Özel Sekreter ve Randevu: (0212) 219 84 84 / (0530) 326 06 96
       

Makatta Kaşıntı (Pruritus Ani) ve Makatta Yanma   

Video'yu izlemek için tıklayınız. Foruma gitmek için tıklayınız.
İlgili Videolar

Makatta kaşıntı ve makatta yanma nasıl belli olur?
Makatta kaşıntı ile birlikte sık olarak; makat etrafında kızarıklık, sulanma, ağrı, yanma ve makat derisinde kabalaşma belirir. Sıklıkla bu yakınmalar, cinsel organa ve kasık bölgesine doğru da yayılır.

Makatta kaşıntı ne sıklıkta görülür?
Makatta kaşıntı toplumda % 1-4 sıklıkta ve erkeklerde 4 kat fazla görülür. En sık belirlendiği yaş aralığı 40-60 yaştır.

Makatta kaşıntı (pruritus ani) ve makatta yanma neden olur?

  • Nedeni bilinmeyen (idyopatik): olguların % 50-90 kadarını oluşturur.
  • Gıdalara bağlı: süt ürünleri (süt, ayran, yoğurt ve peynir), domates, ketçap, çikolata, fındık, kola, bira, kaju, patlamış mısır, acı, ekşi ve baharatlı gıdaların aşırı tüketimi, turunçgiller, üzüm, kuru erik, incir
  • İçecekler: çay ve kahve, karbonatlı içecekler, kola gibi kafeinli içecekler
  • Alkol: bira ve şarap gibi mayalı içkiler
  • Hijyen durumu: makat bölgesi temizliğinin yetersiz olması (dışkı artıklarının kalması) veya makat bölgesinde aşırı temizlik yapılması
  • İlaçlara bağlı: kolşisin, kinin, romatizma ve bazı antibiyotikler
  • Kimyasal maddeler: bazı parfüm, deodoran, sabun, deterjan ve şampuanlar nedeni ile oluşabilir.
  • Enfeksiyonlar: mantar (Candida albicans, en sık rastlanılan enfeksiyon türüdür), bakteriler (streptokok, stafilokok), uçuk (Herpes simpleks virüsü), parazitler (oksiyür veya kıl kurdu), frengi (sifiliz) ve lenfogranuloma venereum ve diğer cinsel temasla bulaşan hastalıklar
  • Psikolojik: stres, depresyon, cinsel istismar
  • Genel hastalıklar: demir eksikliği, şeker hastalığı (Diyabet), karaciğer, böbrek, hipertiroidi, aplastik anemi, lösemi ve cerrahi sarılık, obezite, Çölyak hastalığı, A, B ve D vitamini eksikliği
  • Deri hastalıkları: allerji, atopik dermatit, kontakt dermatit, basit liken, liken planus, liken atrofikus, sedef hastalığı (psöriazis, makat kaşıntısında % 5-55 sıklıkta) ve hidrozadenitis süpürativa (akne inversa, Verneuil hastalığı, kıl ve ter bezlerinin tıkanması sonucunda oluşan kıl kökü iltihabı) görülür. Hidrozadenitis süpürativa sorununun makat derisinde 20 yılı aşkın bir süre devam etmesi durumunda % 3 oranında makat kanseri geliştiği bildirilmektedir.
  • Kadın hastalıkları: menapoz, vajinit, endoservisit
  • Yaralanma: darbe gelmesi ve makatta yabancı cisim olması
  • Kronik ishal
  • Kronik kabızlık
  • İltihabi bağırsak hastalığı (Crohn hastalığı, ülseratif kolit)
  • Huzursuz bağırsak sendromu (İBS)
  • Hemoroid
  • Makatta çatlak
  • Makat fistülü
  • Makat apsesi
  • Anal kriptit (makat kıl ve ter bezleri iltihabı)
  • Ülseratif kolit
  • Makat sarkması (rektal prolapsus)
  • Rektum polipleri
  • Rektum kanseri
  • Makat kanseri
  • Bağırsak kanseri
  • Habis melanom
  • Skuamöz hücreli kanser
  • Proktit
  • Bowen hastalığı
  • Paget hastalığı
  • Makat kası (anal sfinkter) yaralanması veya fonksiyon bozukluğu
  • Makatta ıslanma (wet anus)
  • Makat siğili (HPV enfeksiyonu)
  • Dışkı kaçırma

Makatta kaşıntı (pruritus ani) veya makatta yanma yeterince temizlik yapılmaması nedeni ile olur mu?
Makat bölgesinde dışkı artıklarının birikmesi, makat kaşıntısına ve yanmaya neden olabilir. Ancak, makatta kaşıntı ve makatta yanma sorunu olan kişilerin büyük bölümünün, makat bölgesini aşırı temizleyen titiz kişilerde olduğu görülmektedir. Bu durum makat bölgesindeki koruyucu özelliği olan bazı yağların yok olmasına neden olur ve böylelikle sorun daha komplike bir hal alır. Bu nedenle makatta kaşıntı veya makatta yanma yakınması temizlik sorunu olan kişiler yerine makat bölgesini aşırı temizleyen kişilerde görülür.

Anal dermatit nedir?
Makat derisinde dış etkenler ile temas sonrasında ortaya çıkan aşırı duyarlılık, hassasiyet ve huzursuzluğa ‘anal dermatit’ adı verilir.

Anal dermatit neden olur?

  • Makat çatlağı ve hemoroid hastalığı tedavisinde kullanılan kortizonlu kremlerin aşırı kullanımı ile deride incelme olması sonucunda gelişir.
  • Bazı renkli tuvalet kağıtları (methyldibromoglutaronitrile maddesi içerenler)
  • Zehirli sarmaşık
  • Bazı kremler (Lanolin, neomisin, kinolon ve paraben içerenler)
  • Bazı lokal anestezi ilaçları (Lidocaine, bupivacaine içerenler)
  • Antibiyotiklerin uzun süreli kullanımına bağlı: bağırsaktaki yararlı bakteriler devre dışı kalır ve kandida gibi fırsatçı mantarlar üreyebilir.

Anal dermatit hangi deri hastalıkları ile karışır?

  • Egzama
  • Kronik liken simpleks (nörodermatit)
  • Atopi
  • Liken planus
  • Liken sklerozus
  • Pemfigus

Makatta kaşıntı (pruritus ani) muayenede nasıl sınıflandırılır?

  • Hafif: makat muayenesinde herhangi bir sorun saptanmaz, anoskopi tetkiki ise ağrılıdır.
  • Orta: cilt kızarık ve kurudur. Ciltte yatay çatlaklar yer alır.
  • Şiddetli: cilt kızarık ve ıslaktır, yüzeyel ülserler ve beyaz alanlar bulunur.
  • Kronik: cilt soluk ve beyaz renk alır ve kıllar dökülmüştür.

Anal dermatit nasıl tedavi edilir?

 

  • Çamaşır giyilmemesi
  • Bol kıyafetlerin tercih edilmesi
  • Ilık su içine ¼ oranında konulan sirkeli su içine oturmak veya sirkeli suya emdirilmiş bir bezi makat bölgesine bir saat boyunca uygulama ciddi rahatlık sağlar.
  • Oturma banyosu sonrasında ılık su ile makat bölgesini durulamak ve saç kurutma makinesi ile kurutmak yarar sağlar.
  • % 1 hidrokortizon krem
  • % 0.05 flurandrenolide losyon
  • Probiyotikler:bağırsaktaki yitirilen yararlı bakterilerin tekrar kazanılması için kullanılırlar.

Makatta kaşıntı (pruritus ani) ve makatta yanma varlığında ne tür tetkikler yapılır?

  • Anoskopi: Makat kanalının ışıklı anoskop adı verilen alet ile incelenmesi işlemidir.
  • Rektoskopi: Rektum adı verilen kalın bağırsağın son kısmının (20-25 cm) incelenmesi işlemidir.
  • Sigmoidoskopi: kalın bağırsağın makata yakın olan sol bölümünün tamamının incelenmesi işlemidir.
  • Kolonoskopi: Kalın bağırsağın müshil adı verilen bir ilaçla bağırsağın dışkıdan arındırılmasını takiben ışıklı bir aletle incelenmesi işlemidir.
  • Allerji testleri
  • Deri biyopsisi: kaşıntı olan makat derisinden tanı amaçlı parça örneği alınmasıdır.

Makatta kaşıntıyı (pruritus ani) veya makatta yanmayı azaltmak için neler yapılabilir?

  • Yüksek lifli diyet ile beslenmek veya lif takviyesi kullanmak dışkının rahat çıkmasını sağlayacağından makat kaşıntısını azaltır.
  • Makat kaşıntısına neden olan gıdalardan kaçınmak yararlı olur.
  • Makat bölgesini ılık su ile sabah ve akşam yıkamak ve böylelikle ter ve dışkı artıklarından bölgeyi arındırmak gerekir. Ardından, nemli tuvalet kağıdı, nemli bir bez yada havlu ile nazik bir şekilde mümkünse sadece temas ettirmek sureti ile veya düşük ısıda saç kurutma makinesi ile makatı kurutmak gerekir.
  • Normal tuvalet kağıdı kullanımından ve makat bölgesinde kaşınan bölgeye hoyrat sürtünme hareketlerinden kaçınmak gerekir. Parfüm veya deterjan içeren temizlik bezlerini kullanmamak gerekir.
  • Spordan sonra duş almak makat bölgesindeki teri uzaklaştırmak açısından yararlıdır.
  • Rahat elbiseler giymek ve mutlaka pamuklu ve bol iç çamaşırlarını tercih etmek yararlıdır.
  • Otururken makat altına yumuşak bir yastık koymak, bu bölgede terlemeyi azaltma yolu ile yararlı olur.
  • Makat bölgesini darbelerden korumak gerekir.
  • Makat bölgesine sabun, şampuan, deterjan ve tuvalet kağıdı temasından kaçınmak gerekir.
  • Günde iki veya üç kez, 5-10 dakika süre ile ılık su ile oturma banyosu yapılması ciddi rahatlama sağlar.
  • Doktorun önerileri dışında bir ilaç veya bitkisel tedavi vb. kesinlikle kullanılmamalıdır. Bir hafta içinde yakınmalarda kısmi azalma görülürken, tedavinin ortalama 6 hafta kadar devam edeceğini bilmekte yarar vardır.

Makat kaşıntısı (pruritus ani) veya makat yanması nasıl tedavi edilir?

  • Mantar ilaçları: kremler, tabletler
  • Antibiyotikler: bakterilerin yol açtığı enfeksiyonların varlığında enfeksiyon tedavisi uygulanır.
  • Parazit ilaçları: albendazol
  • Kaşıntıyı önleyen ilaçlar: Capsaicin krem, çinko oksitli kremler, metilen mavisi, petrolatum ve kortizonlu kremler makat kaşıntısını gidermek amacı ile kullanılır.
  • Nedeni bilinmeyen olgular: makat derisine % 1-2 metilen mavisi, kortizon ve % 0.5 lidokain enjekte edilir.
  • Cerrahi: nadiren makatta kaşıntı nedenleri arasında; hemoroid, makat çatlağı, makat fistülü vb. ameliyat gerektiren bir durum varsa uygulanır.

Makat kaşıntısı (pruritus ani) veya makat yanması tedavi edilmezse ne olur?
Makat kaşıntısı veya makatta yanma tedavi edilemezse, ileri vakalarda makat bölgesinde ciddi enfeksiyona yol açarak anal sepsis veya pelvik sepsis adı verilen, makat bölgesinden kana yayılan ve hastanın yaşamını tehdit altına alan enfeksiyona yol açabilir.


Anahtar kelimeler: makatta kaşıntı, makatta yanma, anal pruritus, pruritus ani, makatta kızarıklık, makatta sulanma, makatta ağrı, süt, ayran, yoğurt, peynir, domates, ketçap, çikolata, fındık, kola, bira, kaju, patlamış mısır, acı, turunçgiller, üzüm, kuru erik, incir, çay, kahve, karbonatlı içecekler, kola, bira, şarap, kolşisin, kinin, romatizma ve bazı antibiyotikler, parfüm, deodoran, sabun, deterjan, mantar, Candida albicans, uçuk, Herpes simpleks virüsü, HSV, oksiyür, kıl kurdu, frengi, sifiliz, lenfogranuloma venereum, demir eksikliği, şeker hastalığı, diyabet, hipertiroidi, aplastik anemi, lösemi, cerrahi sarılık, obezite, Çölyak hastalığı, atopik dermatit, kontakt dermatit, basit liken, liken planus, liken atrofikus, sedef hastalığı, psöriazis, günde 4-5 kez akne inversa, Verneuil hastalığı, kıl bezi tıkanması, ter bezi tıkanması, makat kanseri, anal kanser, anüs kanseri, anal karsinom, anüs karsinomu, anal ca, anüs ca, makat ca, Crohn hastalığı, ülseratif kolit, huzursuz bağırsak sendromu, irritabıl bağırsak sendromu, İBS, iltihabi bağırsak hastalığı, hemoroid, basur, mayasıl, babasıl, makat çatlağı, makat yırtığı, anal fissür, makat fistülü, anal fistül, perianal fistül, anorektal fistül, makat apsesi, anal apse, perianal apse, anorektal apse, anal kriptit, makat sarkması, rektal prolapsus, rektumda polip, rektum kanseri, rektum ca, rektum karsinomu, bağırsak kanseri, kolon kanseri, kolon karsinomu, kolon ca, habis melanom, malign melanom, skuamöz hücreli kanser, proktit, rektit, Bowen hastalığı, Paget hastalığı, makatta ıslanma, wet anüs, makat siğili, anal kondilom, kondiloma akuminata, HPV enfeksiyonu, dışkı kaçırma, fekal inkontinens, anal dermatit, lanolin, neomisin, kinolon, paraben, lidokain, lidocaine, bupivakain, bupivacaine, kandida, mantar, anoskopi, rektoskopi, sigmoidoskopi, kolonoskopi, hidrokortizon krem, flurandrenolide losyon, probiyotik, oturma banyosu, albendazol, Capsaicin krem

Kaynaklar
1. Nasseri YY, Osborne MC. Pruritus ani: diagnosis and treatment. Gastroenterol Clin North Am 2013; 42 (4): 801-813.
2. Ucak H, Demir B, Cicek D, et al. Efficacy of topical tacrolimus for the treatment of persistent pruritus ani in patients with atopic dermatitis. J Dermatolog Treat 2013; 24 (6): 454-457.
3. Samalavicius NE, Poskus T, Gupta RK, et al. Long-term results of single intradermal 1 % methylene blue injection for intractable idiopathic pruritus ani: a prospective study. Tech Coloproctol 2012; 16 (4): 295-299.
4. Suys E. Randomized study of topical tacrolimus ointment as possible treatment for resistant idiopathic pruritus ani. J Am Acad Dermatol 2012; 66 (2): 327-328.
5. Asgeirsson T, Nunoo R, Luchtefeld MA. Hidradenitis suppurativa and pruritus ani. Clin Colon Rectal Surg 2011; 24 (1): 71-80.
6. Song SG, Kim SH. Pruritus ani. J Korean Soc Coloproctol 2011; 27 (2): 54-57.
7. Markell KW, Billingham RP. Pruritus ani: etiology and management. Surg Clin North Am 2010; 90 (1): 125-135.
8. Sauer T. The role of the bidet in pruritus ani. Aust Fam Physician 2010; 39: 715.
9. MacLean J, Russell D. Pruritus ani. Aust Fam Physician 2010; 39 (6): 366-370.
10. Stermer E, Sukhotnic I, Shaoul R. Pruritus ani: an approach to an itching condition. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2009; 48 (5): 513-516.
11. Sutherland AD, Faragher IG, Frizelle FA. Intradermal injection of methylene blue for the treatment of refractory pruritus ani. Colorectal Dis 2009; 11 (3): 282-287.
12. Siddiqi S, Vijay V, Ward M, et al. Pruritus ani. Ann R Coll Surg Engl 2008; 90 (6): 457-463.
13. Gupta PJ. Consumption of red-hot chili pepper increases symptoms in patients with acute anal fissures. A prospective, randomized, placebo-controlled, double blind, crossover trial. Arq Gastroenterol 2008; 45 (2): 124-127.
14. Al-Ghnaniem R, Short K, Pullen A, Fuller LC, Rennie JA, Leather AJ. 1% hydrocortisone ointment is an effective treatment of pruritus ani: a pilot randomized controlled crossover trial. Int J Colorectal Dis 2007; 22 (12): 1463-1467.
15. Smith LE. Perianal dermatologic disease. In: Principles and Practice of Surgery for the Colon, Rectum, and Anus Gordon PH, Nivatvongs S. 3rd ed, New York, p 247-260, 2007.
16. Kra ̈nke B, Trummer M, Brabek E, et al. Etiologic and causative factors in perianal dermatitis: results of a prospective study in 126 patients. Wien Klin Wochenschr 2006; 118 (3-4): 90-94.
17. Singh SP, Panda C, Rout N, et al. Anal albendazole application for pruritus ani in threadworm infestation. J Trop Pediatr 2005; 51 (6): 386.
18. Zuccati G, Lotti T, Mastrolorenzo A, et al. Pruritus ani. Dermatol Ther 2005; 18 (4): 355-362.
19. Mentes BB, Akin M, Leventoglu S, et al. Intradermal methylene blue injection for the treatment of intractable idiopathic pruritus ani: results of 30 cases. Tech Coloproctol 2004; 8 (1): 11-14.
20. Heard S. Pruritus ani. Aust Fam Physician 2004; 33 (7): 511-513.
21. Oztaş MO, Oztaş P, Onder M. Idiopathic perianal pruritus: washing compared with topical corticosteroids. Postgrad Med J 2004; 80 (943): 295-297.
22. Weichert GE. An approach to the treatment of anogenital pruritus. Dermatol Ther 2004; 17 (1): 129-133.
23. Lysy J, Sistiery-Ittah M, Israelit Y, et al. Topical capsaicin—a novel and effective treatment for idiopathic intractable pruritus ani: a randomised, placebo controlled, crossover study. Gut 2003; 52 (9): 1323-1326.
24. Chaudhry V, Bastawrous A. Idiopathic pruritus ani. Semin Colon Rectal Surg 2003; 14: 196-202.
25. Adams BB, Sheth PB. Perianal ulcerations from topical steroid use. Cutis 2002; 69 (1): 67-68.
26. Botterill ID, Sagar PM. Intra-dermal methylene blue, hydrocortisone and lignocaine for chronic, intractable pruritus ani. Colorectal Dis 2002; 4 (2): 144-146.
27. Scaparro E, Quadri G, Virno G, et al. Evaluation of the efficiency and tolerability of oral terbinafine in patients with seborrheic dermatitis. A multicenter, randomized, double-blinded, placebo controlled trial. Br J Dermatol 2001; 144 (4): 854-857.
28. Hejna M, Valencak J, Raderer M. Anal pruritus after cancer chemotherapy with gemcitabine. N Engl J Med 1999; 340 (8): 655-656.
29. Vincent C. Anorectal pain and irritation: anal fissure, levator syndrome, proctalgia fugax and pruritus ani. Prim Care 1999; 26 (1): 53-68.
30. Dasan S, Neill SM, Donaldson DR, et al. Treatment of persistent pruritus ani in a combined colorectal and dermatological clinic. Br J Surg 1999; 86 (10): 1337-1340.
31. Neri I, Bardazzi F, Marzaduri S, et al. Perianal streptococcal dermatitis in adults. Br J Dermatol 1996; 135 (5): 796-798.
32. Weismann K, Sand Petersen C, Roder B. Pruritus ani caused by beta-haemolytic streptococci. Acta Derm Venereol 1996; 76 (5): 415.
33. Pe ́rez-Diaz D, Calvo-Serrano M, Ma ́rtinez-Hijosa E, et al. Squamous cell carcinoma complicating perianal hidradenitis suppurativa. Int J Colorectal Dis 1995; 10 (4): 225-228.
34. Hardwick N, King CM. Contact allergy to lidocaine with cross-reaction to bupivacaine. Contact Dermatitis 1994; 30: 245-246.
35. Farouk R, Duthie G, Pryde A, et al. Abnormal transient internal sphincter relaxation in idiopathic pruritus ani: physiological evidence from ambulatory monitoring. Br J surg 1994; 81: 603-606.
36. Mazier WP. Hemorrhoids, fissures, and pruritus ani. Surg Clin North Am 1994; 74 (6): 1277-1292.
37. Church JM, Fazio VW, Lavery IC, et al. The differential diagnosis and comorbidity of hidradenitis suppurativa and perianal Crohn's disease. Int J Colorectal Dis 1993; 8 (3): 117-119.
38. Jones DJ. ABC of colorectal diseases. Pruritus ani. BMJ 1992; 305 (6853): 575-577.
39. Williams ST, Busby RC, DeMuth RJ, et al. Perineal hidradenitis suppurativa: presentation of two unusual complications and a review. Ann Plast Surg 1991; 26 (5): 456-462.
40. Wiltz O, Schoetz DJ Jr, Murray JJ, et al. Perianal hidradenitis suppurativa. The Lahey Clinic experience. Dis Colon Rectum 1990; 33 (9): 731-734.
41. Highet AS, Warren RE, Weekes AJ. Bacteriology and antibiotic treatment of perineal suppurative hidradenitis. Arch Dermatol 1988; 124 (7): 1047-1051.
42. Brown CF, Gallup DG, Brown VM. Hidradenitis suppurativa of the anogenital region: response to isotretinoin. Am J Obstet Gynecol 1988; 158 (1): 12-15.
43. Hanno R, Murphy P. Pruritus ani. Classification and management. Dermatol Clin 1987; 5: 811-816.
44. Brown SC, Kazzazi N, Lord PH. Surgical treatment of perineal hidradenitis suppurativa with special reference to recognition of the perianal form. Br J Surg 1986; 73 (12): 978-980.
45. Powell FC, Perry HO. Pruritus ani: could it be malignant? Geriatrics 1985; 40 (1): 89-91.
46. Ramasastry SS, Conklin WT, Granick MS, et al. Surgical management of massive perianal hidradenitis suppurativa. Ann Plast Surg 1985; 15 (3): 218-223.
47. Anderson BB, Cadogan CA, Gangadharam D. Hidradenitis suppurativa of the perineum, scrotum, and gluteal area: presentation, complications, and treatment. J Natl Med Assoc 1982; 74 (10): 999-1003.
48. Smith LE, Henrichs D, McCullah RD. Prospective studies on the etiology and treatment of pruritus ani. Dis Colon Rectum 1982; 25 (4): 358-363.
49. Thornton JP, Abcarian H. Surgical treatment of perianal and perineal hidradenitis suppurativa. Dis Colon Rectum 1978; 21 (8): 573-577.
50. Caplan RM. The irritant role of feces in the genesis of perianal itch. Gastroenterology 1966; 50 (1): 19-23.
51. www.tavilogluproktoloji.com
52. www.hemoroiduzmani.com
53. www.hemoroidbilgisi.com 
54. www.makattacatlak.com 
55. www.genelcerrah.com 
56. www.makatkanamasi.com
57. www.barsakcerrahisi.com
58. www.tkrcd.org.tr 
59. www.fascrs.org 
60. www.medicinenet.com 
61. www.mayoclinic.com 
62. www.emedicine.medscape.com
63. www.emedicinehealth.com


Foruma gitmek için tıklayınız. Geri

Uzmanlık Alanları:
Genel Cerrahi
Kolorektal Cerrahi
Laparoskopik Cerrahi
Kanser Cerrahisi
Robotik Cerrahi
Endoskopi
Meme Hastalıkları