Özel Sekreter ve Randevu: (0530) 326 06 96
     

Makatta Ağrı   

Video'yu izlemek için tıklayınız. Foruma gitmek için tıklayınız.

Makatta ağrı (proktalji) neden olur?

Makat ağrısı tipleri nelerdir?

  • Dışkılama sonrasında gelişen ve bazen dakikalarca ve bazen de saatlerce devam eden bıçak saplanır veya jilet keser bir ağrının varlığında makat çatlağı, hemoroid veya makat siğili akla gelmelidir.
  • Uykudan uyandıracak şiddette bir makat ağrısı durumunda, makat apsesi akla gelir.
  • Şiddetli ve kramp tarzındaki bir makat ağrısı durumunda proktalgia fugax düşünülmelidir.
  • Sürekli bir makat ağrısı durumunda sırt ağrısı ve omurilik basısı olabilir.

Makat çatlağı ağrısının özelliği nedir?
Makat çatlağı, makat ağrısına en sık yol açan nedendir. Sıklıkla arka yüzde gelişen bir çatlak, yırtık yada yarık nedeniyle, özellikle dışkılama sonrasında, yırtılır gibi bir ağrı hissedilmesine neden olur. Makat çatlağı, hamilelikte ve doğum sonrasındaki 4-6 hafta içinde gelişir. Kabızlıktan kaçınmak, sebze ve meyvelerden bol miktarda lif alımı ağrının azaltılmasına yardımcı olur. Tedavide; oturma banyosu, gliseril trinitrat krem, diltiazem tedavisi ve Botulinum toksini (Botoks tedavisi) % 70-90 arasında yararlı olur. Bu tür tedavilerden 3-4 ay sonra, makat çatlağı % 30-40 oranında nüks ettiğini bilmekte yarar vardır.

Hemoroid hangi durumlarda ağrı yapar?
Basur veya hemoroidin pıhtılaşmasına ‘tromboze hemoroid’ adı verilir. Bu durumda ilk 48 saat içinde pıhtının bir cerrah tarafından boşaltılması yarar sağlar.

Herpes virüs enfeksiyonun özelliği nedir?
Cinsel temas ile bulaşan Herpes virüs enfeksiyonunun neden olduğu ağrı sıklıkla makat çatlağı ile karışır.

Proktalgia fugax nedir?

  • Proktalgia fugax, nedeni bilinmeyen ve makat kanalında derinde kramp tarzında sıklıkla saniyeler, dakikalar ve hatta yarım saate kadar sürebilen ve yanlışlıkla dışkılama gereksinimi olarak yorumlanabilen bir ağrıdır. Sıklıkla, proktalgia fugax ağrısı 20 dakikadan kısa sürer, 20 dakikadan uzun olan ağrılarda ise ‘Levator ani sendromu’ düşünülür.
  • Sağlıklı kişilerde kadınlarda ortalama % 17 ve erkeklerde % 9 oranında görüldüğü belirlenmiştir.
  • Geçmişte levator ani kasının aşırı kasılması nedeniyle oluştuğu düşünülmesine rağmen, günümüzde ağrı için belirli bir uyaran olmadığı görüşü kabul görmektedir.
  • Ataklar sıklıkla bağırsak boş iken görülür ve ataklar arasında ağrı görülmez ve toplamda yılda 5-6 kez tekrarlar.
  • Kadınlarda, erkeklere oranla daha sık olarak görülür.
  • Ağrı vakaların bir bölümünde gün içinde, diğerlerinde ise gecenin ortasında görülür. Ağrı gece uykudan uyandırabilir ve erkeklerde aynı anda sertleşme (ereksiyon) olabilir. Makat ağrısı, bazı erkeklerde cinsel temas sonrasında görülebilir.
  • Hastalarda sıklıkla, endoanal ultrasonografi (EAUS) veya endorektal ultrasonografi (ERUS) ile iç makat kası (internal anal sfinkter) ve dış makat kasında (eksternal anal sfinkter) kalınlaşma görüldüğünden, birçok hekim tarafından iç makat kası veya pudendal sinir bozukluğu nedeniyle oluştuğu düşünülür.
  • Anorektal manometri incelemesinde ise: makat kanalı (anal kanal) içi maksimum basınç artmış ve elektriksel dalga hızı yavaşlamış olarak belirlenir.

Levator ani sendromu nedir?

  • Daha çok kadınlarda görülen ve makatı desktekleyen pelvik taban adı verilen levator ani kas grubunun spazmlar halinde kasılması durumudur.
  • Neden geliştiği bilinmemektedir ve sıklıkla 20 dakika veya daha uzun süre boyunca şiddetli bir makat bölgesinde ağrı ile kendini belli eder.
  • Hastalar ağrıyı otururken daha fazla hissederler.
  • Ağrı ile mücadelede, sıcak su ile oturma banyosu, makat kasları üzerine elle masaj yapılması ve İbuprofen veya Naproksen grubu ağrı kesici ilaçlar yararlıdır.

Makatta ağrı durumunda ne tür tetkikler yapılır?

  • Endoskopi: Anoskopi ile sadece makat kanalı içi, rektoskopi ile sadece rektum denilen kalın bağırsağın makattan 25 cm ilerisine dek, sigmoidoskopi ile kalın bağırsağın sol yarısı ve kolonoskopi ile kalın bağırsağın tamamı görünütülenip, bir sorun varsa parça alınıp tanı konulabilir. Böylelikle, makat ağrısına neden olabilen makat ve rektum tümörleri, proktit, iltihabi bağırsak hastalıkları vb. birçok neden dışlanmış olur.
  • Defekografi: radyolojik bir görüntüleme tekniği olan video-defekografi ile makat kanalı içindeki rektosel, rektal prolapsus vb. durumlar açıklığa kavuşturulur ve farklı bir sorun olmadığından emin olunur.
  • Anorektal manometri: Makat etrafındaki kasların gücünü ve fonksiyonunu araştırmada anorektal manometri çok yararlı bir tetkik yöntemidir. Bu tetkikte makatı kontrol eden kasların istirahat ve kasılma halindeki basınçları ölçülerek değerlendirme yapılır ve böylelikle anismus vb. hastalıklar dışlanmış olur.
  • EAUS veya ERUS: Özellikle anal kanal veya rektumda tümörleri dışlamakta ve iç makat kası (internal anal sfinkter) ve dış makat kasının (eksternal anal sfinkter) fonksiyonlarının değerlendirilmesinde endoanal ultrasonografi (EAUS) veya endorektal ultrasonografi (ERUS) gayet etkilidir.

Makatta ağrı durumunda ne tür tedaviler uygulanır?
1. Basit önlemler:

  • Ağrıdan korunmak için kadınlarda kadınlık organının (vajina) arkasına doğru ve erkeklerde ise penis köküne doğru banyonun kenarına oturmak yada bir tenis topu üzerine oturmak fayda sağlar.
  • Topuklara değme şeklinde gevşeme egzersizleri çok yarar sağlar.
  • Makat kenarına her iki taraftan parmaklar ile yumuşak bir şekilde günde ortalama 50 kez masaj yapılması puborektal kas adı verilen bu bölgede kasılmaya yol açan kasta rahatlama sağlar.

2. Oturma banyosu ve buz uygulaması:
Sıcak su ile oturma banyosu ve dönüşümlü olarak paketlenmiş buz uygulaması yarar sağlar. Oturma banyosunu, günde 5-6 kez 15-20 dakika süre ile sıcak su içine oturarak yapmak yarar sağlar. Yaz aylarında denize veya havuza girmek yarar sağlar.

3. İlaçlar:

  • Asetaminofen, Parasetamol, İbuprofen veya Naproksen türü ağrı kesici ilaçlar ağrıları dindirmede yararlıdır.
  • Diazepam adlı sakinleştirici ilacın da etkili olduğu görülmüştür.
  • Proktalgia fugax tedavisinde aslen salbutamol veya albuterol adlı astım ilaçları ve Klonidin adlı tansiyon ilacı kullanılmaktadır, ancak Proktalgia fugax’ı kesin olarak tedavi ettiği bilinen bir ilaç yoktur.
  • Nitrogliserinli krem (% 0.2 veya % 0.4’lük) veya gliseril trinitrat krem ile masaj makat kaslarında gevşeme yaparak, çok yarar sağlar.
  • Diltiazem: makat kaslarında gevşemeye neden olur.

4. Botoks tedavisi
Bazı vakalarda Botulinum toksini (Botoks) enjeksiyonu etkili olduğu bilinmektedir.

5. Pudendal sinir bloğu
Pudendal sinir blokajının yani makat bölgesine giden ağrı sinirinin bazı kimyasal maddeler verilerek dondurulmasının, bazı vakalarda etkili olduğu bildirilmiştir. 2005 yılında Takano, proktalgia fugax sorunu olan 68 hastaya pudendal sinir bloğu uygulamış ve hastaların % 65’inde yakınmaların tamamen kaybolduğunu ve % 25’inde ise azaldığını belirlemişlerdir.

Makatta ağrı durumunda nasıl bir yol izlemelidir?
Makat ağrısı durumunda kişilerin tek yapmaması gereken, kendi kendine tedavi yöntemleri aramaktır. Burada en yararlı olacak davranış mutlaka konunun uzmanı olan bir Genel Cerraha başvurmaktır. Bu konu ile yoğun olarak uğraşan cerrah grubuna, proktolog veya kolorektal cerrah adı verilir ve Genel Cerrahi’nin bu bölümüne ise kolorektal cerrahi, koloproktoloji veya proktoloji adları verilir.

Anahtar kelimeler: makat çatlağı, anal fissür, hemoroid, basur, mayasıl, tromboze hemoroid, gebelikte hemoroid, gebelikte makat çatlağı, hamilelikte hemoroid, hamilelikte makat çatlağı, babasıl, diyare, ishal, Proktalgia fugax, Levator ani sendromu, makat kanseri, anal kanser, anüs kanseri, anüs ca, anal ca, rektum kanseri, rektum ca, makat apsesi, anal apse, anorektal apse, perianal apse, makat fistülü, anal fistül, anorektal fistül, perianal fistül, anal kriptit, proktit, rektit, ülseratif kolit, Crohn hastalığı, anismus, Herpes virüs enfeksiyonu, makat siğili, anal kondilom, kondiloma akuminata, makat yolu ile cinsel temas, anal seks, arkadan ilişki, koksikodin, fekal impaksiyon, perianal hematom, makat bölgesinde kanama, makatta kaşınma, makatta kaşıntı, pruritus ani, soliter rektal ülser sendromu, makat bölgesi yaralanması, Botulinum toksini, Botoks tedavisi, gliseril trinitrat krem, tromboze hemoroid, hemoroid pıhtılaşması, kolorektal cerrahi, koloproktoloji, proktoloji, proktolog, kolorektal cerrah, defekografi, anorektal manometri, anoskopi, rektoskopi, sigmoidoskopi, kolonoskopi, endorektal ultrasonografi, endoanal ultrasonografi, ERUS, EAUS, nitrogliserin krem, gliseril trinitrat krem

Kaynaklar
1. www.makattacatlak.com
2. www.tkrcd.org.tr 
3. www.genelcerrah.com 
4. www.makatkanamasi.com 
5. www.hemoroidbilgisi.com 
6. www.medicinenet.com 
7. www.emedicine.medscape.com 
8. www.emedicinehealth.com 
9. Gordon PH. Miscellaneous Entities. In: Principles and Practice of Surgery for the Colon, Rectum, and Anus p 1267-1298. Eds: Gordon PH, Nivatvongs S, Informa, 2007, USA.
10. Takano M. Proctalgia fugax: caused by pudendal neuropathy? Dis Colon Rec- tum 2005; 48:114–120.


Foruma gitmek için tıklayınız. Geri

Uzmanlık Alanları:
Genel Cerrahi
Kolorektal Cerrahi
Laparoskopik Cerrahi
Kanser Cerrahisi
Robotik Cerrahi
Endoskopi
Meme Hastalıkları