kalın bağırsağın tümünün endoskopi ile incelenmesi işlemidir.  Ek olarak biyopsiler alınmasına olanak verir.
• Defekografi: Makat içine bir alet yardımı ile röntgende görülen macun şeklinde bir madde vererek video ve film çekilmesi işlemidir.
• MR defekografi: Defekografi tetkikinin MR (manyetik rezonans) veya MRG (manyetik rezonans görüntüleme) adı verilen aletle gerçekleştirilmesi işlemidir.
• Kolorektal geçiş zamanı: Hastaya röntgende görülebilen (radyo-opak) madde ile işaretli 24 adet kapsül yutturulur, 5. günde röntgen çekilir ve böylelikle kapsüllerin bağırsağın hangi bölümüne kadar geldiği anlaşılmaya çalışılır.
• Anorektal manometri: makat ve pelvik taban kaslarının kasılma ve gevşeme basınçlarını ölçen bir tetkiktir.
• Balon atılım testi: makat içine içi su dolu balon yerleştirilerek, hastanın bunu dışarı atması istenilir, bu sayede dışkılama yeteneği hakkında fikir edinilir.
• Pelvik taban floroskopisi: ağızdan, vajinadan ve rektumdan röntgende görülen (radyopak) madde verielrek gerçekleştirilen röntgen tetkikidir.

Anismus’un hangi tipleri vardır?

• Tip I: zıt makat kasılması (paradoksal anal kontraksiyon)
• Tip II: dışkı atılımının sorunlu olması
• Tip III: dışkı atılımının yeterli olması fakat makat gevşemesinin sorunlu olması

Anismus hangi komplikasyonlara yol açar?

• Dışkı taşlaşması: Anismus tedavi edilmediği takdirde aşırı sert dışkı oluşmasına (taşlamış dışkı veya fekal impaksiyon) neden olur.
• Megarektum: Anismus aşırı ıkınmaya neden olarak rektum adı verilen kalın bağırsağın makat kanalı ile birleşen kısmında genişlemeye neden olur ki, bu durum megarektum olarak adlandırılır.
• Enkoprezis: istemsiz olarak dışkı kaçırma durumudur.

Anismus tedavisi nasıl gerçekleştirilir?

• Kegel egzersizleri: bir sandalyeye oturulur, eller ile bacaklar tutulur, derin nefes alınır. Nefes verilirken popo kasları karına doğru kaldırılarak gevşetilir ve bir defada 10-20 kez bu egzersiz tekrarlanır. Kegel egzersizlerinin günde en az 75 kez bir dönem yapılması sonucunda anismus sorununun rahatladığı bilinmektedir.
• Biofeedback: iç organları güçlendiren ve pelvik taban kaslarını gevşetmeye yarayan egzersizlerdir. Zaman alan pahalı bir yöntemdir. Bu tedavi ile ıkınma süresi kısalır, dışkı çıkışı kolaylaşır ve dışkı sıklığı artar.
• Botoks enjeksiyonu: Puborektal kasa Botoks enjekte edilerek anismus tedavisinde olumlu sonuçlar alınmaktadır.

Eskiden puborektal kasın kesilmesi ile anismus tedavisi sağlanacağına inanılırken, günümüzde bu yöntemin yararlı olmadığının anlaşılması nedeniyle terk edilmiştir.

Anismus tedavisi için hangi bölüme başvurmak gerekir?
Anismus tedavisi Genel Cerrahi Uzmanları tarafından gerçekleştirilir. Bağırsak ve makat hastalıkları üzerine yoğunlaşan Genel Cerrahlara proktoloji uzmanı, kolorektal cerrah veya proktolog ve bu bölüme ise kolorektal cerrahi veya proktoloji servisi adı verilir.

Anahtar kelimeler: anismus, puborektal kas, dışkı tutma, gaz tutma, fekal kontinens, gaz kontinensi, anal sfinkter dissinerjisi, spastik pelvik taban sendromu, dissinerjik defekasyon, paradoksal puborektal kontraksiyon, pelvik taban dissinerjisi, zor dışkılama, kabızlık, rektal inertia, makat çatlağı, anal fissür, basur, hemoroid, paradoksal anal kontraksiyon, enkoprezis, taşlamış dışkı, fekal impaksiyon, megarektum, enkoprezis, Kegel egzersizleri, biofeedback, Botoks enjeksiyonu, kolorektal cerrah, proktolog, kolorektal cerrahi, proktoloji, proktoloji uzmanı

Kaynaklar
www.makattacatlak.com
www.tkrcd.org.tr
www.genelcerrah.com
www.makatkanamasi.com
www.hemoroidbilgisi.com
www.barsakcerrahisi.com
www.babycenter.com
http://pregnancy.about.com
www.womenshealthcaretopics.com
http://hemorrhoidsandpregnancy.org
www.medicinenet.com
www.emedicine.medscape.com
www.emedicinehealth.com