Mide kanseri neden olur?
Mide kanserinin kalıtım ve gıda alışkanlıkları ile doğrudan ilişkisi vardır.

Mide kanseri hangi cinste ve yaş grubunda sık olur?

• Erkeklerde kadınlardan iki kat daha sık görülür.
• 60-70 yaşlarında sık olarak görülmektedir.
• Mide kanseri geçmişte tüm kanserler içinde ikinci sırada yer alırken, günümüzde 10. veya 14. sırada görülmektedir. Mide kanserinin sıklığındaki bu azalmaya rağmen, kanser nedeni ile ölümlerin içinde ikinci sırada yer alır.
• Mevcut mide kanseri vakalarının % 70’i gelişmekte olan ülkelerde görülmektedir.

Midenin anatomik özellikleri nelerdir?

• Mide yemek borusu (özofagus) ile oniki parmak bağırsağı (duodenum) arasında yer alan bir organdır. Başlıca yemeklerin sindiriminde görev alır. Mideyi yemek borusuna bağlayan üst bölümüne kardia, orta bölümüne korpus (gövde) ve mideyi oniki parmak bağırsağına bağlayan alt bölümüne pilor adı verilir.
• Mide kanserlerinin yaklaşık % 15-20’si üst bölümde, % 40’ı orta ve % 40’ı ise alt bölümde görülür.
• Geçmişte mide kanseri, çoğunlukla midenin alt ½ bölümünde yer alırken, son 20 yılda midenin üst ½ bölümünde görülen kanser oranı giderek artmaktadır

Mide kanseri için risk faktörleri nelerdir?

• Düşük sosyo-ekonomik düzey
• Helicobacter pylori enfeksiyonu olması; gelişmiş ülkelerde en az % 30, gelişmekte olan ülkelerde % 50 oranında mide kanseri, HP enfeksiyonu ile ilişkilidir. Mide MALT lenfomasında HP pozitifliği % 90’a dek çıkar.
• Diyet: nitratlar, tütsülenmiş yada dumana maruz kalmış ve konserve yiyecekler, yüksek derecede tuzlu gıdalar, meyve ve sebzeden fakir beslenme
• Birinci derece akrabalarında mide kanseri öyküsü olması
• Kronik atrofik gastrit
• Kronik hipertrofik gastrit (Menetrier hastalığı)
• Midesinin ameliyatla belli bir bölümü alınmış hastalar (antrektomi, subtotal gastrektomi, Billroth I ve II ameliyatları)
• Pernisiyöz anemi
• Midede adenomatöz polip bulunması
• Ailevi adenomatöz polipozis (FAP)
• Kan grubu A olanlar
• Fazla tuz ile beslenmek (kanser riski taşıyan bazı maddeler içerebilir)
• İleri yaş
• Erkek cinsiyet
• Sigara tüketimi (1.6 kat mide kanseri riski artar)
• Lastik ve kömür madeni işçileri
• Yoğun alkol tüketimi: Tramacere ve ark. mide kanseri ile ilgili 59 makaledeki toplam 34,557 hastanın sonuçlarını irdelediklerinde, yoğun (günde 4 kadehten fazla) alkol tüketenlerde mide kanseri riskinin arttığını belirlemişlerdir.

Mide kanseri belirtileri nelerdir?

• Zayıflama
• Bulantı ve kusma
• Yemeklerden sonra rahatsızlık ve erken doyma hissi
• Sindirim sisteminde gizli kanama
• Halsizlik
• Kansızlık

Mide kanseri nasıl teşhis edilebilir?
Gastroskopi (endoskopi): Işıklı bir hortumla video-endoskopik yöntemle yemek borusu, mide, onikiparmak bağırsağının görüntülenmesi, parça alınması, kanamalarının birçok durumda durdurulabilmesi

Mide kanseri evrelendirme nasıl yapılır?

• Akciğer röntgeni
• Kan tahlilleri (CEA, CA 19-9)
• Bilgisayarlı tomografi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRG)
• Laparoskopi
• Endoskopik ultrasonografi (endosonografi, EUS)

Mide kanserinin patolojik tipleri nelerdir?

• Mide kanserlerinin % 90-95’i adenokanser, % 2’si gastrointestinal stromal tümör (GİST), % 1’i karsinoid, % 1’i skuamöz hücreli kanser ve % 1’i adenoakantoma’dır.
• İntestinal (az saldırgan, sınırları belirgin) ve diffüz (infiltran, saldırgan ve net sınır vermez) olarak başlıca iki tipi vardır.
• Adenokanserlerin tübüler, papiller, müsinöz veya taşlı yüzük hücreli veya indifferansiye olmak üzere alt tipleri vardır.
• Diffüz tip mide kanseri, matara mide (linitis plastica) adı verilen çok ileri kanser şeklinde görülebilir.

Mide kanseri nasıl yayılır?
Mide kanseri başlıca kan ve lenfler yolu ile yayılır. Ayrıca, komşuluk yolu ile omentum denilen mide üzerindeki yağlı doku, pankreas, diyafram, kalın bağırsak ve onikiparmak bağırsağına yayılabilir.

Mide kanseri nasıl evrelendirilir?
T1: tümör midenin iç yüzeyindedir
T2: tümör midenin duvarına dek gelmiştir
T3: tümör midenin duvarını aşmıştır
T4: tümör komşu organlara dek taşmıştır.
N1: 1-6 arasında bölgesel lenf bezinde tümör görülmesi
N2: 7-15 arasında bölgesel lenf bezinde tümör görülmesi
N3: 15’ten fazla bölgesel lenf bezinde tümör görülmesi

• Evre 0: Başlangıç aşamasındadır (insitu kanser).
• Evre I: kanser midenin submukoza bölüminde olup sadece 6 lenf bezine kadar yayılım gösterir.
• Evre II: kanser midenin submukoza bölümünde olup 7-15 lenf bezinde yayılım gösterir, yada tümör kas tabakasına kadar ilerler ve 1-6 lenf bezinde yayılım gösterir.
• Evre III: tümör kas tabakasına kadar ilerler ve 7-15 lenf bezinde yayılım gösterir.
• Evre IV: tümör hücreleri 15’den fazla lenf bezinde yayılım gösterir. Tümör komşu organlara ve bir adet lenf bezine sıçramıştır, yada uzak organlara sıçrama gösterir.

Mide kanseri nasıl tedavi edilir?
Tedavisi cerrahidir. Midenin tamamının alınması ve lenf bezlerinin temizlenmesi prensibine dayanır. Daha sonra başta kemoterapi ve radyoterapi (ışın tedavisi) gerekebilir.
Lokal tedavi: cerrahi yani ameliyat ve radyoterapi (ışın tedavisi)
Sistemik tedavi: kemoterapi ile yapılır.

Evre I ve II mide kanseri

• Midedeki kanserin bölgesine göre alt ½ tümörlerde midenin alt bölümünün alınması (distal subtotal gastrektomi), üst ½ tümörlerde midenin üst bölümünün alınması (proksimal subtotal gastrektomi) veya midenin yaygın tutulumu olan, midenin orta bölümünden çıkan ve midenin üst 6 cm’inde yer alan tümörlerde midenin tamamının alınması (total gastrektomi) ameliyat tekniği tercih edilir.
• Bölgesel lenf bezlerinin alınması önerilir.
• Özel durumlar dışında komşu organ olan dalak yerinde korunur.
• Lenf bezlerinde tutulum bulunursa ameliyat sonrasında (adjuvan) kemoterapi ve ışın tedavisi (radyoterapi) uygulanır.
• Beş yıllık sağkalım % 50 civarındadır.

Evre III-IV mide kanseri

• Ameliyat öncesinde (neoadjuvan) kemoterapi, cerrahi ve ameliyat sonrasında (adjuvan) kemoterapi ve ışın tedavisi (radyoterapi) uygulanır.
• Günümüzde ameliyat öncesinde (neoadjuvan) kemoterapi ve ışın tedavisi (radyoterapi) sorgulanmaktadır.
• Beş yıllık sağkalım % 15-35 arasındadır.
• İleri olgularda bazen ameliyat yerine endsokopik stent (şemsiye) uygulaması tercih edilebilir.
• Işın tedavisi (radyoterapi) ağrıları azaltııp, tıkanıklığı önleyebilir.

Mide kanseri ameliyatı nasıl gerçekleştirilir?
Geçmişte tüm mide kanseri ameliyatları laparotomi veya açık cerrahi yöntemi ile gerçekleştirilmekte idi. Günümüzde ise giderek artan oranda laparoskopik cerrahi ve robotik cerrahi mide kanseri ameliyatlarında yer bulmaktadır.

Subtotal gastrektomi: Midenin belirli bir bölümünün alınıp (kısmi mide rezeksiyonu) ince bağırsağa bağlantı (Billroth I veya Billroth II ameliyatı) yapılmasıdır. Çevredeki lenf bezleri de alınabilir.

Total gastrektomi: Midenin tamamının alınması ve yemek borusu ile ince bağırsak arasında bağlantı yapılmasıdır. Etraftaki lenf bezleri geniş olarak temizlenir ve dalak alınabilir. Total gastrektomi, tümörün nüksü açısından çok daha avantajlı bir tekniktir.
Ameliyat sonrasında demir ve B12 vitamini emilimleri bozulur.

Lenf bezlerinin alınması: D1 lenf disseksiyonu ile sadece mide etrafındaki lenf bezlerinin alınması anlaşılır. Günümüzde ağırlıklı olarak, mide etrafındaki lenf bezlerine ek olarak; karaciğer, dalak, mide sol atar damarı ve çölyak damar etrafındaki lenf bezlerinin alındığı D2 lenf disseksiyonu tercih edilir.

Mide kanseri kemoterapisi nasıl gerçekleştirilir?
Sıklıkla mide kanserinin kemoterapisinde aşağıdaki tedaviler kullanılır.

• 5-FU
• Epirubicin, cisplatin ve 5- florourasil (5-FU) – ECF
• Cisplatin ve 5-FU (CF)107
• Etopozid, lökovorin ve 5-FU (ELF)
• 5-FU, doksorubisin ve metotreksat (FAMTX)

Günümüzde mide kanseri tedavisinde denenmekte olan tedavi protokolleri:

• İrinotekan ve cisplatin.
• Folik asit, 5-FU ve irinotekan (FOLFIRI)
• Lökovorin, 5-FU ve oksaliplatin (FOLFOX)

Mide kanseri için radyoterapi (ışın tedavisi) nasıl yapılır?

• Haftada beş gün olarak 5-6 hafta boyunca ışın tedavisi (radyoterapi) yapılır.
• Tedavi seansı birkaç dakika kadar sürer.
• Radyoterapi’nin yan etkileri yorgunluk, bitkinlik hissi, ishal, deride kızarıklıklar ve saç ile tüylerin dökülmesidir.

Mide kanseri tedavisinde sonuçlar nasıldır?

• Mide kanserine sonrasında beş yıllık sağkalım birinci evre tümörlerde % 60-90, ikinci evre tümörlerde % 30-50 ve üçüncü evre tümörlerde ise % 10-25 civarındadır.
• Ameliyatta hastanın kaybedilme oranı ise ortalama % 3’tür.
• Mide kanserlerinin % 10-20’si erken evrede görülmektedir.
• İleri mide kanserlerinde beş yıllık sağkalım % 50’nin altındadır.
• Midenin üst bölümünde olan ileri kanserlerde beş yıllık sağkalım % 10-15 arasındadır.
   

Anahtar Kelimeler: mide kanseri, mide ca, kardia, korpus, pilor, pilorus, Helicobacter pylori, HP, CLO, MALT lenfoma, kronik atrofik gastrit, kronik hipertrofik gastrit, Menetrier hastalığı, pernisiyöz anemi, ailevi adenomatozis polipozis, FAP, endoskopi, gastroskopi, MRG, BT, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme, laparoskopi, endoskopik ultrasonografi, endosonografi, EUS, gastrointestinal stromal tümör, GİST, karsinoid, adenoakantoma, matara mide, linitis plastica, distal subtotal gastrektomi, proksimal subtotal gastrektomi, total gastrektomi, adjuvan kemoterapi, adjuvan radyoterapi, neoadjuvan kemoterapi, endoskopik stent, laparoskopik cerrahi, robotik cerrahi, Billroth I ameliyatı, Billroth II ameliyatı, D1 lenf disseksiyonu, D2 lenf disseksiyonu, 5-FU, epirubicin, cisplatin, 5-FU, CF 107, ELF, etopozid, lökovorin, doksorubisin, metotreksat, FAMTX, irinotekan, FOLFIRI, lökovorin, oksaliplatin, FOLFOX

Kaynaklar
1. www.taviloglu.com
2. www.drtaviloglu.tv
3. www.genelcerrah.com
4. www.kanserbilgileri.net
5. www.kansercerrahisi.com
6. www.robotcerrahisi.com
7. www.emedicinehealth.com
8. www.cancer.gov 
9. www.cancer.org
10. www.cdc.gov/cancer 
11. www.oncologychannel.com 
12. www.medicinenet.com 
13. www.mayoclinic.com 
14. www.emedicine.medscape.com
15. Tramacere I, Negri E, Pelucchi C, et al. A meta-analysis on alcohol drinking and gastric cancer risk. Annals of Oncology 2012; 23: 28–36.