Akut pankreatit ne anlama gelir?
Pankreas adlı midenin arkasında yer alan yaklaşık 15 cm uzunluğunda olan sindirim ve hormon salgılama işlevleri olan karın içi organın aniden gelişen iltihabıdır. Pankreas organının başlıca iki fonksiyonu vardır. Birincisi sindirim görevi ve ikincisi hormon salgılama görevidir. 1. Sindirim görevi: Pankreas kanalı aracılığı ile sindirimde görev alan kimyasal maddeler (enzimler) bağırsağa akar. Bu enzimler nişastaları sindirmeye yarayan amilaz, yağları sindirmeye yarayan lipaz ve proteinleri sindirmeye yarayan tripsinojendir. 2. Hormon salgılama görevi: pankreas’tan başlıca şeker düzeyini düşürmeye yarayan insülin ve şeker düzeyini arttırmaya yarayan glukagon adlı hormonlar salgılanır.

Akut pankreatit ne sıklıkta görülür?
Nüfusta ortalama 3,000 kişide birinde akut pankreatit görülür. Bu olguların yaklaşık % 20’si şiddetli tiptedir.

Akut pankreatit neden olur?

• En sık nedeni (% 90) safra taşlarıdır. Safra kesesinden safra kanalına ve pankreas kanalına doğru düşen çamur ve küçük taşlar akut bilyer pankreatit oluşturur.
• Alkol bağımlılığı
• Kanda kalsiyum düzeyinin artması
• Büyük ameliyatlar sonrasında
• Bazı enfeksiyonlar ile

Akut pankreatit belirtileri nelerdir?

• Şiddetli ve yaygın karın ağrısı; kuşak tarzında olup, bele doğru yayılabilir
• Bulantı ve kusma
• Sarılık
• Şok durumu (fenalık hissi ve tansiyon düşmesi)
• Ateş
• Yüksek nabız

Akut pankreatit tanısı nasıl konulur

• Kan testi: amilaz ve lipaz
• Şeker, magnezyum, kalsiyum, sodyum, potasyum ve bikarbonat düzeylerinde değişiklikler olabilir
• Radyoloji: Ultrason, bilgisayarlı tomografi

Akut pankreatit tedavisi nasıldır?
Geçmişte akut pankreatit tedavisi ağırlıklı olarak cerrahi iken, günümüzde daha çok tıbbi tedavi, yoğun bakım desteği ve gerektiğinde cerrahi girişim şeklini almıştır. Tedavi akut pankreatit atağının şiddeti ile ilgilidir. En sık oluşan akciğer ve böbrek komplikasyonları gelişmezse hastalık kendiliğinden iyileşir. Akciğer yetersizliği durumunda solunum makinesi ile destek gerekebilir, böbrek yetersizliği durumunda dializ makinesi ile destek gerekebilir. İlk olarak hasta hastaneye yatırılarak damardan serum tedavisine başlanır. Pankreas psödokisti (yalancı kist) belirli bir büyüklüğe erişirse pankreas’ın iyileşmesine engel olur ve drene edilmeleri gerekebilir. Pankreas’ın iyileşmesi ortalama 6 hafta kadar sürer. Hasta bu dönem içinde bulantı ve kusma yakınmaları nedeniyle ağızdan beslenemeyebilir ve bir sonda yardımı ile direkt olarak bağırsağa mama verilmesi (total enteral beslenme - TEB) veya damardan şekerli sıvıların verilmesi (total paranteral beslenme - TPB)

Kronik pankreatit nedir?
Pankreatit’in devam etmesi ve iyileşmemesi durumunda kronik pankreatit şekline dönüşebilir. Nedenleri arasında alkolizm (% 70), kalıtsal veya nedeni bilinmeyen pankreatit ve travma yada psödokist nedeniyle pankreas kanalının tıkanması yer alır. Diğer nedenler ise pankreas divizum (normalde ön ve arka olmak üzere iki kanalı olan pankreas bu kanallar birleşerek onikiparmak bağırsağına açılması yerine birleşmeden ayrı ayrı açılması durumudur) ve kistik fibrozis hastalığıdır (akciğer, karaciğer ve pankreas organlarını etkiler). Genellikle 30-40 yaş grubundaki erkeklerde görülür. Tanısı ultrason, bilgisayarlı tomografi veya ERCP ile konulabilir. Pankreas üzerinde kireç çökeltileri olabilir.

Kronik pankreatit nasıl tedavi edilir?
Kronik pankreatit’in tedavisinde ilk basamak ağrının kesilmesidir. Ardından hastaya nişastadan zengin ve yağdan fakir bir diyet başlanır. Pankreas enzimleri yeterince salgılanmazsa, dışarıdan ek olarak verilebilir. Bu önlemler ile düzelme olmazsa, ameliyat uygulanır ve pankreas kanalı bağırsağa boşaltılır veya pankreas’ın sorunlu bölümü alınır.

Anahtar Kelimeler: Pankreatit, akut pankeratit, kronik pankreatit, amilaz, lipaz, tripsinojen, safra kesesi taşı, safra kesesinde çamur, insülin, glukagon, total enteral beslenme, total paranteral beslenme, pankreas psödokisti

www.safratasi.com 
www.genelcerrah.com 
www.drtaviloglu.tv
www.medicinenet.com