Randevu: (0212) 219 84 84 / (0530) 326 06 96
       

Defekografi   

Video'yu izlemek için tıklayınız. Foruma gitmek için tıklayınız.
İlgili Videolar
Defekografi nedir?
Makat kanalının (anal kanal) ve rektum adı verilen kalın bağırsağın makat ile birleşen kısmının boşalması esnasında video eşliğinde röntgen ile görüntülenmesi işlemidir. Zor dışkılama, kronik kabızlık veya dışkı kaçırma gibi durumlarda, dışkılama kalitesinin görüntülenmesi amacı ile gerçekleştirilir. Genel bilgi olarak sindirim sistemi sorunları ile doktora başvuran hastaların % 10-20’sinde dışkılama fonksiyonuna ait sorunlar olduğu bilinmektedir. Bu tetkik yöntemi, video-defekografi ve defekasyon proktografisi olarak ta adlandırılır. Aynı işlem bilgisayarlı tomografi (BT defekografi) veya manyetik rezonans görüntüleme cihazı (MR defekografi) ile de gerçekleştirilebilir. Benzer şekilde sintigrafi tekniği ile de dışkılama fonksiyonu araştırılabilir ve bu şekilde makat ve rektum arasındaki açı (anorektal açı) ölçülebilir.

Defekografi işlemi öncesinde ne tür bir hazırlık yapılır?
İşlem öncesinde dışkının uzaklaştırılması amacı ile makat yolu ile lavman yapılır. Bazı olgularda, işlemden bir gün önce, sodyum fosfat, müshil, mannitol veya polietilen glikol gibi maddelerle bağırsak hazırlığı yapmak gerekebilir.

Defekografi nasıl gerçekleştirilir?
Makattan içeriye plastik bir enjektör aracılığı ile baryum adlı kireç veya macun gibi röntgende görülebilen madde (80-200 ml) verilir, bazen baryum içine patates nişastası da katılır. Mesane ve hazne (vajina) özel bir ilaçlı sıvı (suda eriyen kontrast madde) ile doldurulur. Ayrıca hastaya ağızdan baryum içirilerek ince bağırsağın da görülmesi sağlanabilir, bu özellikle rektosel araştırmasında önemlidir. Hasta defekografi iskemlesi veya komot adı verilen, altında lazımlık olan iskemleye oturtturulur ve dirseklerini dizlerinin üzerine koyarak ıkınması istenilir. Defekografi iskemlesinin tam olarak röntgen cihazının önüne yerleştirilmesi ve hastanın kalça kısmının ve kaba etlerinin tümü ile görüntü içine alınması gerekmektedir. Ikınma işlemi sırasındaki rektum adı verilen kalın bağırsağın son kısmının hareketleri (peristaltizm) bir videoya kaydedilir. Bu şekilde, makat kaslarının dinlenme, sıkma ve itme sırasındaki durumu anlaşılabilir. Böylelikle, makat bölgesinin hem anatomik, hem de fizyolojik bozuklukları anlaşılabilir. Sağlıklı kişilerde rektumun boşalması birkaç saniye içinde olurken, makat sarkması durumunda bu süre 30-90 saniye civarında olmakta ve rektumun makat kanalı (anal kanal) içine doğru sarktığı gözlenmektedir.

Zaki tekniği: basınçla baryumu içeriye veren bir cihaz yardımı ile yapılır. Düşük bir oranda baryum aşırı miktarda ve kontrolsüz olarak boşalarak rektumda delinmeye yol açabilir.

Chang tekniği: makat kanalına (anal kanal) baryum verilir ve hastaya dışkılama hissi gelince bilgi vermesi telkin edilir. Hastada dışkılama hissi uyanınca, daha önce verilmiş olan baryumun üçte biri kadar daha verilir. Tekrar dışkılama hissi gelince, oturağa dışkılama yapması istenilir.

Abe asist tekniği: nadiren tercih edilir. Doktor parmağını hastanın makatının içine yerleştirir ve dışkılama eylemini başlatmak için uyarır.

Defekografi hangi hastalıklarda yapılır?

  • Kronik kabızlık: kronik kabızlık sorununun değerlendirilmesinde en etkili yöntem defekografidir.
  • Rektal prolapsus: makat sarkması durumu
  • Rektosel: rektum adı verilen kalın bağırsağın son kısmının hazne (vajina) içine fıtıklaşması. 2 cm’in altında olan fıtıklaşmalar çoğu zaman belirti vermezken, 2 cm’in üzerinde olanlar dikkatle değerlendirilmelidir.
  • Sistosel: mesanenin hazne (vajina) içine fıtıklaşması
  • Anismus: iç makat kasında (internal anal sfinkter) dışkılama sırasında gevşemenin gerçekleşmemesi ve aşırı kasılma olması durumudur. Defekografide makat çıkışı şişenin ağzı şeklinde bir görüntü verir.
  • Açıklanamayan makat ve kalça ağrıları: bu durum pelvik (leğen kemiği) taban ağrıları veya pelvik taban fonksiyon bozukluğu olarakta adlandırılır. Bunlar hastalar açısından bezdirici olan ağrılardır.
  • Dışkı ve gaz kaçırma: Hafif şeklinde gaz kaçırma (gaz inkontinensi) ve ileri şeklinde sıvı veya katı dışkı kaçırma (fekal inkonitens) olarak incelenir.

Defekografi nasıl yorumlanır?
Defekografi sonuçlarına göre Amerikan Gastroenteroloji Derneği’nin sonuçları değerlendirme önerisi şu şekildedir.

1. huzursuz bağırsak sendromu (İBS)
2. Yavaş geçişli kabızlık
3. Tıkayıcı tipte dışkılama
4. Yavaş geçişli kabızlık ve tıkayıcı tipte dışkılamanın birlikte olduğu durum
5. Organik kabızlık
6. Diğer hastalıklara bağlı olarak gelişen kabızlık (hipotiroidi vb.).

Bu değerlendirme sırasında; dinlenme halinde iken makatın açık veya kapalı olması, dinlenme sırasında pelvik tabanın konumu, ilacı boşaltma süresi, pubokoksigeal çizgi, pubosakral çizgi, makat kanalı uzunluğu (makat girimi veya anal verge ile rektum adı verilen kalın bağırsağın kıvrımlı kısmı arasında yer alan düz bağırsak bölümü), puborektal kasın uzunluğu, boşaltma sırasında makat ile arka rektum arasındaki açı (anorektal açı), rektosel veya intususepsiyon (rektum içine veya makat içine sucuk gibi fıtıklaşması) varlığı gibi kriterler değerlendirilir. Makat kanalı uzunluğu ortalama olarak erkeklerde 22 mm ve kadınlarda 16 mm uzunluğunda olup, makatı sıkma sırasında 1 mm kadar uzadığı bilinmektedir. Çeşitli çalışmalarda, standart defekografinin tanıya yönelik katkısının % 20-70 civarında olduğu, buna karşın MR defekografi ile bu değerin % 0-40 arasında gösterilmiştir.

Pelvik taban sorunları
1. Ön boşluk sorunları: idrar yolu yakınmaları, sistosel ve idrar kaçırma
2. Orta boşluk sorunları: rahim sarkması
3. Arka boşluk sorunları:
Kabızlık
Gaz ve dışkı kaçırma
Rektosel: rektum ön duvarının rektovajinal septum’dan 3 cm’den fazla vajina’ya doğru fıtıklaşması
Makat sarkması (rektal prolapsus)

Bu tür kronik kabızlık durumlarında ek olarak, hastaya röntgende görülebilen özel işaretli kapsüller (marker) yutturulur ve ‘kalın bağırsak geçiş zamanı’ ölçülür. Makat kaslarının kasılma yeteneğini ve kalın bağırsağın son kısmı olan rektumun genişleme yeteneğini ölçmeye yarayan bir test olan anorektal manometri istenilebilir. Makatı kontrol eden kasların duyarlılığı, dışkılama eylemi sırasında sinirlerin durumunu araştırmak için anorektal elektromiyografi (EMG) istenilebilir. Aynı şekilde, dışkılama eylemini gerçekleştiren kasların durumunu araştırmak için endorektal veya endoanal ultrasonografi (ERUS) yapılabilir.

Anahtar kelimeler: defekografi, proktografi, video-defekografi, defekasyon proktografisi, zor dışkılama, dışkılama zorluğu, dışkılama güçlüğü, kronik kabızlık, dışkı kaçırma, gaz kaçırma, fekal inkontinens, gaz inkontinensi, BT defekografi, MR defekografi, anorektal açı, sodyum fosfat, müshil, mannitol, polietilen glikol, bağırsak hazırlığı, baryum, dinlenme basıncı, sıkma basıncı, itme basıncı, Zaki tekniği, Chang tekniği, Abe asist tekniği, rektosel, kronik kabızlık, konstipasyon, makat sarkması, rektal prolapsus, rekstosel, sistosel, anismus, huzursuz bağırsak sendromu, huzursuz barsak sendromu, irritabıl bağırsak sendromu, irritabıl barsak sendromu, İBS, tıkayıcı tipte dışkılama, obstrüktif defekasyon, pubokoksigeal çizgi, pubosakral çizgi, anal verge, rektal intususepsiyon, kalın bağırsak geçiş zamanı, colon transit time, anorektal manometri, anal manometri, endorektal ultrasonografi, ERUS, endoanal ultrasonografi, EAUS, anorektal elektromiyografi, anorektal EMG
 

     
             
     
             
     
             
     
             
     
             
     
             
     


Kaynaklar
1. Poncelet E, Rock A, Quinton JF, et al. Dynamic MR defecography of the posterior compartment: Comparison with conventional X-ray defecography. Diagn Interv Imaging 2017; 98 (4): 327-332.
2. Verma A, Misra A, Ghoshal UC. Effect of biofeedback therapy on anorectal physiological parameters among patients with fecal evacuation disorder. Indian J Gastroenterol 2017 Feb 18. doi: 10.1007/s12664-017-0731-y.
3. Al-Najar MS, Ghanem AF, AlRyalat SA, et al. The usefulness of MR defecography in the evaluation of pelvic floor dysfunction: our experience using 3T MRI. Abdom Radiol (NY) 2017 Apr 6. doi: 10.1007/s00261-017-1130-7.
4. Benezech A, Cappiello M, Baumstarck K, et al. Rectal intussusception: can high resolution three-dimensional ano-rectal manometry compete with conventional defecography? Neurogastroenterol Motil 2017; 29 (4). doi: 10.1111/nmo.12978. Epub 2016 Nov 27.
5. Gonçalves AN, Sala MA, Bruno RC, et al. Defecography by digital radiography: experience in clinical practice. Radiol Bras 2016; 49 (6): 376-381.
6. Ratz V, Wech T, Schindele A, et al. Dynamic 3D MR-Defecography. Rofo 2016; 188 (9): 859-863.
7. Hassan HH, Elnekiedy AM, Elshazly WG, et al. Modified MR defecography without rectal filling in obstructed defecation syndrome: Initial experience. Eur J Radiol 2016; 85 (9): 1673-1681.
8. El Sayed RF, Alt CD, Maccioni F, et al, ESUR and ESGAR Pelvic Floor Working Group. Magnetic resonance imaging of pelvic floor dysfunction - joint recommendations of the ESUR and ESGAR Pelvic Floor Working Group. Eur Radiol 2016 Aug 3.
9. Gazzani SE, Marcantoni EA, Capretti G, et al. Defecography: a still needful exam for evaluation of pelvic floor diseases. Acta Biomed 2016 Jul 28;87 Suppl 3:34-9.
10. van Iersel JJ, Formijne Jonkers HA, Verheijen PM, et al. Comparison of dynamic magnetic resonance defecography with rectal contrast and conventional defecography for posterior pelvic floor compartment prolapse. Colorectal Dis 2016 Nov 21. doi: 10.1111/codi.13563.
11. Benezech A, Cappiello M, Baumstarck K, et al. Rectal intussusception: can high resolution three-dimensional ano-rectal manometry compete with conventional defecography? Neurogastroenterol Motil 2016 Nov 27. doi: 10.1111/nmo.12978.
12. Seong MK, Kim TW. Significance of defecographic parameters in diagnosing pelvic floor dyssynergia. J Korean Surg Soc 2013; 84 (4): 225-230.
13. Murad-Regadas SM, Bezerra LR, Silveira CR, et al. Anatomical and functional characteristics of the pelvic floor in nulliparous women submitted to three-dimensional endovaginal ultrasonography: case control study and evaluation of interobserver agreement. Rev Bras Ginecol Obstet 2013; 35 (3): 123-129.
14. Schreyer AG, Paetzel C, Fürst A, et al. Dynamic magnetic resonance defecography in 10 asymptomatic volunteers. World J Gastroenterol 2012; 18 (46): 6836-6342.
15. Kim AY. How to interpret a functional or motility test - defecography. J Neurogastroenterol Motil 2011; 17 (4): 416-420.
16. Maglinte DD, Bartram CI, Hale DA, et al. Functional imaging of the pelvic floor. Radiology 2011; 258 (1): 23-39.
17. Reiner CS, Tutuian R, Solopova AE, et al. MR defecography in patients with dyssynergic defecation: spectrum of imaging findings and diagnostic value. Br J Radiol 2011; 84 (998): 136-144.
18. Baek HN, Hwang YH, Jung YH. Clinical Significance of Perineal Descent in Pelvic Outlet Obstruction Diagnosed by using Defecography. J Korean Soc Coloproctol 2010; 26 (6): 395-401.
19. Cho HM. Anorectal physiology: test and clinical application. J Korean Soc Coloproctol 2010; 26 (5): 311-315.
20. Okamoto N. Correlations of anatomical parameters in dynamic pelvic CT and conventional defecography for patients with rectal prolapse. Keio J Med 2008; 57 (4): 205-210.
21. Denoya P, Sands DR. Anorectal physiologic evaluation of constipation. Clin Colon Rectal Surg 2008; 21 (2): 114-121.
22. Perniola G, Shek C, Chong CC, et al. Defecation proctography and translabial ultrasound in the investigation of defecatory disorders. Ultrasound Obstet Gynecol 2008; 31 (5): 567-571.
23. Bassotti G, Bellini M, Pucciani F, et al. An extended assessment of bowel habits in a general population. World J Gastroenterol 2004; 10 (5): 713-716.
24. Savoye-Collet C, Savoye G, Koning E, et al. Defecography in symptomatic older women living at home. Age Ageing 2003; 32 (3): 347-350.
25. Roos JE, Weishaupt D, Wildermuth S, et al. Experience of 4 years with open MR defecography: pictorial review of anorectal anatomy and disease. Radiographics 2002; 22 (4): 817-832.
26. Bertschinger KM, Hetzer FH, Roos JE, et al. Dynamic MR imaging of the pelvic floor performed with patient sitting in an open-magnet unit versus with patient supine in a closed-magnet unit. Radiology 2002; 223 (2): 501-508.
27. Lamb GM, de Jode MG, Gould SW, et al. Upright dynamic MR defaecating proctography in an open configuration MR system. Br J Radiol 2000; 73 (866): 152-155.

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Güncelleme tarihi: 12.06.2017


Foruma gitmek için tıklayınız. Geri

Uzmanlık Alanları:
Kolorektal Cerrahi
Proktoloji
Kolonoskopi