Makatta Çatlak (Anal Fissür) İçin Ameliyatsız Tedavi

Makat çatlağı, makat yırtığı veya anal fissür tedavisinde öncelikle, basit önlemler ve ameliyatsız tedaviler denenir ve şayet bunlar başarılı olmazsa ameliyat önerilir.

Basit önlemler

  1. Diyet düzenlemeleri: posa bırakan gıdalar ve günde 2 Lt gibi su tüketilmesi, acı, ekşi ve baharatlı gıdaların kısıtlanması ve günde 20-25 gram civarında lif tüketilmesi çok etkili olmaktadır. Bu anlamda bitkisel lif takviyelerinin çok etkili olduğu bilinmektedir.
     
  2. Oturma banyosu: ılık su içinde (24-37oC), günde iki kez 15 dakika süreli oturma banyosu yapılması çok yararlıdır. Oturma banyosunun havuz veya deniz suyu içinde yapılması çok kolaylıklar sağlar. Makat bölgesindeki ağrıyı hafifletmek için oturma banyosu ile ortalama 5 dakika süre ile buz kompresinin ile ardışık olarak uygulanması, çok etkilidir.
     
  3. Dışkı yumuşatıcılar: Dışkı yumuşatıcı ilaçların sert dışkının çatlağı daha fazla tahriş etme etkisini azalttıkları bilinmektedir. Ancak, ishal durumunun da makat çatlağına neden olduğu bilindiğinden, bu tedavi asla gelişigüzel değil, mutlaka doktor kontrolünde uygulanmalıdır.
     
  4. Kortizonlu kremler: çok yaygın olarak kullanılırlar, bazılarında aneztezik madde de bulunur.
     
  5. Çinko oksit: bebeklerin pişiklerinde de kullanılan ve makat çatlaklarında çok etkili oldukları bilinen kremlerdir.
     
  6. Lokal anestezik kremler: bölgesel olarak ağrıyı ve spazmı azaltmaya yararlar.
     
  7. Nitrogliserinli (gliseril trinitrat) krem: Sağlıklı bir kişide dışkılama eylemi sırasında iç makat kasını gevşeterek ve dışkının daha rahat tahliye edilmesine olanak sağlarlar. Buna karşın makat çatlağı veya yırtığı olan kişilerde iç makat kası veya internal anal sfinkter istemsiz olarak kasılı kalır ve bu da dışkılama eylemi sırasında hastalarda ‘cam kesiği veya jilet ile kesiği’ türünde kötü bir his ve saatlerce devam edebilen şiddetli makat ağrısına neden olabilir. % 0.2'lik veya % 0.4'lük Nitrogliserin içeren kremler, ilk olarak 1993 yılında O’Kelly ve ark. tarafından iç makat kasını gevşetmek amacı ile kullanılmış olup, o günden bu yana yaygın olarak başarı ile kullanılmaktadır. Genellikle günde iki kez kullanılmaları önerilir, fazla miktarda kullanıldığında tansiyonu düşürerek hastaların yaklaşık % 30’unda baş ağrısı, baş dönmesi, terleme ve baygınlık hissi gibi yakınmalar yapabilir. Uygulama sırasında parmaktan emilme olasılığına karşın eldiven ile veya kalın bir tahta veya plastik çubuk yardımı ile uygulanması bu tür yan etkileri azaltabilir.Çeşitli çalışmalarda nitrogliserin krem uygulaması sonrasında yakınmaların ortalama % 50 oranında gerilediği, ancak ardından olguların ortalama % 30'unda yakınmaların tekrarladığı belirlenmiştir.
     
  8. Kalsiyum kanal blokerleri: % 0.2-0.5 Nifedipin jel ve % 2 diltiazem gibi kremler aynı şekilde iç makat kasını gevşeterek çatlağı iyileşmesine katkı sağlayabilirler. Hastaların % 35’inde baş ağrısı, baş dönmesi, terleme ve baygınlık hissi gibi yakınmalar yapabilirler. Diltiazem krem ile yakınmaların % 80 oranında gerilediği, ancak sonradan olguların % 30'unda yakınmaların yeniden görüldüğü belirlenmiştir.
     
  9. Makat kası basıncını düşüren diğer ilaçlar: % 0.1 Bethenecol ve Dipiridamol
     
  10. Gümüş Nitrat tedavisi: Makat çatlağı veya yırtığına gümüş nitrat uygulaması ve bazen CO2 lazer ile yakılması anal fissür tedavisinde çok etkilidir.
  11. Alternatif tedaviler:
  • Arginin: kronik makat çatlağı hastalarında nitrik oksit’e dönüşerek damarları genişleterek iyileşmesine yardımcı olur.
  • Ayurveda
  • Karanfil: antiseptik özelliği ile makat çatlağını iyileştirmektedir.   
  • Akdiken
  • Şakayık
  • Sinameki
  • Ozon tedavisi
  • B vitaminleri: B2, B5, B2 vitaminlerinin eklenmesi
  • C vitamini
  • Çinko
  • Magnezyum sitrat
Cerrah tarafından muayenehane koşullarında uygulanan ameliyatsız tedaviler
  1. Botulinum toksini (Botoks): iç makat kasında geçici bir felç oluşturarak makattaki çatlağın iyileşmesine katkı sağlarlar.

  2. Makatın balon ile genişletilmesi: Bu teknik makatın bir balonlu kateter ile hava verilerek genişletilmesi prensibine dayanır, 2008 yılında Renzi ve ark. bu yöntemle makat çatlağının ameliyatsız tedavisinde başarılı sonuçlar elde ettiklerini bildirmişlerdir. Ancak, diğer çalışmalar ve sonuçlar bu bulguları desteklemediğinden rutin kullanıma girmemiştir. Geçmişte, metal bujiler ile benzer uygulama denenmiş, ancak hem işlemin çok ağrılı olması, hem de yüksek nüks oranları olması nedeniyle terk edilmiştir.
Makat çatlağı için Botoks tedavisi nasıl yapılır?

Ağırlıklı olarak kozmetik amaçlı kullanılan Botoks veya Botulinum toksini, 1994 yılından beri, makat çatlağı tedavisinde de kullanılmaktadır. Makat bölgesine 100 IU Botoks enjekte edilir.

Makat yırtığı Botoks tedavisinin avantajları nelerdir?
  • Makattaki çatlak ameliyatında sfinkterotomi adı verilen iç makat kasının kesilmesi işleminin gaz veya dışkı tutamama gibi yan etkilerinden kaçınmak için geçici felç yaratan Botoks uygulaması, yaygın olarak gündeme girmiştir.
  • Ameliyathane gerektirmez, muayenehane veya poliklinik koşullarında yapılır. 
  • İşlem sonrasında günlük aktiviteye aynen devam edilir.
Botoks, makat çatlağını nasıl tedavi eder?

Botoks veya Botulinum toksininin etkisi ortalama iki hafta içinde başlar ve 2-6 ay (ortalama 4 ay) süre ile iç makat kasında geçici felç oluşturur ve bu dönemde makatta oluşan gevşeme ile dışkı daha rahat geçmekte ve makat çatlağı yada yırtığı vücut tarafından kısmen iyileştirilmektedir. Bu sürenin sonunda hasta diyetine dikkat ettiğinde Botoks enjeksiyonunu tekrarlamak gerekmez, ancak değişik çalışmalarda, Botoks tedavisi sonrasında, zaman içinde ortalama % 50 oranında nüks geliştiği bildirilmiştir.   

Makat çatlağı için Botoks tedavisinin başarı oranı nedir?

Genellikle, makatta çatlak durumunda hastaların % 75’inde, Botoks tedavisi ile tam başarı, % 20’sinde kısmi başarı (yakınmaların yarı yarıya azalması) elde edilir. Makatta çatlak sorunu olan hastaların % 5-10’unda ise Botoks tedavisi sonuç vermez. Değişik çalışmalarda Botoks tedavisi ile ortalama % 50 oranında başarı elde edildiği bildirilmektedir.

Makat çatlağında Botoks tedavisi hangi hastalar için uygun değildir?
  • Gebeler
  • Emziren lohusalar
  • Makat fistülü varlığı
  • 18 yaştan genç olanlar
  • 70 yaşın üzerindeki hastalar (ameliyat için risk varlığında uygulanabilir)
Makat çatlağında Botoks tedavisi sonrasında ne tür sorunlar görülür?

Makat çatlağında Botoks tedavisi sonrasında nöbetçi meme kaybolur mu?
Hastaların büyük bir çoğunluğu nöbetçi memeden rahatsız olurlar ve Botoks tedavisi ile bunun kaybolacağı ümidine kapılırlar. Botoks makat kasında belirgin bir gevşeme sağlayarak makat çatlağının bulgularının düzelmesine neden olur, ancak nöbetçi veya bekçi meme (skin tag) kaybolmaz ve aynen yerinde kalır. Nöbetçi meme sadece ameliyat ile yok edilebilir.

Makat çatlağı için Botoks tedavisi başarılı olmazsa ne yapılır?

Makatta çatlak nedeni ile yapılan Botoks uygulamasından sonra, hastanın yakınmalarında iki ay içinde bir düzelme olmazsa ameliyat önerilir. Kısmi başarı elde edilen yani yakınmaların yarı yarıya azaldığı hastalarda ise, ikinci bir seans Botoks uygulaması yapmak gerekebilir. Bu seanstan sonrada başarı elde edilmezse, ameliyat önerilir.

Makat çatlağı tedavisinde Botoks toplam kaç kez yapılabilir?

Makatta çatlak için Botoks tedavisi uygulaması için estetik işlemlerde olduğu gibi herhangi bir sayı veya süre belirlenmemiştir. Makatın aşırı kasılma sorunu olan anismus tedavisinde aralıklarla birçok kez uygulayan merkezler vardır, ancak makat çatlağı için bu tür bir sayı belirtilmemiştir. Makat çatlağı hastalarında, Botoks tedavisi ile nüks meydana gelmesi durumunda, makat çatlağına bağlı sorunların gelişmesinden endişe edildiğinden, genellikle ameliyat yönünde karar alınır. Burada ana çekincenin iç makat kasının kesilmesi veya LİS tekniğine bağlı olarak hastada gaz veya dışkı kaçırma komplikasyonunun gelişmesi olduğundan, kasın kesilmediği ameliyat teknikleri tercih edilir.

Tedavi edilmeyen makat çatlağının neden olabileceği sorunlar

Makat çatlağının tekrarlamaması için ne tür önlemler alınabilir?
Kabız olmamak için düzenli sağlıklı besinler tüketilmeli (sebze, meyve ve özellikle baklagiller) ve bol su (günde en az 8-10 bardak) içilmelidir. Bunlara ek olarak yapılacak düzenli spor aktiviteleri (örneğin yürüyüş) önerilebilir. Kahve ve alkol tüketimi azaltılmalıdır. Bu önlemlerle dışkılama alışkanlığı düzenlenebilir. Diyete dikkat edilmediği takdirde, makat çatlağının % 30-70 oranında tekrarladığı bilinmektedir. Ancak, bahsedilen diyete dikkat edildiği takdirde makat çatlağının (anal fissür) nüks etme oranının % 15-20 oranına dek azaltılabildiği bilinmektedir.

Hangi sporlar makat çatlağı sorunu olan hastalar için sakıncalıdır?
Motosiklete, bisiklete veya ata binme, vücut geliştirme sporu (ağırlık kaldırma), mekik çekme, köprü kurmak, plates, dağcılık ve aşırı ıkınmaya neden olan tüm sporlar makat çatlağı hastalarına sorun oluşturur. Yürüyüş veya koşu yapılmasında bir sakınca yoktur. Yüzme ile birlikte makat çatlağının düzelme gösterdiği bilinmektedir.

İyileşmeyen makat çatlaklarında tedavi nasıl olur?
Tedaviye cevap vermeyen bir çatlak (anal fissür) iyileşmeyi engelleyen bir nedenin Crohn hastalığı gibi bir durumun varlığı açısından tekrar incelenmelidir. Makat iç kasında (sfinkter kası) spazm ya da sertleşmiş iyileşme dokusu (nedbe veya skar) varlığı gibi nedenler olabilir. Ağrı ve/veya kanamaya devam eden çatlaklar cerrahi yolla tedavi edilmelidir.

Makat çatlağı tedavisi için hangi yöntem en garantilidir?
Makat çatlağı için ameliyatsız ve ameliyatlı çeşitli tedavi yöntemleri mevcuttur. Makat çatlağı konusunda, ameliyatsız tedavi veya ameliyat ile ‘’makat çatlağı için kesin çözüm’’, ‘’ 5 dakikada makat çatlağı için kesin tedavi’’ ‘’5 dakikada makat çatlağı’na son’’, ’5 dakikada makat çatlağı’na paydos’’, ’5 dakikada garantili makat çatlağı tedavisi’’, ‘’makat çatlağı tedavisinde % 100 başarı’’, ‘’makat çatlağı için garantili tedavi’’, ‘’ makat çatlağı’na paydos’’, ‘’makat çatlağı kabusuna son’’ gibi bir gerçek maalesef mümkün değildir. Hem ameliyatsız, hem de ameliyatlı tedavilerin, ilgili linklerde detaylı olarak açıklandığı gibi bazı komplikasyonları ve belirli oranda başarısızlık durumları mevcuttur. Makat çatlağı, makat yırtığı veya anal fissür için ameliyatsız tedaviler Genel Cerrahlar tarafından gerçekleştirir. Ağırlıklı olarak makat bölgesi hastalıkları doktorlara, halk arasında makat doktoru, hemoroid doktoru ve basur doktoru olarak isimlendirilir ve Tıp alanında bu hekimlere proktoloji uzmanı, proktolog veya kolorektal cerrah adı verilir.
 

     


Anahtar kelimeler: makatta çatlak için ameliyatsız tedavi, anal fissür, makat çatlağı, makat yırtığı, makatta yırtık, ameliyatsız anal fissür tedavisi, makatta çatlakta Botoks tedavisi, makat çatlağında Botoks uygulaması, makat çatlağında Botoks tedavisi, makat yırtığında Botoks uygulaması, Botoks enjeksiyonu, anal fissürde Botoks tedavisi, fissürde Botoks uygulaması, dışkıda kan, gaitada kan, makattan kanama, makattan kan gelmesi, posalı gıda, oturma banyosu, dışkı yumuşatıcı, kortizonlu krem, çinko oksitli krem, nitrogliserinli krem, kalsiyum kanal blokeri, Nifedipin, diltiazem, Botulinum toksini, proktolog, proktoloji uzmanı, koloproktolog, kolorektal cerrah, proktoloji, koloproktoloji, kolorektal cerrahi, makat doktoru, mayasıl doktoru, basur doktoru, hemoroid doktoru, gaz kaçırma, dışkı kaçırma, bağırsak inkontinensi

Kaynaklar

  1. Sato H, Shiota M, Kiriyama Y, et al. Implantation of rectosigmoid cancer in a preexisting anal fissure. Int Cancer Conf J 2021; 10 (2): 139-143. 
  2. Emile SH, Abdel-Razik MA, Elshobaky A, et al. Topical 5% minoxidil versus topical 0.2% glyceryl trinitrate in treatment of chronic anal fissure: A randomized clinical trial. Int J Surg 2020; 75: 152-158.
  3. Garg P. Should hemorrhoids and chronic anal fissure be treated as medical disorders? A rational way to move forward. Dis Colon Rectum 2019; 62 (2): e8. doi: 10.1097/DCR.0000000000001283.
  4. Carter D, Dickman R. The role of Botox in colorectal disorders. Curr Treat Options Gastroenterol 2018; 16 (4): 541-547. 
  5. Barbeiro S, Atalaia-Martins C, Marcos P, et al. Long-term outcomes of Botulinum toxin in the treatment of chronic anal fissure: 5 years of follow-up. United European Gastroenterol J 2017; 5 (2): 293-297.
  6. Vergara-Fernández O, Salgado-Nesme N, Navarro-Navarro A, et al. Meta-analysis of botulinum toxin injection for chronic anal fissure: healing rates controversies. Tech Coloproctol 2017; 21 (2): 169. doi: 10.1007/s10151-016-1563-y.
  7. Martellucci J, Rossi G, Corsale I, et al. Myoxinol ointment for the treatment of acute fissure. Updates Surg 2017 Apr 22. doi: 10.1007/s13304-017-0450-z.
  8. Salari M, Salari R, Dadgarmoghadam M, et al. Efficacy of egg yolk and nitroglycerin ointment as treatments for acute anal fissures: A randomized clinical trial study. Electron Physician 2016; 8 (10): 3035-3041.
  9. Renzi A, Izzo D, Di Sarno G, et al. Clinical, manometric, and ultrasonographic results of pneumatic balloon dilatation vs. lateral internal sphincterotomy for chronic anal fissure: a prospective, randomized, controlled trial. Dis Colon Rectum 2008; 51: 121-127.
  10. Gui D, Cassetta E, Anastasio G, et al. Botulinum toxin for chronic anal fissure. Lancet 1994; 344 (8930): 1127-1128.

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Güncelleme tarihi: 07.05.2021

 

Üye Girişi
Taviloğlu Forum Sorularınızı Yanıtlayalım Kolorektal Cerrahi, Proktoloji, Kolonoskopi