Ameliyata Nasıl Hazırlanmalı

Ameliyat birçok hasta için ciddi korkuları ve endişeleri beraberinde getirir. Hastalarda özellikle genel anestezi (narkoz) alacakları durumlarda ‘’ameliyat sonrasında uyanamama korkusu’’ olduğu gözlemlenmektedir. Ancak, bilinmesi gereken önemli bir gerçek; anestezi ve tıp alanındaki gelişmeler sonrasında, ameliyatlar sırasında anesteziye bağlı komplikasyonların 100.000’de bir oranında rastlandığıdır. Sonuçların iyileşmesinde: ameliyat öncesi dönemde uygulanan konsültasyon, tanı ve tedavi yöntemleri etkili olmaktadır. Ameliyat öncesi hastaların değerlendirilmesinde çeşitli skorlama sistemleri kullanılmaktadır.

Sigara
Ameliyat öncesinde sigaranın bırakılması akciğerlerin daha iyi duruma gelmesini, hastanın ameliyata daha iyi uyum sağlamasına ve daha az öksürmeye neden olacaktır.  

Bilgilendirme

Ameliyat öncesi dönemde, cerrah ameliyatın neden gerektiğini, ameliyat uygulanmazsa doğabilecek sorunları, uygulanabilecek cerrahi teknikleri, bunların olumlu ve olumsuz yönlerini, komplikasyonlarını, ameliyat süresini, anestezi şeklini, ameliyattan sonra ne şekilde beslenileceğini, işe ne zaman geri dönebileceğini, banyo durumunu, ameliyatın başarı ve nüks oranı gibi bilgileri hastaya açıklayacaktır. Ameliyatın açık, endoskopik cerrahi, robotik cerrahi ile yapılması durumunda detayları, stapler, lazer vb. teknolojiler kullanılacaksa avantaj ve dezavantajları hakkında bilgi istenilmesi yararlı olur.  

Psikolojik hazırlık
Hastanın ameliyat öncesinde cerrahına tam olarak güvenmesi ve bunun beraberinde cerrahında hastasını tam olarak sahiplenmesi gerekir. Güven ilişkisinin esas alınarak ameliyatta yola çıkılması, ameliyat sırasında ve sonrasında doğabilecek bazı sorunların ortadan kaldırılmasına olanak sağlar. Bu nedenle hastanın cerrahı ile bu güven ilişkisini sağlaması çok önemlidir.

Kullanılan ilaçlar
Yaşlı nüfusun yaklaşık olarak % 25’inin kan sulandırıcı ilaç (Aspirin®, Coraspin®, Ecoprin®, Dispril®, Coumadin®, Heparin®, Plavix®, Pradaxa® vb.) kullandığı bildirilmektedir.  Kan sulandırıcı ilaçlar ameliyat sırasında ve sonrasında kanama riskini arttıracaklarından doktor kontrolünde ameliyattan 7-10 gün önce kesilmeleri gerekir. Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların bazıları yapay kalp kapağı vb. protezler taşımaları nedeni ile, bu tür ilaçları zorunlu olarak kullanmaları gerekebilir ve işte bu gruptaki hastalar için takibi altında oldukları Kardiyoloji veya İç Hastalıkları Uzmanları tarafından düşük molekül ağırlıklı heparin (DMAH) türünde bazı iğneler ile bu ortalama 7 günlük süreci tamamlamaları gerekebilir. Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların, tüm cerrahi girişimlerden önce doktorlarını uyarmaları gerekir. Ameliyat sonrasında kanama konusunda bir şüphe yoksa, cerrahın onayı ile 24 - 72 saat içinde tekrar kan sulandırıcı ilaçlara başlanabilir. Benzer şekilde, sakinleştirici (antidepresan vb.) ilaç kullanan hastaların da, doktorlarını uyarmaları gerekir. Ayrıca, tüm kullandığınız ilaçların adlarını bir liste olarak ameliyatınızı gerçekleştirecek cerraha ve anestezi ekibine vermeniz yararlı olacaktır. 

Diyet
- Ameliyat öncesindeki gün, mümkünse saat 19’dan önce hafif gıdalar ile beslenmek (yağlı ve kızartmalı gıdalardan kaçının) ve doktorunuz önerirse demir haplarının alınması avantaj sağlar.
- Ameliyattan ortalama 6 ile 8 saat önce veya bir önceki gece yarısında sıvı ve yemek alımı kesilir ve ameliyat sabahı aç ve susuz (Ramazan orucu gibi) hastaneye gelinir.

Ameliyat öncesi özel önlemler
- Banyo ve kıl tıraşı: Ameliyattan bir gece önce antibakteryel bir sabun ile yıkanmak sizin için avantaj sağlar. Ameliyat öncesi kıl tıraşı sıklıkla, hasta odasında veya ameliyathanede deneyimli personel tarafından yapılır.
- Takılar ve cihazlar: Ameliyat sırasında koter, lazer vb. elektrikli aletler sık olarak kullanılmakta olduğundan metal takı ve eşyaların çıkartılması gerekmektedir. Takma dişler, işitme cihazları, kontakt lensler, tırnak ojesi, makyaj, saç tokası, küpe, piercing, vb. cisimler çıkartılır.
- Bağırsak hazırlığı: Bağırsak ve makat bölgesi ameliyatlarındabağırsak temizliği (bağırsak hazırlığı, kolon temizliği) veya lavman gerekebilir. Lavman, gerek duyulursa, evde veya sabah hastanede yapılır
- Enfeksiyonlardan korunma: Cerrahi yara enfeksiyonları, hastane enfeksiyonlarının % 20'sini oluştururlar. Teknoloji alanındaki tüm gelişmelere rağmen ameliyat sonrası enfeksiyonlar halen sorun olmaya devam etmektedir. Bazı ameliyatların öncesinde, sıklıkla anestezi girişimi sırasında enfeksiyon riskini azaltmak amacı ile, koruyucu bir antibiyotik verilebilir. ASA (American Society of Anesthesiology) skoru düşük olan hastalarda, laparoskopi, meme, guatr ve fıtık ameliyatlarında daha az oranda enfeksiyon geliştiği bilinmektedir. Sıklıkla birinci kuşak sefalosporin, amoksisilin vb. antibiyotikler koruyucu (profilaktik) olarak kullanılmaktadır.
- Giysi: Tüm elbiseleriniz çıkartılıp size özel tek kullanımlık ameliyat önlüğü giydirilecektir.
- Tetkikler: Kan testleri, idrar testi, akciğer röntgeni, kalp elektrosu vb. tetkikler yapılabilir.
- Onam formu: Ameliyat veya girişim öncesinde rızanızın alınması açısından, onam formunu doldurmanız istenecektir.
- Sakinleştirici: Ameliyat öncesi size bir sakinleştirici iğne yapılabilir ve kolunuzdan serum takılabilir.

Anestezi şekli
- Genel anestezi: tam uyuma veya narkoz olarak adlandırılabilir.
- Bölgesel anestezi: sadece bir vücut bölgesinin uyuşturularak hasta uyanık iken bir girişim yapılmasına verilen addır.
- Belden uyuşturma: epidural veya spinal anestezi olarak adlandırılır. Hasta uyanık durumda iken omurilik boşluğundan uyuşturulma şeklidir.

Ameliyat sonrası dönem
- Uyanma: Hastalar ameliyat sonrasında uyanma veya derlenme odasına alınırlar. Kolunuzda serum, yüzünüzde oksijen maskesi, burnunuzda bir hortum ile mide sondası ve ayrıca idrar sondası bulunabilir. Ameliyat bölgenizde ise dren adı verilen borular yer alabilir. Ameliyattan çıkınca kısa bir süre için titreme, baş ağrısı, bulantı, kusma, boğaz ağrısı gibi yakınmalar olabilir.
- Ağrı kontrolü: Ameliyat sonrasında ilaçlar ile kontrol altına alınabilen ağrınız olacaktır.
- Kan nakli: Kan seviyesinin düşük olduğu durumlarda kan veya kan ürünlerinin (eritrosit, taze donmuş plazma, trombosit) verilmesi gerekebilir.
- Beslenme: Öncelikle, sıvı gıdalar verilecek ve ardından katı gıdalar verilecektir.
- Ayağa kalkma: Gücünüz yerine gelince doktor ve hemşireler bir an önce ayağa kalkmanızı isteyecektir. Ameliyat sonrasında, sağlık görevlilerinin onayı ile ayağa ne kadar çabuk kalkarsanız vücudunuzdaki borular (dren ve kateterler) o kadar erken dönemde çıkartılacaktır. 

Taburculuk
- Taburculuk zamanı: Hastalar genellikle ameliyattan birkaç saat sonra veya sonraki günlerde eve gönderirler.
- Kısıtlamalar: Evdeki diyetiniz, ilaçlarınız, banyo ve cinsel yaşamınız size tarif edilecektir. Spor, ağır yük kaldırma gibi kısıtlamalar size açıklanacaktır.
- İşe başlama: İşe ideal geri dönme süreniz size açıklanacaktır.
- Kontrol zamanı: Kontrol zamanınız size bildirelecektir.

Anahtar kelimeler: ameliyat öncesi, ameliyattan önce, ameliyat hazırlığı, ameliyata hazırlanma, ameliyata nasıl hazırlanmalı, genel anestezi, narkoz, epidural anestezi, spinal anestezi, ASA skoru, şeker hastalığı, kalp hastalığı, astım, kronik bronşit, kronik akciğer hastalığı, KOAH, obezite, meme ameliyatı, fıtık ameliyatı, bağırsak kanseri, rektum kanseri, yemek borusu kanseri, mide kanseri, pankreas kanseri, karaciğer kanseri, laparoskopik cerrahi, robotik cerrahi, kan sulandırıcı ilaç, düşük molekül ağırlıklı heparin, DMAH, kıl tıraşı, bağırsak temizliği, kolon temizliği, müshil ilacı

Kaynaklar

  1. Lavinio A, Ercole A, Battaglini D, et al. Safety profile of enhanced thromboprophylaxis strategies for critically ill COVID-19 patients during the first wave of the pandemic: observational report from 28 European intensive care units. Crit Care 2021; 25 (1): 155. doi: 10.1186/s13054-021-03543-3.
  2. Doi M, Hirata N, Suzuki T, et al. Safety and efficacy of remimazolam in induction and maintenance of general anesthesia in high-risk surgical patients (ASA Class III): results of a multicenter, randomized, double-blind, parallel-group comparative trial. J Anesth 2020 Apr 17. doi: 10.1007/s00540-020-02776-w.
  3. Storesund A, Haugen AS, Wæhle HV, et al. Validation of a Norwegian version of SURgical PAtient Safety System (SURPASS) in combination with the World Health Organizations'  Surgical Safety Checklist (WHO SSC). BMJ Open Qual 2019 Jan 7;8(1):e000488. doi: 10.1136/bmjoq-2018-000488.
  4. Chen A, Vinluan J, Retegan C, et al. Implementing error rate checks to improve the data quality in the Victorian audit of surgical mortality. Comput Biol Med 2019; 106: 40-45.
  5. Jensen AM, Crandall ML, Tepas JJ 3rd, e al. ACS NSQIP surgical risk calculator: Pilot analysis on feasibility in an academic safety net hospital. J Surg Res 2018; 236: 124-128. 
  6. Anwer M, Manzoor S, Muneer N, et al. Compliance and effectiveness of WHO surgical safety check list: a JPMC audit. Pak J Med Sci 2016; 32 (4): 831-835.
  7. Göransson K, Lundberg J, Ljungqvist O, et al. Safety hazards in abdominal surgery related to communication between surgical and anesthesia unit personnel found in a Swedish nationwide survey. Patient Saf Surg 2016 Jan 13;10:2. doi: 10.1186/s13037-015-0089-y.
  8. Reed S, Ganyani R, King R, et al. Does a novel method of delivering the safe surgical checklist improve compliance? A closed loop audit. Int J Surg 2016; 32: 99-108.
  9. Giles K, Munn Z, Aromataris E, et al. Use of surgical safety checklists in Australian operating theatres: an observational study. ANZ J Surg 2016 May 25. doi: 10.1111/ans.13638. [Epub ahead of print]
  10. Keats AS. The ASA classification of physical status--a recapitulation. Anesthesiology 1978; 49 (4): 233-236.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Güncelleme tarihi: 26.04.2021

 

Üye Girişi
Taviloğlu Forum Sorularınızı Yanıtlayalım Kolorektal Cerrahi, Proktoloji, Kolonoskopi