Randevu: (0212) 219 84 84 / (0530) 326 06 96
       

Rektovajinal Fistül   

Video'yu izlemek için tıklayınız. Foruma gitmek için tıklayınız.
İlgili Videolar
Rektovajinal fistül ne demektir?
Rektovajinal (rektovaginal) fistül, doğuştan veya yaşam süresince makata yakın olan son kalın bağırsak bölümü olan rektum ile kadınlık organı (hazne, vajina) arasında yer alan yaklaşık 9 cm uzunluğundaki rektovajinal (rektovaginal) septum üzerinde bir delik veya iştirak olmasıdır. Makat bölgesi (anorektal) fistüllerinin % 5’ini oluşturur. Rektum’un üst bölümünden veya sigmoid kolondan kaynaklanan ve sıklıkla bağırsak divertikülleri nedeni ile oluşan fistüllere ise ‘’kolovajinal fistül’’ adı verilir.

Rektovajinal fistül neden olur?
1983 ile 2002 yılları arasında yayınlanan 11 ayrı bilimsel makalede, toplam 551 rektovajinal fistül olgusu irdelenmiştir.
  • Doğum sonrasında (% 20-80): Bu duruma özellikle, uzayan ve zor doğumlardan sonra rastlanır. Bebeğin başının kadınlık organı (vajina) veya idrar torbası (mesane) duvarına uzun süre bası yapması sonucunda, vajina veya mesane duvarında beslenme bozukluğu ve çürüme (nekroz) gelişir ve bunun sonucunda da, rektovajinal fistül veya rektovezikal fistül gelişir. Normal (vajinal) doğum sırasında, sezaryen doğumlara oranla çok daha sıktır ve çocuğun başının rahatlıkla çıkabilmesi için kadınlık organı etrafındaki deriye sıklıkla bir kesi (epizyotomi) yapılır ve bu sırada rektovajinal fistül oluşabilir. Beynon 28.815 epizyotomiyi incelediğinde rektovajinal fistül oranını % 0.06 olarak belirlemiştir. Venkatesh ve Homsi’nin çalışmalarında ise bu oran doğumlarda % 0.5-1 olarak belirtilmiştir. Avrupa ve Amerika ülkelerinde doğum sonrasında rektovajinal gelişmesi çok ender bir durumken, Asya ve Afrika ülkelerinde (Etiyopya, Uganda, Nijer, Nijerya, Afganistan, Sierra Leone) her yıl ortalama 130.000 yeni rektovajinal fistül olgusu tespit edilmektedir. Dünya genelinde rektovajinal fistül sorunu ile yaşamakta olan 2 milyon civarında kadın olduğu tahmin edilmektedir. Doğum sonrasında gelişen rektovajinal fistüllerin nüks oranı % 10-25 civarında bildirilmektedir. Tebeu ve ark. 2012 yılında gerçekleştirdikleri ve 15’i Afrika ülkelerinden ve 4’ü Asya ve Orta Doğu’dan olan 19 çalışmada rektovajinal fistül sorunu olan kadınların % 8-89’unun 20 yaş altındaki grupta yer aldığı ve % 31-67 oranında ilk doğum sonrasında geliştiğini belirlemişlerdir.
     
  • Leğen kemiği bölgesindeki ışın tedavisi (% 4-34): rektum kanseri, makat kanseri vb. nedenlerle ışın tedavisini takiben değişik çalışmalarda % 1-22 arasında, ışın tedavisinin yan etkisi olarak rektovajinal fistül geliştiği bildirilmiştir.
     
  • Enfeksiyon (% 6-38): makat apsesi veya Bartolin apsesi sonrasında gelişebilir. Bartolin (Bartholin) bezinin (hazne, vajina, kadınlık organı kenarında veya vulva bölgesinde yer alan bezler) tıkanması, Bartolin kistine (ve kistin iltihaplanması ise Bartolin apsesine yol açar. Ayrıca, tüberküloz, cinsel temasla bulaşan bazı hastalıklar (lenfogranuloma venereum, vb.), bağırsak amipleri rektovajinal fistüle neden olabilirler. Nadiren, sitomegalovirüs (CMV) veya HİV gibi bazı virüslere bağlı gelişen bağırsak iltihabı (kolit) sonrasında da rektovajinal fistül görülebilir.
     
  • Ameliyatlara bağlı (% 2-7): sezaryen veya rahimin alınması (histerektomi) gibi bazı Kadın Hastalıkları ameliyatları sonrasında (% 0.1 oranında), rektosel onarımı sonrasında, özellikle çift stapler (bağırsağı dikmek için kullanılan bir alet) kullanılan alt seviyeli rektum kanseri ameliyatları sonrasında % 10 oranında rektovajinal fistül görülmektedir. Nadiren, Longo hemoroid ameliyatı (stapler ile) ve tıkayıcı tipte kabızlık için yapılan STARR ameliyatı sonrasında da rektovajinal fistül geliştiği bildirilmektedir. Rektosel ve makat sarkması gibi ameliyatlarda kullanılan yamalara (greft) bağlı olarak % 0.1 oranında rektovajinal fistül geliştiği bildirilmektedir.
     
  • İltihabi bağırsak hastalığı: Crohn hastalığında sıktır. Buchman ve Greenstein’a ait iki ayrı çalışmada, Crohn hastalarında % 6 ve % 23 oranında rektovajinal fistül geliştiği bildirilmiştir. Özellikle, iltihabi bağırsak hastalığı nedeni ile ileal poş – anal anastomoz yapılan hastalarda % 6 oranında rektovajinal fistül geliştiği bildirilmektedir. Crohn hastalığına bağlı gelişen rektovajinal fistüllerin nüks oranı % 50-100 civarında bildirilmektedir. Bu gruptaki hastalarda öncelikle İnfliximab vb. Crohn hastalığına özgü ilaçlarla ana hastalığının kontrol altına alınması ile rektovajinal fistüllerin % 30-50 oranında kapandığı bilinmektedir.
     
  • Leğen kemiği içinde yer alan kanserler: leğen kemiği içinde yerleşen ilerlemiş bazı rahim kanserleri, rahim ağzı kanserleri, hazne (vajina) kanserleri ve rektum kanserleri rektovajinal fistül gelişimine neden olabilirler.
     
  • Diğer nedenler: şiddet, tecavüz, yaralanma (trafik kazası, yüksekten düşme), makat yolu ile yabancı cisim uygulaması (cinsel tatmin amaçlı veya saldırı sonrasında) ve spirale bağlı olarak görülür.
     
  • Nedeni bilinmeyen (idyopatik) olgular: % 4-19
     
  • Doğuştan (konjenital): doğuştan rektovajinal (rektovaginal) septumda bir açıklık olması veya yeterince olgunlaşmaması nedeniyle rektovajinal fistül gelişebilir.

Rektovajinal fistül tipleri nelerdir?

1. Yerleşime göre sınıflama

  • Alçak seviyeli rektovajinal fistül: bu tipteki fistüller makata yakın olduklarından onarımları da makat yolu ile (perineal yaklaşım) gerçekleştirilebilir.
  • Yüksek seviyeli rektovajinal fistül: bu tipteki fistüller makata uzak olduklarından daha komplikedirler ve onarımları da sıklıkla karın yolu ile (abdominal yaklaşım) gerçekleştirilebilir.

2. Büyüklüğe göre sınıflama
Ortalama rektovajinal fistül çapının 1-2 cm aralığında olduğu bilinmektedir.

  • Küçük çaplı rektovajinal fistül: 0.5 cm çaptan küçük olan fistüller.
  • Orta çaplı rektovajinal fistül: 0.5 – 2.5 cm arasında olan fistüller.
  • Büyük çaplı rektovajinal fistül: 2.5 cm çaptan büyük olan fistüller.

Rektovajinal fistülün belirtileri nelerdir?
Rektovajinal (rektovaginal) fistül belirtileri sorunun nedenine ve büyüklüğüne göre değişir. Deliğin küçük olduğu hastalar başlangıçta sorunu fark etmeyebilir, fakat zaman içinde olağan dışı bir durum olduğu anlaşılır.

  • Kadınlık organından gaz gelmesi
  • Kadınlık organından dışkı gelmesi: bu durum sıklıkla sorunu yaşayan kadın ishal olduğunda ortaya çıkar.
  • Kadınlık organından kötü kokulu akıntı gelmesi
  • Kadınlık organında sık olarak iltihaplanma (vajinit) olması
  • Gaz veya dışkı kaçırma (gaz inkontinensi): sıklıkla makat kasında (anal sfinkter) hasar nedeniyle ortaya çıkar.
  • İdrar kaçırma
  • Cinsel temasta ağrı

Rektovajinal fistül muayenede nasıl anlaşılır?

  • Hastanın öyküsü: Rektovajinal (rektovaginal) fistülde muayene süreci çok önemlidir, çünkü ilk olarak hastanın hikayesi dikkatle incelenir ve rektovajinal fistülün oluş nedeni ve süreci anlaşılmaya çalışır. Tanı sıklıkla Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları tarafından konulur ve bazen de Genel Cerrahi Uzmanları tanıyı gerçekleştirirler. Genel Cerrahi alanında bağırsak cerrahisi ile ilgilenen bölüm kolorektal cerrahi, koloproktoloji veya proktoloji ve bu konuya yoğunlaşmış cerrahlara ise Kolorektal cerrah, proktolog veya koloproktolog olarak adlandırılır. Hastalarda sık aralıklarla meydana gelen idrar yolu ve kadınlık organı iltihapları mevcuttur.
  • Muayenede rektovajinal (rektovaginal) fistülün varlığı ortaya konulmaya çalışılır. Bu muayenenin hem makat ve hem de kadınlık organından yapılması gerekebilir.
  • Aynı anda dış makat kası ve iç makat kasının (eksternal ana sfinkter ve internal anal sfinkter) durumu anlaşılmaya çalışılır.
  • Diğer organları ilgilendiren fistüller: makat fistülü, rektum ile mesane arasında olan fistüller (rektovezikal fistül), rektum ile idrar yolu arasında olan fistüller (rektoüretral fistül), rektum ile cinsel organ derisi arasında olan fistüller (rektoperineal fistül), bağırsak ile cilt arasında olan fistüller (enterokutan fistül) vb. ayırt edilmeye çalışılır.

Rektovajinal fistül tanısında hangi tetkikler yapılır?

  • Mavi boya testi: kadınlık organının (vajina, hazne) içine bir gazlı bez yerleştirilir ve makattan içeriye mavi boya (metilen mavisi) verilir. Rektovajinal (rektovaginal) fistül varlığında, kadınlık organının (vajina, hazne) içindeki gazlı bezin bu mürekkep şeklinde boya ile maviye boyandığı tespit edilerek tanı konulmuş olur.
  • Anoskopi: sadece makat kanalının görüntülenmesi işlemidir.
  • Rektoskopi: sadece rektum denilen kalın bağırsağın son bölümünün endoskopi ile incelenmesi işlemidir.
  • Sigmoidoskopi: kalın bağırsağın sol yarısının endoskopi ile incelenmesi işlemidir. Basit bir lavman sonrasında gerçekleştirilir.
  • Kolonoskopi: kalın bağırsağın tamamının endoskopi ile incelenmesi işlemidir. İşlemden bir gün önce müshil ilacı alınarak (bağırsak hazırlığı veya bağırsak temizliği) gerçekleştirilir. Özellikle, bir iltihabi bağırsak hastalığı olan Crohn hastalığının tanısında çok önemlidir.
  • Fistülografi: fistül deliği ağzından içeriye bir kateter yardımı ile suda eriyen bir röntgen ilacı (kontrast madde) verilerek röntgen çekilir ve bu şekilde fistülün yerleşimi ve dağılımı anlaşılmaya çalışılır.
  • Bilgisayarlı tomografi: günümüzde fistülografi ile elde edinilen bilgilere sıklıkla bilgisayarlı tomografi ile daha detaylı bir şekilde ve leğen kemiği (pelvik taban) kaslarını da gösterecek şekilde ulaşabilmek mümkündür.
  • İntravenöz pyelografi (İVP): idrar yolları röntgeni çekilerek varsa fistül ile ilişkisi araştırılabilir.
  • Anorektal manometri: makat içine bir kateter yerleştirilerek hastaya makat kaslarını kasması ve gevşetmesi istenilir ve bu tetkik ile makat kaslarının gücü araştırılır.
  • Balon atılım testi: Makat içine yerleştirilen su ile dolu bir balonu, hastaya makat dışına itmesi istenilir. Balon 50-60 ml sıvı ile şişirildiğinde hasta balonu makat içinde tutamazsa gaz ve dışkı tutamama (inkontinens) tanısı alır.
  • Anorektal elektromiyografi: dış makat kasına (eksternal anal sfinkter) elektrot yerleştirilerek makat kaslarının gücü ölçülür.
  • Defekografi: makat kanalının içine baryum adı verilen kireç benzeri ilaç doldurularak röntgen çekilir ve anorektal açı ölçülür ve bu değerlendirme sonucunda hastanın dışkı tutma yeteneği hakkında fikir edinilir.
  • Manyetik rezonans görüntüleme (MRG): manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile makat kaslarının durumu, kasta bir yırtık olup olmadığı belirlenir.
  • ERUS: endoanal ultrasonografi – EAUS veya endorektal ultrasonografi - ERUS ile makat kaslarındaki yaralanma bölgesi gösterilebilir. Tanı değeri % 90-100 arasındadır.

Rektovajinal fistül nasıl tedavi edilir?

  • Homsi ve ark. çalışmasında, rektovajinal (rektovaginal) fistüllerin % 52’sinin kendiliğinden iyileştiği bildirilmiştir.
  • Özellikle, iltihabi bağırsak hastalığı olan olgularda, altta yatan sorunu tedavi etmek gerekir ve 5-asetil salisilik asit, kortizon, sulfasalazin, infliximab ve total parenteral beslenme tedavisi gibi desteklerle ameliyat öncesi hastayı hazırlamak gerekebilir.
  • Bazı hastalarda altta yatan sorunu tedavi etmek gerekir ve bağlamda, 5-asetil salisilik asit, kortizon, sulfasalazin, infliximab ve total parenteral beslenme tedavisi gibi desteklerle ameliyat öncesi hastayı hazırlamak gerekebilir.
  • Bazı hastalarda leğen kemiği içinde apse (pelvik apse) gelişimi söz konusu olabilir ve bu apsenin boşaltılması yararlı olur.
  • Bu hazırlıklar sonrasında hasta ameliyata hazır hale gelir ve rektovajinal (rektovaginal) fistüllerin kesin tedavisi ameliyat ile olur.
1. Ameliyatsız tedavi
Uygun olgularda, kolonoskopi ile fistül ağzı ‘’endoklip’’ veya ‘’fibrin yapıştırıcı’’ ile tıkanır ve ardından yine kolonoskopi ile şemsiye şeklinde stent yerleştirilerek vajina ile rektum arasındaki ilişki ortadan kaldırılır.

2. Ameliyat

  • Vajinal yolla onarım: Tancer ve ark. alçak yerleşimli rektovajinal fistüllerin vajinal yolla onarımında % 100 başarı elde edildiğini bildirmişlerdir. Ancak, günümüzde nadiren tek başına tercih edilen bir yöntemdir.
     
  • Perineal onarım: alçak yerleşimli rektovajinal fistüllerin onarımında tercih edilen bir yöntem olup, Soriano ve ark. % 75-100 arasında başarı oranları bildirilmektedir. Sıklıkla, makat etrafına bir kesi yapılarak, rektum ile kadınlık organı (vajina) ilişkisi ayrılır ve ardından makat bölgesini ilgilendiren ve hasarlı olduğu tespit edilen kaslar onarılabilir. Bu yöntemin başarı oranı çeşitli çalışmalarda % 35-100 arasında bildirilmektedir.
     
  • Makat kasları üzerinden (trans-sfikterik) onarım: Bu yöntem York-Mason yöntemi olarak ta adlandırılır.
     
  • Grasilis kası interpozisyonu: Özellikle, ameliyat sonrasında nüks eden olgulardabacak içinde yer alan grasilis kası ile rektovajinal septum’u güçlendirmektir.
     
  • Flep kaydırma yöntemi: mukoza ve kısmi iç makat kası kaydırma (Laird tekniği), ön rektum duvarının kaydırılması (Noble yöntemi), vajina’nın etrafındaki yağlı dokudan (labium majus) flep kaydırma (Martius flebi) ve endorektal kaydırma yöntemi gibi çeşitli teknikler mevcuttur. Bu tekniklerle % 30-100 arasında başarı oranları bildirilmektedir ve sıklıkla ameliyat sonrasında nüks eden olgularda tercih edilirler. Dikiş hattındaki gerginliği önlemek ve dokunun iyi beslenmesini sağlayabilmek amacı ile, sıklıkla fistülün üst kısmının (apeks) çapının 2-3 katı genişliğinde ve üst sınırı 4-5 cm kadar yukarı doğru taşan flep konulması tercih edilir.
     
  • LİFT tekniği: makat fistüllerinin tedavisi için Rojanasakul tarafından 2009 yılında tanımlanmış olan LİFT tekniği (ligation of intersphincteric fistula tract – fistül iç ağzının bağlanması), aynı mantıkla rektovajinal fistül tedavisinde de kullanılmaktadır. Makat fistüllerinin tedavisinde % 60-95 arasında başarı sağlanmış olması, rektovajinal fistül tedavisinde bu tekniğe ilgiyi arttırmıştır, ancak, bu konuda henüz geri bildirimler sınırlıdır.
  • Karın yolu ile onarım: Özellikle, yüksek yerleşimli rektovajinal fistüllerin karın yolu ile onarımında, bağırsak kesilerek veya kaydırılarak, bağırsağı aşağıya çekme (pull-through), alt rektumun çıkartılması (low-anterior rezeksiyon), sleeve anastomoz (Parks yöntemi) ve on-lay yama (Bricker yöntemi) gibi çeşitli teknikler tercih edilmektedir.
     
  • Özel maddeler ile destekleme: Fibrin yapıştırıcı (bioglue, fibrin glue - Surgisis AFP® - Cook Surgical), tıkaç (GORE® BIO-A® Fistula Plug) vb. malzemeler yapılan onarımı desteklemek amacı ile kullanılır ve gayet faydalı oldukları bilinmektedir. Ancak, tek başına kullanımlarında % 0-100 arasında çok değişken başarı oranları mevcuttur.
     
  • Stoma: nadiren rektovajinal fistülün iyileşmesi için geçici olarak bağırsak karın derisine alınabilir, bu girişim stoma, ostomi bağırsak torbası, bağırsak kesesi, ileostomi veya kolostomi olarak adlandırılmaktadır.

Rektovajinal fistül ameliyatları sonrasında nasıl beslenme önerilir?
Bu konuda net bir bilimsel kanıt olmamasına karşın, cerrahların büyük bir bölümü, ameliyat sonrasındaki ilk günlerde, dikiş hattını zorlamaması için sulu ve yumuşak gıdalar önerirler.

Rektovajinal fistül ameliyatlarının sonuçları nasıldır?

  • Vajinal yolla, rektum yolu ile ve makat yolu ile gerçekleştirilen rektovajinal fistül onarımları lokal (bölgesel) onarımlar olarak ta adlandırılmaktadır. Goligher bu tür onarımlarda dikiş hattında hafif gerginlik olması ve bu dikiş hattında destekleyici dokunun olmaması nedeniyle nüks oranlarının fazla olduğunu vurgulamıştır. Yukarıdaki tekniklerden anlaşılabileceği gibi, rektovajinal fistüllerin onarımı % 0-65 nüks oranları nedeni ile, aynen makat fistüllerinin onarımında olduğu gibi çeşitli güçlükler içermektedir.
  • Cinsel temasta ağrı: bu hastaların sadece % 25’inin cinsel açıdan aktif kişiler olduğu belirlenmiştir.
  • İdrar kaçırma: % 10-40 oranında görüldüğü bildirilmektedir.
  • Gaz ve dışkı kaçırma: % 10-40 oranında görüldüğü bildirilmektedir. Makat bölgesi (pelvik taban) kaslarının onarımı yeterli olmazsa gaz ve/ veya dışkı kaçırma gelişebilir.
       
   


Anahtar kelimeler: rektovajinal fistül, rektovaginal fistül, rektovajinal septum, rektovaginal septum, konjenital rektovajinal fistül, epizyotomi, doğum travması, doğum yaralanması, rektum kanseri, rektum karsinomu, rektum ca, itihabi bağırsak hastalığı, Crohn hastalığı, makat kanseri, anüs kanseri, anal kanser, makat apsesi, anal apse, perianal apse, anorektal apse, Bartolin apsesi, Bartolin kisti, Bartholin apsesi, Bartholin kisti, lenfogranuloma venereum, perineal yaklaşım, abdominal yaklaşım, alçak seviyeli rektovajinal fistül, yüksek seviyeli rektovajinal fistül, vajinadan dışkı gelmesi, vajinadan gaz gelmesi, kadınlık organından dışkı gelmesi, kadınlık organından gaz gelmesi, hazneden dışkı gelmesi, hazneden gaz gelmesi, vajinit, gaz kaçırma, gaz inkontinensi, dışkı kaçırma, dışkı inkontinensi, kolorektal cerrahi, proktoloji, koloproktoloji, kolorektal cerrah, proktolog, koloproktolog, bağırsak cerrahı, bağırsak cerrahisi, barsak cerrahı, barsak cerrahisi, eksternal ana sfinkter, internal anal sfinkter, dış makat kası, iç makat kası, rektovezikal fistül, rektoüretral fistül, rektoperineal fistül, enterokutan fistül, mavi boya testi, metilen mavisi testi, anoskopi, rektoskopi, sigmoidoskopi, kolonoskopi, fistülografi, defekografi, İVP, vajinal yolla onarım, rektum yolu ile onarım, makat yolu ile onarım, trans-sfikterik onarım, York-Mason yöntemi, flep kaydırma yöntemi, Laird tekniği, Noble yöntemi, pull-through ameliyatı, low-anterior rezeksiyon, stoma, ostomi,

Kaynaklar
1. Abu Gazala M, Wexner SD. Management of rectovaginal fistulas and patient outcome. Expert Rev Gastroenterol Hepatol 2017; 11 (5): 461-471.
2. Zheng H, Guo T, Wu Y, et al. Rectovaginal fistula after low anterior resection in Chinese patients with colorectal cancer. Oncotarget 2017 Apr 11. doi: 10.18632/oncotarget.17046.
3. Devakumar H, Chandrasekaran N, Alas A, et al. Transvaginal repair of complex rectovaginal fistulas using the porcine urinary bladder matrix as an augmenting graft. Female Pelvic Med Reconstr Surg 2017; 23 (3): e25-e28.
4. Milito G, Lisi G, Venditti D, et al. Surgical treatment of rectovaginal fistula in Crohn's disease: A tertiary center experience. Surg Technol Int 2017 Apr 11;30. pii: sti30/830.
5. Lamazza A, Fiori E, Schillaci A, et al. Treatment of rectovaginal fistula after colorectal resection with endoscopic stenting: long-term results. Colorectal Dis 2015; 17 (4): 356-360.
6. Lamazza A, Fiori E, Sterpetti AV, et al. Endoscopic placement of self-expandable metallic stents for rectovaginal fistula after colorectal resection: a comparison with proximal diverting ileostomy alone. Surg Endosc 2015 May 28. [Epub ahead of print]
7. Lamazza A, Fiori E, Schillaci A, et al. Recurrent rectovaginal fistula: treatment with self-expanding metal stents. Endoscopy 2015;47 Suppl 1 UCTN:E149-50. doi: 10.1055/s-0034-1377497. Epub 2015 Apr 21.
8. Artifon EL, Silva GL, Furuya CK, et al. Endoscopic stent combined with endovaginal clipping for resolution of rectovaginal fistula after colorectal anastomotic dehiscence. Gastrointest Endosc 2014 Nov 26. pii: S0016-5107(14)02279-2. doi: 10.1016/j.gie.2014.09.059. [Epub ahead of print]
9. Samalavicius NE, Gupta RK. Graciloplasty for the rectovaginal fistula after chemoradiation followed by total mesorectal excision for rectal cancer. Arch Iran Med 2013; 16 (1): 54-55.
10. Unlubilgin E, Ilhan TT, Sivaslioglu AA, et al. Is the simple closure technique effective in the treatment of genital fistulas? ISRN Obstet Gynecol 2013;2013:672540. doi: 10.1155/2013/672540. Epub 2013 Feb 13.
11. Kondo W, Ribeiro R, Trippia CH, et al. Spontaneous healing of a rectovaginal fistula developing after laparoscopic segmental bowel resection for intestinal deep infiltrating endometriosis. Case Rep Obstet Gynecol 2013;2013:837903. doi: 10.1155/2013/837903. Epub 2013 Apr 27.
12. Garcia S, Dissanaike S. Case report: Treatment of rectovaginal fistula with Bioglue(®). Int J Surg Case Rep 2012; 3 (7): 327-329.
13. Tebeu PM, Fomulu JN, Khaddaj S, et al. Risk factors for obstetric fistula: a clinical review. Int Urogynecol J 2012; 23 (4): 387-394.
14. Brown HW, Wang L, Bunker CH, et al. Lower reproductive tract fistula repairs in inpatient US women, 1979-2006. Int Urogynecol J 2012; 23 (4): 403-410.
15. Ommer A, Herold A, Berg E, et al. German S3-Guideline: rectovaginal fistula. Ger Med Sci 2012; 10: Doc15. doi: 10.3205/000166. Epub 2012 Oct 29.
16. Rojanasakul A. LIFT procedure: a simplified technique for fistula-in-ano. Tech Coloproctol 2009; 13 (3): 237-40.
17. John BK, Cortes RA, Feinerman A, et al. Successful closure of a rectovaginal fistula by using an endoscopically placed Resolution clip. Gastrointest Endosc 2008; 67 (7): 1192-1195.
18. Ahmed S, Genadry R, Stanton C, et al. Dead women walking: neglected millions with obstetric fistula. Int J Gynaecol Obstet 2007 Nov;99 Suppl 1:S1-3. Epub 2007 Aug 31.
19. Soriano D, Lemoine A, Laplace C, et al. Results of recto-vaginal fistula repair: retrospective analysis of 48 cases. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2001; 96: 75-79.
20. Homsi R, Dai Koku NH, Littlejohn J, et al. Episiotomy: risks of dehiscence and rectovaginal fistula. Obstet Gynecol Surg 1994; 49:803-808.
21. Tancer ML, Lasser D, Rosenblum N. Rectovaginal fistula or perineal and anal sphincter disruption, or both, after vaginal delivery. Surg Gynecol Obstet 1990; 171:43–46.
22. Venkatesh KS, Ramanujum PS, Larson DM, et al. Anorectal complications of vaginal delivery. Dis Colon Rectum 1989; 32:1039–1041.
23. Goligher JC. Surgery of the anus, rectum and colon. 5th ed. London: Bailliere Tindall, 1984: 208–211.
24. Greenstein AJ, Kark AE, Dreiling DA. Crohn’s disease of the colon. I. Fistula in Crohn’s disease of the colon, classification, presenting features, and management in 63 patients. Am J Gastroenterol 1974; 62:419–429.
25. Beynon CL. Midline episiotomy as a routine procedure. J Obstet Gynaecol Br Commonw 1974; 81:126–130.

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Güncelleme tarihi: 12.06.2017


Foruma gitmek için tıklayınız. Geri

Uzmanlık Alanları:
Kolorektal Cerrahi
Proktoloji
Kolonoskopi