Makatta kaşıntı ve makatta yanma nasıl belli olur?
Makatta kaşıntı ile birlikte sık olarak; makat etrafında kızarıklık, sulanma, ağrı, yanma ve makat derisinde kabalaşma belirir.

Makatta kaşıntı (pruritus ani) ve makatta yanma neden olur?

• Gıdalara bağlı: Çay ve kahve tüketimi, karbonatlı içecekler, süt ürünleri (süt, ayran, yoğurt ve peynir), domates, ketçap, çikolata, fındık, acı, ekşi ve baharatlı gıdalar
• İlaçlara bağlı: bazı gut, romatizma ve enfeksiyon ilaçları makatta kaşıntıya neden olabilir.
• Enfeksiyonlar: uçuk (Herpes simpleks virüsü), parazitler (oksiyür veya kıl kurdu), mantar (Candida albicans), frengi (sifiliz) ve lenfogranuloma venereum
• Aşırı stres psikolojik olarak makatta kaşıntı nedeni olabilir.
• Genel hastalıklar: şeker hastalığı (Diyabet), karaciğer, kan ve tiroid hastalıkları makatta kaşıntıya yol açabilir.
• Deri hastalıkları: allerji, nörojenik dermatit, kontakt dermatit, basit liken, liken planus ve liken atrofikus
• Yaralanma: darbe gelmesi ve makatta yabancı cisim olması
• Hemoroid (basur, mayasıl, babasıl)
• Makatta çatlak (anal fissür)
• Makat fistülü (anal fistül, perianal fistül, anorektal fistül)
• Makat apsesi (anal apse, perianal apse, anorektal apse)
• Anal kriptit (makat kıl ve ter bezleri iltihabı)
• Ülseratif kolit
• Rektal prolapsus (makat sarkması)
• Rektum polipleri (rektal polip)
• Rektum kanseri (rektum ca.)
• Makat kanseri (anal kanser, anüs kanseri, anüs ca, anal ca.)
• Habis melanom (malign melanom)
• Skuamöz hücreli kanser
• Radyasyon proktiti (ışın tedavisine bağlı rektum iltihabı)
• Bowen hastalığı
• Paget hastalığı
• Makat kası (anal sfinkter) yaralanması veya fonksiyon bozukluğu
• Makatta ıslanma (wet anus)
• Makat siğili (anal kondilom, kondiloma akuminata)
• Dışkı kaçırma (fekal inkontinens)

Makatta kaşıntı (pruritus ani) veya makatta yanma yeterince temizlik yapılmaması nedeni ile olur mu?
Makat bölgesinde dışkı artıklarının birikmesi, makat kaşıntısına ve yanmaya neden olabilir. Ancak, makatta kaşıntı ve makatta yanma sorunu olan kişilerin büyük bölümünün, makat bölgesini aşırı temizleyen titiz kişilerde olduğu görülmektedir. Bu durum makat bölgesindeki koruyucu özelliği olan bazı yağların yok olmasına neden olur ve böylelikle sorun daha komplike bir hal alır. Bu nedenle makatta kaşıntı veya makatta yanma yakınması temizlik sorunu olan kişiler yerine makat bölgesini aşırı temizleyen kişilerde görülür.

Makatta kaşıntı (pruritus ani) ve makatta yanma varlığında ne tür tetkikler yapılır?

• Anoskopi: Makat kanalının ışıklı anoskop adı verilen alet ile incelenmesi işlemidir.
• Rektoskopi: Rektum adı verilen kalın bağırsağın son kısmının (20-25 cm) incelenmesi işlemidir.
• Sigmoidoskopi: kalın bağırsağın makata yakın olan sol bölümünün tamamının incelenmesi işlemidir.
• Kolonoskopi: Kalın bağırsağın müshil adı verilen bir ilaçla bağırsağın dışkıdan arındırılmasını takiben ışıklı bir aletle incelenmesi işlemidir.
• Allerji testleri
• Deri biyopsisi: kaşıntı olan makat derisinden tanı amaçlı parça örneği alınmasıdır.

Makatta kaşıntıyı (pruritus ani) veya makatta yanmayı azaltmak için neler yapılabilir?

• Makat bölgesini ılık su ile sabah ve akşam yıkamak ve böylelikle ter ve dışkı artıklarından bölgeyi arındırmak gerekir. Ardından, nemli tuvalet kağıdı veya nemli bir bez ile nazik bir şekilde mümkünse sadece temas ettirmek sureti ile, makatı kurulamak gerekir. Normal tuvalet kağıdı kullanımından ve makat bölgesinde kaşınan bölgeye hoyrat sürtünme hareketlerinden kaçınmak gerekir.
• Spordan sonra duş almak makat bölgesindeki teri uzaklaştırmak açısından yararlıdır.
• Rahat elbiseler giymek ve mutlaka pamuklu iç çamaşırlarını tercih etmek yararlıdır.
• Otururken makat altına yumuşak bir yastık koymak, bu bölgede terlemeyi azaltma yolu ile yararlı olur.
• Makat bölgesini darbelerden korumak gerekir.
• Makat bölgesine sabun ve tuvalet kağıdı temasından kaçınmak gerekir.
• Doktorun önerileri dışında bir ilaç veya bitkisel tedavi vb. kesinlikle kullanılmamalıdır. Bir hafta içinde yakınmalarda kısmi azalma görülürken, tedavinin ortalama 6 hafta kadar devam edeceğini bilmekte yarar vardır.

Makat kaşıntısı (pruritus ani) veya makat yanması nasıl tedavi edilir?

• Antibiyotikler: bakterilerin yol açtığı enfeksiyonların varlığında enfeksiyon tedavisi uygulanır.
• Mantar ilaçları: mantar varlığında
• Kaşıntıyı önleyen ilaçlar: Capsaicin krem, çinko oksitli kremler, metilen mavisi, petrolatum ve kortizonlu kremler makat kaşıntısını gidermek amacı ile kullanılır.
• Cerrahi: nadiren makatta kaşıntı nedenleri arasında ameliyat gerektiren bir durum varsa uygulanır.

Makat kaşıntısı (pruritus ani) veya makat yanması tedavi edilmezse ne olur?
Makat kaşıntısı veya makatta yanma tedavi edilemezse, ileri vakalarda makat bölgesinde ciddi enfeksiyona yol açarak anal sepsis veya pelvik sepsis adı verilen, makat bölgesinden kana yayılan ve hastanın yaşamını tehdit altına alan enfeksiyona yol açabilir.


Anahtar kelimeler: makatta kaşıntı, makat kaşıntısı, makatta yanma, makat yanması, pruritus ani, Herpes simpleks virüsü, oksiyür, kıl kurdu, Candida albicans, frengi, sifiliz, hemoroid, basur, mayasıl, babasıl, makatta çatlak, anal fissür, makat fistülü anal fistül, perianal fistül, anorektal fistül, makat apsesi, anal apse, perianal apse, anorektal apse, anal kriptit, ülseratif kolit, rektal prolapsus, makat sarkması, rektumda polip, rektal polip, rektum kanseri, rektum ca, makat kanseri, anal kanser, anüs kanseri, anüs ca, anal ca, habis melanom, malign melanom, skuamöz hücreli kanser, radyasyon proktiti, Bowen hastalığı, Paget hastalığı, wet anus, lenfogranuloma venereum, makat siğili, anal kondilom, kondiloma akuminata, dışkı kaçırma, fekal inkontinens, anoskopi, kolonoskopi, anal sepsis, pelvik sepsis, Capsaicin krem, çinko oksit krem, metilen mavisi, petrolatum, kortizonlu krem

Kaynaklar
1. www.hemoroiduzmani.com
2. www.hemoroidbilgisi.com 
3. www.hemoroidnedir.tv 
4. www.makattacatlak.com 
5. www.genelcerrah.com 
6. www.makatkanamasi.com
7. www.barsakcerrahisi.com
8. www.tkrcd.org.tr 
9. www.fascrs.org 
10. www.medicinenet.com
11. www.mayoclinic.com 
12. www.emedicine.medscape.com
13. www.emedicinehealth.com